Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 21/7 tuyên bố Washington có thể tập kích cơ sở ngầm kiên cố Pickaxe của Iran gần khu phức hợp hạt nhân Natanz. Phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng, ông Trump nói Mỹ có thể sớm tấn công núi Pickaxe của Iran.
Israel chia sẻ tình báo về cơ sở ngầm Pickaxe
Trước đó, theo Wall Street Journal, Israel đã chia sẻ các thông tin tình báo Iran chuyển hàng nghìn máy ly tâm vào lòng núi Pickaxe. Tổ hợp ngầm kiên cố này nằm cách cơ sở hạt nhân Natanz ở miền trung Iran khoảng 1,6 km về phía nam. Iran đã thông báo với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vào năm 2020 rằng đây là cơ sở lắp ráp các máy ly tâm dùng để sản xuất nhiên liệu hạt nhân.
Khi được hỏi liệu Iran đã chuyển các máy ly tâm đến cơ sở này hay chưa, ông Trump nói: "Chúng tôi không có bằng chứng về điều đó. Tuy nhiên, điều đó cũng không có nhiều ý nghĩa nếu họ không có vật liệu hạt nhân. Chúng tôi theo dõi vật liệu hạt nhân, đó mới là điều quan trọng".
Xung đột Mỹ - Iran leo thang, Vùng Vịnh chao đảo
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã tấn công các căn cứ chỉ huy quân sự và địa điểm phóng tên lửa Iran đêm 21/7. Phía Iran đáp trả vào các căn cứ Mỹ tại Kuwait, Bahrain và Jordan. Ngày 21/7, ông Trump tiếp tục cảnh báo sẽ sớm tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân Natanz của Iran. Iran tuyên bố sẽ đáp trả nếu điều này xảy ra.
Một quan chức Bộ Y tế Iran cho biết các cuộc không kích gần đây của Mỹ đã khiến 50 dân thường thiệt mạng và 500 người bị thương. Trong đêm 21/7, quân đội Mỹ không kích các mục tiêu ở miền nam và miền tây Iran. Trong khi đó, Iran tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ của Mỹ tại Bahrain, Kuwait và Jordan. Một tàu chở dầu cũng bị trúng đạn tại eo biển Hormuz. Iran cũng tuyên bố đã tấn công cơ sở hạ tầng thuộc Amazon tại Bahrain, nơi tập đoàn công nghệ Mỹ vận hành một trung tâm dữ liệu trong khu vực. Amazon chưa đưa ra bình luận, Reuters cũng chưa thể xác minh thông tin này.
Houthi phong tỏa Biển Đỏ, tàu chở dầu phải quay đầu
Lực lượng Houthi, đang kiểm soát miền bắc và miền tây Yemen, bao gồm khu vực ven biển tại cửa ngõ Biển Đỏ. Ngày 20/7, Houthi đã tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia. Động thái này mở ra mặt trận mới trong cuộc xung đột tại Trung Đông. Trong thư gửi các hãng vận tải biển, Houthi cảnh báo sẽ tấn công bất kỳ tàu nào bốc hoặc dỡ dầu của Saudi Arabia.
Những tuyên bố của Houthi đã bắt đầu tác động đến hoạt động vận tải biển. Hai tàu chở dầu vừa nhận hàng tại cảng Yanbu trên Biển Đỏ của Saudi Arabia để tới Trung Quốc và Ấn Độ, sau đó đã quay đầu trong ngày 21/7, chuyển hướng về phía kênh đào Suez, thay vì đi qua eo biển Bab el-Mandeb để ra Ấn Độ Dương. Công ty quản lý rủi ro hàng hải Vanguard của Anh nhận định đây là lần đầu tiên ghi nhận việc các tàu chở dầu thương mại thay đổi lộ trình sau tuyên bố phong tỏa của Houthi, đồng thời cảnh báo động thái này có thể làm gia tăng gián đoạn đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi Arabia và vận tải biển trong khu vực.
Giá dầu tăng hơn 2% trong ngày 21/7, với dầu Brent dao động trên 91 USD/thùng, trong khi giá xăng tại Mỹ vượt 4 USD/gallon. Trong suốt cuộc xung đột, Saudi Arabia đã phần nào giúp giảm tác động đối với cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu khi tiếp tục hoạt động xuất khẩu dầu qua đường ống tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Tuy nhiên, nếu Houthi phong tỏa hoàn toàn tuyến hàng hải qua eo biển Bab el-Mandeb, nguồn cung dầu toàn cầu có thể bị ảnh hưởng khi phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Saudi Arabia sẽ bị mắc kẹt.
Iran tuyên bố thêm binh sĩ Mỹ thiệt mạng
Hãng tin IRNA của Iran đưa tin Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 21/7 tuyên bố lực lượng không quân của họ đã tấn công một khu vực đóng quân của binh sĩ Mỹ tại al-Rukban, Jordan. IRGC khẳng định nhiều quân nhân Mỹ đã thiệt mạng trong đợt tấn công này. IRGC cho biết cuộc tấn công được tiến hành trong khuôn khổ đợt không kích thứ 24 của Chiến dịch Nasr 2. IRGC mô tả đây là sự tiếp nối các hoạt động mà lực lượng này đang tiến hành nhằm "trừng phạt Mỹ".
