Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 12/4 khẳng định Washington vẫn để ngỏ khả năng đàm phán với Iran, bất chấp những căng thẳng gia tăng gần đây giữa hai nước. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran tại Oman đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận cụ thể.
Lập trường của Mỹ về đàm phán
Phát biểu tại một cuộc họp báo, Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh: “Chúng tôi luôn ưu tiên giải pháp ngoại giao. Cánh cửa đàm phán vẫn mở, nhưng Iran cần phải thay đổi hành vi và chấm dứt các hoạt động gây bất ổn trong khu vực.” Ông cũng cho biết Mỹ sẵn sàng tham gia các cuộc đối thoại có ý nghĩa nếu Iran thể hiện thiện chí thực sự.
Tuy nhiên, Rubio cảnh báo rằng Washington sẽ không chấp nhận các điều kiện tiên quyết từ Tehran. “Chúng tôi sẽ không đàm phán dưới áp lực hay các mối đe dọa. Iran phải hiểu rằng con đường duy nhất để giảm căng thẳng là thông qua đối thoại chân thành,” ông nói.
Bối cảnh căng thẳng leo thang
Tuyên bố của Rubio được đưa ra sau khi các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran tại Oman kết thúc vào ngày 11/4. Theo các nguồn tin, hai bên đã thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran và các vấn đề an ninh khu vực, nhưng không đạt được tiến triển đáng kể. Iran trước đó đã tăng cường làm giàu uranium lên mức gần 60%, vượt xa giới hạn cho phép theo thỏa thuận hạt nhân 2015.
Mỹ và Iran đã có nhiều năm đối đầu kể từ khi Washington rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018 dưới thời Tổng thống Donald Trump. Chính quyền Tổng thống Joe Biden đã nỗ lực khôi phục đàm phán, nhưng các cuộc thương lượng tại Vienna đã bị đình trệ từ tháng 9/2022.
Phản ứng từ Iran
Đáp lại tuyên bố của Rubio, Bộ Ngoại giao Iran cho rằng Mỹ cần có hành động thực tế thay vì chỉ tuyên bố. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Nasser Kanaani nói: “Nếu Mỹ thực sự muốn đàm phán, họ phải dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và ngừng các hành động thù địch. Lời nói suông không đủ.”
Iran đã nhiều lần khẳng định họ không tìm kiếm vũ khí hạt nhân, nhưng các cơ quan tình báo phương Tây nghi ngờ Tehran có tham vọng phát triển bom hạt nhân. Căng thẳng gia tăng trong khu vực, đặc biệt là sau các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ tại Iraq và Syria, càng làm phức tạp triển vọng đàm phán.
Triển vọng tương lai
Các nhà phân tích cho rằng tuyên bố của Rubio là một tín hiệu tích cực, nhưng con đường phía trước vẫn còn nhiều chông gai. Mỹ và Iran đều có những lằn ranh đỏ khó dung hòa. Nếu Iran tiếp tục đẩy mạnh chương trình hạt nhân, Washington có thể đối mặt với áp lực phải gia tăng trừng phạt hoặc có hành động quân sự.
Trong khi đó, cộng đồng quốc tế kêu gọi cả hai bên kiềm chế và quay lại bàn đàm phán. Liên minh châu Âu đã đề nghị làm trung gian để thúc đẩy đối thoại. Tuy nhiên, với tình hình hiện tại, khả năng đạt được thỏa thuận trong ngắn hạn là rất thấp.
