Ngày 28/7/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên nền tảng Truth Social rằng một thỏa thuận về Gaza đã đạt được, mở đường cho việc chuyển giao khu vực này cho một chính phủ Palestine mới. Hãng thông tấn Tân Hoa Xã dẫn lại bài đăng của ông Trump đăng tải vào sáng cùng ngày.
Trong thông điệp của mình, ông Trump khẳng định: "Thỏa thuận này là một bước quan trọng hướng tới việc Gaza cuối cùng sẽ được điều hành bởi một chính phủ Palestine mới." Ông cũng cho biết chính phủ mới này sẽ hợp tác chặt chẽ với Hội đồng Hòa bình để hỗ trợ người dân Palestine. Việc có một cơ chế điều hành mới được mô tả là yếu tố then chốt để ổn định đời sống người dân tại Dải Gaza.
Tổng thống Mỹ nhấn mạnh rằng Israel sẽ được sống trong hòa bình và an toàn thực sự khi Dải Gaza không còn bị các lực lượng khủng bố dùng làm bàn đạp để tiến hành các vụ tấn công. Mục tiêu này được đặt lên hàng đầu trong các cuộc đàm phán, bởi vấn đề an ninh là trở ngại lớn nhất cho bất kỳ giải pháp chính trị nào tại Trung Đông.
Lộ trình thực hiện theo nhiều giai đoạn
Theo ông Trump, thỏa thuận sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn có kế hoạch, không phải là một giải pháp tức thời. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm các điều kiện an ninh được đáp ứng trước khi chuyển giao quyền lực hoặc triển khai lực lượng mới. Ông lưu ý rằng khi quá trình giải trừ quân bị hoàn tất, lực lượng Israel sẽ rút quân khỏi Gaza.
Những giai đoạn chính được đề cập gồm:
- Tiến hành giải trừ quân bị toàn diện tại Dải Gaza.
- Rút toàn bộ lực lượng Israel sau khi quá trình giải trừ quân bị được xác nhận.
- Triển khai Lực lượng ổn định quốc tế phối hợp với một lực lượng cảnh sát Palestine mới.
- Chuyển giao trách nhiệm quản lý an ninh cho cảnh sát Palestine trong giai đoạn tiếp theo.
Lực lượng ổn định quốc tế được mô tả sẽ đóng vai trò giám sát và hỗ trợ trong thời gian chuyển tiếp. Đồng thời, việc xây dựng lực lượng cảnh sát Palestine mới được xem là điều kiện để chính quyền mới có thể tự đảm bảo an ninh khi lực lượng quốc tế rút dần.
Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian
Tổng thống Trump xác nhận rằng Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ đã giúp dàn xếp thỏa thuận với vai trò trung gian. Đây là các quốc gia có ảnh hưởng lớn trong khu vực và có nhiều kênh liên lạc với các bên liên quan. Sự tham gia của họ tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc thương lượng vốn rất phức tạp.
Vai trò trung gian của Ankara và Doha được cho là đặc biệt quan trọng trong việc đưa các bên đến bàn đàm phán và tìm kiếm những công thức có thể chấp nhận được. Trong khi đó, Ai Cập có biên giới trực tiếp với Gaza và từng đóng vai trò trung gian trong các cuộc đình chiến trước đây.
Hamas chưa xác nhận, tiến trình còn nhiều ẩn số
Bất chấp những tuyên bố lạc quan từ phía Mỹ, tính đến thời điểm hiện tại, Hamas vẫn chưa xác nhận thỏa thuận. Điều này tạo ra một sự không chắc chắn lớn về việc liệu các điều khoản có được thực thi trên thực địa hay không, đặc biệt là phần liên quan đến giải trừ quân bị và nhượng lại quyền kiểm soát an ninh.
Trước đây, các thỏa thuận tương tự từng gặp nhiều trở ngại do sự khác biệt giữa các bên về lộ trình và điều kiện ràng buộc. Việc Hamas chưa lên tiếng cũng cho thấy cần thêm các vòng đàm phán kỹ thuật trước khi đạt được một thỏa thuận hoàn chỉnh và được mọi phía bảo đảm.
Về mặt tác động, nếu thỏa thuận được thực thi thành công, đây sẽ là lần đầu tiên sau nhiều năm Gaza có một cơ chế quản trị mới với sự hậu thuẫn của quốc tế. Điều này có thể mở đường cho việc tái thiết quy mô lớn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về vai trò của các phe phái chính trị Palestine hiện nay.
Gaza cần hơn 71 tỷ USD để tái thiết
Bên cạnh vấn đề an ninh, thách thức lớn nhất sau khi đạt thỏa thuận là tái thiết Dải Gaza. Theo thông tin từ Tân Hoa Xã, Gaza cần hơn 71 tỷ USD cho quá trình tái thiết trong thập niên tới. Số tiền này dùng để khôi phục cơ sở hạ tầng bị phá hủy, xây dựng nhà ở, bệnh viện, trường học, mạng lưới điện, nước sạch và xử lý chất thải.
Nhu cầu tái thiết lớn đồng nghĩa với việc cộng đồng quốc tế cần huy động một nguồn lực tài chính khổng lồ. Tuy nhiên, các nhà tài trợ thường thận trọng trong việc cam kết hỗ trợ nếu môi trường an ninh và chính trị chưa rõ ràng. Do đó, việc thành lập một chính phủ Palestine mới có đủ năng lực và lực lượng an ninh đáng tin cậy sẽ là yếu tố quyết định để thu hút đầu tư.
Thỏa thuận vừa được công bố là một bước đi ngoại giao quan trọng, nhưng quá trình triển khai vẫn còn ở phía trước. Theo Tân Hoa Xã, dư luận đang chờ phản ứng chính thức từ Hamas cũng như các chi tiết cụ thể về việc chuyển giao quyền lực và an ninh tại Gaza trong những ngày tới.