Tuyên bố này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi hai quân nhân Mỹ thiệt mạng, một quân nhân khác mất tích trong vụ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran nhằm vào Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti ở Jordan. Hiện thi thể của quân nhân mất tích đã được lực lượng Mỹ tìm thấy. Trong tuần qua, một quân nhân Mỹ khác ở miền bắc Iraq thiệt mạng trong quá trình xử lý, kích nổ có kiểm soát những vật liệu nổ chưa phát nổ thu được từ một UAV tự sát của Iran.
Mỹ tiếp tục không kích Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Houthi hiện chưa phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb, đồng thời cảnh báo Mỹ sẽ hành động nếu điều đó xảy ra. "Cho đến nay điều đó vẫn chưa xảy ra. Nếu xảy ra, chúng tôi sẽ xử lý", ông Trump nói. Ông Trump cũng xác nhận 18 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát, trong đó có 4 người tử vong trong các cuộc tấn công của Iran nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan và Iraq những ngày gần đây.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã tấn công các sở chỉ huy quân sự, năng lực tác chiến trên biển, bệ phóng tên lửa và máy bay không người lái, cùng các hệ thống phòng không của Iran trong đợt không kích mới nhất. Các cuộc tấn công đã diễn ra liên tục mỗi đêm trong hơn một tuần qua. Truyền thông nhà nước Iran cho biết nhiều tiếng nổ được ghi nhận quanh thành phố Shiraz ở miền nam nước này. Các khu vực Konarak, Chabahar ở ven biển phía nam và một địa điểm dân sự bên ngoài thành phố Abdanan ở miền tây cũng bị tấn công.
Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters hôm 20/7 rằng Tehran đã nhận được đề xuất từ các bên trung gian về một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày, nhằm cứu vãn thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được ký kết hồi tháng 6, thay thế cho thỏa thuận hồi tháng 4. Cho thấy nỗ lực ngoại giao vẫn đang được duy trì, Bộ trưởng Nội vụ Iran Eskandar Momeni đã tới Pakistan - một trong các bên trung gian - và đề nghị Islamabad tiếp tục các nỗ lực hòa giải.
Ông Trump: "Bầu cử giữa kỳ không tác động các quyết định của tôi"
Tổng thống Trump ngày 21/7 khẳng định cuộc xung đột với Iran và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới sẽ không chi phối các quyết định của ông. Theo CNN, khi được hỏi liệu vấn đề Iran có đang tác động đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hay không, khi vấn đề eo biển Hormuz tiếp tục nóng trở lại, ông Trump trả lời: "Điều đó sẽ không ảnh hưởng gì đến tôi. Tôi chỉ làm điều đúng đắn. Tôi không nghĩ kiểu 'sắp tới bầu cử rồi'. Không, tôi không thể để cuộc bầu cử ảnh hưởng đến những quyết định liên quan vấn đề này". Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho rằng người dân "rất ấn tượng" với các hoạt động quân sự của ông ở nước ngoài, đồng thời nhắc đến chiến dịch của Mỹ tại Venezuela hồi đầu năm.
Iran mở rộng các đợt tấn công
Mỹ và Iran tiếp tục thử thách giới hạn leo thang sau khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đạt được trong tháng trước được cả hai bên xác định là đã đổ vỡ. Iran nối lại các cuộc tấn công trên khắp khu vực Vùng Vịnh. Những cuộc tấn công gần đây nhằm vào các cơ sở khử mặn đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thiếu nước tại các quốc gia sa mạc phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn nước khử muối.
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin lực lượng nước này cũng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain, Kuwait và Jordan. Kuwait đã triệu tập Đại sứ Iran trong ngày 21/7, sau khi cáo buộc Tehran tấn công một tàu chở dầu của Kuwait, khiến nhiều thuyền viên bị thương, theo Al Jazeera. Trong thông báo đăng trên mạng xã hội X, Bộ Ngoại giao Kuwait cho biết Đại sứ Iran tại Kuwait đã được trao công hàm thể hiện sự phản đối của Kuwait sau khi Iran tấn công tàu chở dầu Kifan vào tối 20/7, khi con tàu đang đi qua eo biển Hormuz. Thông báo cũng cho biết trong cuộc gặp với Đại sứ Iran, Thứ trưởng Ngoại giao Kuwait Hamad Suleiman Mashaan al-Mashaan đã lên án các cuộc tấn công mà ông gọi là "phi pháp" của Iran nhằm vào Kuwait kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát vào cuối tháng 2.
Trong ngày 21/7, quân đội Kuwait cho biết lực lượng phòng không nước này đã đánh chặn các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái "thù địch". Bộ Tổng tham mưu quân đội Kuwait cho biết những tiếng nổ mà người dân nghe thấy là do các hệ thống phòng không đánh chặn UAV. Quân đội cũng kêu gọi người dân tuân thủ các hướng dẫn về an toàn và an ninh do cơ quan chức năng ban hành.
Ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh như một bước tiến quan trọng nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Trung Đông và bảo đảm an ninh hàng hải, năng lượng toàn cầu.
Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, cả Washington và Tehran đều đánh giá các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, mở đường cho một thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực, tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Hai bên cũng nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon dưới sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
