Ngày 21/7/1954, Hiệp định Geneva về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam được ký kết, mở ra trang mới trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. 72 năm đã trôi qua, nhưng những bài học kinh nghiệm từ quá trình đàm phán, ký kết và thực thi Hiệp định Geneva vẫn còn nguyên giá trị đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Bối cảnh lịch sử và quá trình đàm phán
Ngày 8/5/1954, chỉ một ngày sau Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi, Hội nghị Geneva bàn về chấm dứt chiến sự và lập lại hòa bình ở Đông Dương chính thức khai mạc. Trải qua 75 ngày đàm phán căng thẳng với 31 phiên họp cùng nhiều hoạt động tiếp xúc ngoại giao, Hiệp định Geneva về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam đã được ký kết. Theo đó, miền Bắc hoàn toàn giải phóng, trở thành hậu phương lớn, căn cứ địa vững chắc cho tiền tuyến miền Nam. Đây là điều kiện quan trọng để quân dân Việt Nam củng cố thắng lợi, khôi phục lực lượng, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Ý nghĩa và bài học từ Hiệp định Geneva
Hiệp định Geneva không chỉ là thắng lợi của Việt Nam mà còn là thắng lợi chung của ba nước Đông Dương và các dân tộc bị áp bức trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Hiệp định cổ vũ phong trào đấu tranh vì hòa bình, độc lập, mở đầu cho sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ trên toàn thế giới. Quá trình đàm phán, ký kết và thực thi Hiệp định Geneva đã để lại nhiều bài học quý báu về nguyên tắc, phương pháp và nghệ thuật ngoại giao, góp phần hình thành nền ngoại giao mang bản sắc dân tộc Việt Nam.
Trước hết, đó là bài học về sự lãnh đạo thống nhất và tuyệt đối của Đảng đối với sự nghiệp cách mạng. Với sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Việt Nam đã kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự với ngoại giao, tạo nên sức mạnh tổng hợp. Các bài học khác bao gồm: bảo đảm lợi ích quốc gia-dân tộc cao nhất; kết hợp nội lực với ngoại lực, sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; sử dụng đối thoại và đàm phán hòa bình để giải quyết bất đồng quốc tế.
Vận dụng bài học vào công cuộc hội nhập
Những bài học từ Hiệp định Geneva đã được Đảng ta kế thừa, vận dụng sáng tạo trong công tác đối ngoại ngày nay, giúp Việt Nam gặt hái nhiều thành tựu. Từ một quốc gia bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 190 nước, xây dựng mạng lưới đối tác chiến lược và đối tác toàn diện với tất cả các nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và các nước G7. Tại các diễn đàn đa phương, Việt Nam tích cực tham gia nỗ lực chung về hòa bình, an ninh, thúc đẩy quyền con người, đảm nhiệm nhiều trọng trách quốc tế, nâng cao vị thế và uy tín.
Trong bài phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 vào tháng 5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Trong một thế giới nhiều biến động, thách thức không chỉ đến từ những bất ổn bên ngoài, mà còn từ việc chúng ta chưa chuẩn bị đủ tốt để quản trị rủi ro. Điều quan trọng là chuyển từ ứng phó bị động sang kiến tạo chủ động; từ nhắc lại nguyên tắc sang vận hành cơ chế; từ quản lý khủng hoảng sau khi xảy ra sang giảm thiểu rủi ro trước khi khủng hoảng bùng phát.”
Tư duy ngoại giao chủ động kiến tạo hòa bình, ổn định đã được thể hiện qua các thành tựu như tổ chức thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026, lần đầu có Thẩm phán tại Tòa án quốc tế về Luật Biển (ITLOS). Kế thừa truyền thống và bài học từ Hiệp định Geneva, Việt Nam tiếp tục là người bạn chân thành, đối tác tin cậy, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, góp phần vào hòa bình, ổn định thế giới.
