Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-EU lần thứ 25 diễn ra ngày 28/4/2026, các nước thành viên ASEAN và EU nhấn mạnh tầm quan trọng của việc củng cố quan hệ Đối tác chiến lược trong bối cảnh khu vực và quốc tế biến động phức tạp. Hai bên nhất trí rằng hợp tác ASEAN-EU đóng vai trò then chốt trong thúc đẩy hòa bình, ổn định, chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế.
EU cam kết ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN
Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu, Đại diện cấp cao EU về Chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas khẳng định quan hệ ASEAN-EU ngày càng gắn kết, trở thành “mỏ neo” ổn định và tự cường trước các thách thức bên ngoài. Bà Kallas cam kết EU ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và mong muốn tiếp tục hợp tác thúc đẩy hòa bình, an ninh, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế.
EU cũng đặt mục tiêu nâng cấp quan hệ hai bên lên Đối tác chiến lược toàn diện và tổ chức Cấp cao kỷ niệm ASEAN-EU vào năm 2027, nhân dịp 50 năm thiết lập Quan hệ đối thoại (1977-2027).
Hợp tác thực chất trên nhiều lĩnh vực
Kiểm điểm tình hình hợp tác, hai bên ghi nhận Kế hoạch hành động ASEAN-EU giai đoạn 2023-2027 đã triển khai được 69,5% dòng hành động. EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ ba và nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất vào ASEAN. Trong năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều ước đạt 320,19 tỷ USD, trong khi tổng vốn FDI từ EU vào ASEAN đạt 31,76 tỷ USD.
Hợp tác trong các lĩnh vực chính trị-an ninh, chuyển đổi số, kết nối, chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, ứng phó thiên tai, hành động khí hậu, giáo dục và giao lưu nhân dân đạt nhiều kết quả thực chất.
Định hướng tương lai và đề xuất của Việt Nam
Hướng tới kỷ niệm 50 năm, hai bên nhất trí sớm xây dựng Kế hoạch hành động giai đoạn mới, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực nâng cao khả năng chống chịu, chuyển đổi số, an ninh năng lượng và an ninh biển. Các khả năng tổ chức Cấp cao kỷ niệm vào năm 2027 và nâng cấp quan hệ sẽ được thảo luận.
Phát biểu tại hội nghị, đoàn Việt Nam nhấn mạnh ASEAN và EU có trách nhiệm và lợi ích chung trong thúc đẩy hòa bình, ổn định, tuân thủ luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương. Việt Nam đề nghị ưu tiên hợp tác nâng cao khả năng chống chịu khu vực, phối hợp triển khai các dự án năng lượng, huy động tài chính, chống đánh bắt cá trái phép để phát triển kinh tế biển bền vững.
Việt Nam cũng đề xuất hai bên xem xét hướng tới mục tiêu xây dựng thỏa thuận thương mại tự do giữa hai khu vực, sớm phê chuẩn và thực thi hiệp định vận tải hàng không, thúc đẩy kinh tế và thương mại số. Trên cương vị nước điều phối Quan hệ kinh tế ASEAN-EU và Chủ tịch CPTPP năm 2026, Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò cầu nối giữa hợp tác ASEAN-EU với CPTPP.
Trong bối cảnh các thể chế đa phương gặp khó khăn, Việt Nam đề nghị tăng cường phối hợp thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, đề cao chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế, đồng thời hợp tác nâng cao năng lực ngăn ngừa, ứng phó và quản lý khủng hoảng, bảo đảm an ninh biển.
