Một máy bay không người lái (UAV) không rõ danh tính đã gây hỏa hoạn trên hai tàu chở khí đốt tại cảng Damietta của Ai Cập, nằm sát kênh đào Suez, làm dấy lên lo ngại về tuyến xuất khẩu dầu cuối cùng của Ả Rập Xê Út giữa lúc chiến tranh Mỹ - Iran leo thang.
Vụ tấn công xảy ra hôm 29.7. Các nguồn tin cho biết UAV đã nhắm vào tàu chở khí đốt dạng bồn mang cờ Mỹ có tên Energos Winter, khiến ngọn lửa lan sang một tàu thứ hai. Chưa có tổ chức hay cá nhân nào đứng ra nhận trách nhiệm.
Ai Cập xác nhận UAV lạ gây hỏa hoạn
Ngày 30.7, Nội các Ai Cập ra thông báo xác nhận một UAV không rõ danh tính đã gây ra hỏa hoạn trên hai tàu tại Damietta một ngày trước đó. Cảng Damietta nằm trên bờ Địa Trung Hải, rất gần kênh đào Suez, tuyến đường thủy chiến lược nối Địa Trung Hải với Biển Đỏ.
Đây là diễn biến mới nhất trong chuỗi leo thang quân sự ở Trung Đông, khiến giới vận tải và bảo hiểm hàng hải đặc biệt quan tâm đến an ninh của các cảng và tuyến đường biển quanh Ai Cập.
Iran bác bỏ liên quan
Tehran đã phủ nhận dính líu đến vụ tấn công tại Damietta. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi viết trên mạng xã hội: “Ai Cập là một người bạn và đối tác quan trọng trong khu vực, và an ninh của nước này có tầm quan trọng hàng đầu đối với chúng tôi. Tất cả chúng ta phải cảnh giác trước các âm mưu của Israel và các hoạt động ly gián nhằm phá hoại hòa bình khu vực.”
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ - Iran đã kéo dài 5 tháng, khiến eo biển Hormuz – điểm thắt cổ chai của thương mại năng lượng toàn cầu – gần như đình trệ. Trước khi xung đột bùng nổ, tuyến đường thủy giữa Oman và Iran vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới.
Eo biển Hormuz và bài toán thay thế của Saudi
Eo biển Hormuz đã trở thành rào cản chính trong các cuộc đàm phán hòa bình và là điểm nóng cho những leo thang liên tiếp. Trước tình trạng bế tắc này, Ả Rập Xê Út đã tính đến phương án dự phòng từ lâu.
Ông Dmitry Zhdannikov, biên tập viên của Reuters, nhận định: “Ả Rập Xê Út đã dành nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ, để chuẩn bị đối phó khủng hoảng như vậy. Chiến lược của Ả Rập Xê Út là xây một tuyến đường ống dẫn hướng đến biển Đỏ, nhờ đó có thể chuyển dầu đến biển Đỏ. Từ đó, các tàu dầu có thể đi về hướng nam qua eo biển Bab el-Mandeb rất hẹp để cung cấp cho khách hàng châu Á.”
Tuy nhiên, kế hoạch này đang bị siết chặt. Ngày 20.7, lực lượng Houthi liên kết với Iran đã tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út, mở ra một mặt trận mới chống lại Mỹ và các đồng minh trong cuộc chiến với Iran. Các cuộc tấn công gần đây của Houthi nhằm vào tàu thuyền đã buộc thị trường bảo hiểm hàng hải London hôm 30.7 phải mở rộng vùng “rủi ro cao” tại Biển Đỏ, bao gồm thêm nhiều đường bờ biển tiếp giáp với các cảng của Ả Rập Xê Út.
Tuyến đường cuối cùng qua kênh Suez bị đe dọa
Với việc eo biển Bab el-Mandeb bị đe dọa, tuyến đường duy nhất còn lại cho Ả Rập Xê Út là chuyển dầu theo hướng bắc, từ Biển Đỏ đi qua kênh đào Suez ở Ai Cập. Đây là lý do vụ tấn công cảng Damietta trở thành mối lo lớn.
Ông Zhdannikov nhấn mạnh: “Kết quả là tuyến đường duy nhất còn lại cho Ả Rập Xê Út là chuyển dầu theo hướng bắc, từ biển Đỏ đi đến kênh đào Suez ở Ai Cập. Đến hôm 30.7, lại xảy ra vụ tấn công cảng Damietta, mà Damietta lại rất, rất gần kênh đào Suez. Diễn biến này có tầm quan trọng cực kỳ lớn.”
Diễn biến này cho thấy cuộc xung đột đang lan rộng đến vùng biển gần một trong những tuyến vận tải biển quan trọng nhất thế giới. Nếu các cảng gần Suez tiếp tục bị nhắm đến, hoạt động xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê Út qua hướng bắc có thể bị tê liệt hoàn toàn, gây thêm cú sốc cho thị trường năng lượng vốn đã căng thẳng.
