Ngày 25/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định Washington mong muốn thúc đẩy đối thoại mang tính xây dựng và tìm kiếm các thỏa thuận mới với Iran. Ông đưa ra thông điệp này tại cuộc họp cấp bộ trưởng giữa Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) và Mỹ ở Manama, Bahrain, trong khuôn khổ chuyến công du 3 nước khu vực từ ngày 23-25/6.
Mỹ bác bỏ việc áp phí qua eo biển Hormuz
Phát biểu tại cuộc họp, Ngoại trưởng Rubio bác bỏ quan điểm cho rằng eo biển Hormuz thuộc về bất kỳ quốc gia nào, nhấn mạnh các tuyến hàng hải quốc tế không thuộc quyền sở hữu của một quốc gia. Ông cho rằng việc áp phí qua lại tại tuyến hàng hải chiến lược này là không thể chấp nhận và có thể tạo tiền lệ không phù hợp cho các tuyến đường biển khác. Ông cũng bảo đảm bất kỳ thỏa thuận nào với Iran cũng phải tính đến lợi ích của các đồng minh và đối tác tại Vùng Vịnh.
Oman không áp phí quá cảnh, thiết lập hành lang hàng hải tạm thời
Cũng tại cuộc họp, Ngoại trưởng Oman cho biết nước này sẽ không áp dụng phí quá cảnh eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Bahrain, ông Abdullatif bin Rashid Al Zayani, khẳng định an ninh các nước Vùng Vịnh có mối liên hệ chặt chẽ. Ông đánh giá cao việc Mỹ và Iran đạt được bản ghi nhớ về chấm dứt xung đột, đồng thời hoan nghênh thông báo của Chính phủ Oman về việc thiết lập hành lang hàng hải tạm thời nhằm hỗ trợ tàu thuyền lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sau thời gian dài gián đoạn do xung đột tại Trung Đông.
Iran tái khẳng định kiểm soát eo biển Hormuz
Ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 25/6 tái khẳng định tuyến đường duy nhất được phép đi qua eo biển Hormuz là do Iran công bố. Trên trang tin chính thức Sepah News, IRGC nêu rõ mọi hành trình không được cấp phép đều “không an toàn và bị cấm”, đồng thời tàu không tuân thủ sẽ bị xử lý. Iran từ lâu cho biết sẽ áp dụng các khoản “phí dịch vụ hàng hải” đối với tàu thuyền qua lại, thay vì phí quá cảnh. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp với Oman trong triển khai thu phí này.
Bối cảnh đàm phán Mỹ-Iran
Chuyến công du của Ngoại trưởng Mỹ diễn ra trong bối cảnh Washington và Tehran đang thảo luận hướng tới một thỏa thuận toàn diện hơn, sau khi đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Vấn đề đi lại qua eo biển Hormuz là một trong các nội dung của thỏa thuận giữa hai nước.
