Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc diễn ra dưới sự đồng chủ trì của Bộ trưởng Ngoại giao Malaysia và Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai bên.
Đánh giá tích cực về quan hệ đối tác chiến lược toàn diện
Các Bộ trưởng chia sẻ đánh giá tích cực về những phát triển nhanh chóng và vững chắc của Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ASEAN-Trung Quốc, với nhiều kết quả quan trọng mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai bên. Họ hoan nghênh các kết quả bước đầu trong triển khai Kế hoạch hành động thực hiện Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Trung Quốc giai đoạn 2026-2030 và nhất trí tiếp tục tổ chức các hoạt động kỷ niệm 35 năm quan hệ đối thoại ASEAN-Trung Quốc và 5 năm thiết lập Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện trong năm 2026.
Cam kết của Trung Quốc về vai trò trung tâm của ASEAN
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị khẳng định Trung Quốc tiếp tục coi ASEAN là ưu tiên quan trọng trong chính sách ngoại giao láng giềng, ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN trong định hình cấu trúc khu vực. Ông nhấn mạnh hợp tác ASEAN-Trung Quốc là mối quan hệ “đi đầu”, động lực cốt lõi cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng khu vực và toàn cầu. Trung Quốc cam kết tiếp tục ủng hộ Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và tăng cường phối hợp với ASEAN nhằm thúc đẩy hội nhập khu vực, phát triển bền vững và tăng trưởng bao trùm, ưu tiên 4 trọng tâm chiến lược: hòa bình và ổn định khu vực; an ninh kinh tế và năng lượng; đột phá công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và tăng trưởng xanh; phát triển bao trùm và lấy con người làm trung tâm.
Hợp tác an ninh phi truyền thống và Biển Đông
Các nước ASEAN đánh giá cao sự ủng hộ của Trung Quốc đối với vai trò trung tâm của ASEAN và việc tham gia tích cực các cơ chế do ASEAN dẫn dắt. Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác ứng phó các thách thức an ninh phi truyền thống như tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến, khủng bố và buôn bán ma túy. Ghi nhận những tiến triển tích cực trong đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), hội nghị tái khẳng định mục tiêu sớm hoàn tất một COC hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.
Kinh tế là trụ cột trọng tâm
Đánh giá kinh tế tiếp tục là trụ cột trọng tâm, hội nghị nhấn mạnh vai trò của Hiệp định Thương mại tự do ASEAN-Trung Quốc (ACFTA) 3.0 và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), đồng thời khuyến khích các nước thành viên sớm hoàn tất thủ tục trong nước để Nghị định thư nâng cấp ACFTA 3.0 sớm có hiệu lực.
Động lực tăng trưởng mới: AI và chuyển đổi số
Các Bộ trưởng hoan nghênh các đề xuất, sáng kiến ưu tiên của Trung Quốc, nhất trí tăng cường hợp tác trong các động lực tăng trưởng mới, nhất là chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, AI, năng lượng tái tạo và phát triển bền vững. Họ hoan nghênh việc thông qua Kế hoạch hành động ASEAN-Trung Quốc về xây dựng hệ sinh thái số bền vững và bao trùm giai đoạn 2026-2030; thành lập Trung tâm Đổi mới công nghiệp AI ASEAN-Trung Quốc; hướng tới thành lập Học viện Số ASEAN-Trung Quốc và ghi nhận đề xuất lấy năm 2027 là “Năm hợp tác AI ASEAN-Trung Quốc”. ASEAN đánh giá cao sự hỗ trợ của Trung Quốc trong tăng cường an ninh năng lượng, phát triển Mạng lưới điện ASEAN, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo và công nghệ năng lượng sạch. Hội nghị nhất trí thông qua Tuyên bố chung của Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc về tác động khu vực của tình hình Trung Đông và tăng cường hợp tác năng lượng khu vực.
Hợp tác văn hóa-xã hội và giao lưu nhân dân
Về hợp tác văn hóa-xã hội, ASEAN và Trung Quốc nhất trí tiếp tục thúc đẩy giao lưu nhân dân thông qua các chương trình trao đổi thanh niên, học bổng lãnh đạo trẻ, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp; tăng cường hợp tác trong lĩnh vực y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường, phát triển nông thôn, giảm nghèo và quản lý thiên tai. ASEAN ghi nhận đề xuất thành lập Mạng lưới các học viện hành chính công và các viện nghiên cứu ASEAN-Trung Quốc nhằm tăng cường đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực.
Đề xuất của Việt Nam: ba ưu tiên hợp tác
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định ASEAN-Trung Quốc là một trong những quan hệ đối tác năng động và toàn diện nhất của ASEAN; nhất trí cần triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động ASEAN-Trung Quốc giai đoạn 2026-2030, hướng tới nâng cao chất lượng và giá trị chiến lược của Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai bên. Định hướng tương lai, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề xuất ba ưu tiên hợp tác: thúc đẩy hội nhập kinh tế chất lượng cao và kết nối hạ tầng, lấy đổi mới sáng tạo và AI là động lực tăng trưởng mới, tăng cường lòng tin chiến lược và hợp tác ứng phó các thách thức an ninh phi truyền thống. Bộ trưởng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông, hoan nghênh tiến triển trong đàm phán COC, đồng thời kêu gọi sớm hoàn tất một COC thực chất, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.
