Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 24/6 đã phát tín hiệu rằng Thổ Nhĩ Kỳ có thể được phép quay trở lại chương trình tiêm kích F-35 trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO dự kiến diễn ra tại Ankara vào tháng tới.
Tín hiệu từ Nhà Trắng
Khi được hỏi liệu ông có mang tới tin vui cho Ankara liên quan đến việc Thổ Nhĩ Kỳ tham gia trở lại chương trình hay không, Trump trả lời: “Tôi nghĩ là có”. Câu hỏi cũng đề cập đến động cơ do Mỹ sản xuất mà Thổ Nhĩ Kỳ đang tìm cách mua cho một dự án máy bay chiến đấu khác.
“Tôi có thể sẽ làm điều gì đó khiến họ rất hài lòng”, ông Trump nói với các phóng viên trong cuộc gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Nhà Trắng.
Bối cảnh căng thẳng
Quan hệ giữa Washington và Ankara trở nên căng thẳng trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump sau khi Thổ Nhĩ Kỳ mua hệ thống phòng không S-400 của Nga vào năm 2019. Sau đó, Mỹ đã loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi chương trình tiêm kích F-35 và áp đặt các lệnh trừng phạt đối với cơ quan mua sắm quốc phòng của nước này.
Phó Tổng thống JD Vance cho biết chính quyền Mỹ đang xem xét liệu Thổ Nhĩ Kỳ có đáp ứng các điều kiện để được tham gia trở lại chương trình hay không và quá trình đánh giá vẫn đang tiếp diễn.
Mối quan hệ cá nhân và trở ngại S-400
Ông Trump cũng nhấn mạnh mối quan hệ tốt đẹp với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan. Ông Trump nói thêm rằng ông cho rằng Erdoğan là “một người rất tốt”, đồng thời cho biết có lẽ ông sẽ không tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO tại thủ đô Ankara vào ngày 7-8/7 nếu không phải vì nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ.
Việc Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu S-400 dự kiến vẫn sẽ là trở ngại chính đối với việc tái gia nhập chương trình F-35. Washington nói rằng S-400 gây ra mối đe dọa đối với tiêm kích F-35 và hệ thống phòng thủ của NATO. Thổ Nhĩ Kỳ bác bỏ điều đó và khẳng định S-400 sẽ không được tích hợp vào hệ thống vũ khí NATO. Các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ nhiều lần bác bỏ việc đảo ngược quyết định sở hữu S-400 để quay lại chương trình F-35.
