Cộng đồng hơn 6,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài đang trở thành một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng nhất của đất nước trong kỷ nguyên hội nhập. Với vị trí đặc biệt, kiều bào không chỉ là bộ phận không tách rời của dân tộc mà còn đóng góp to lớn về kinh tế, tri thức, khoa học - công nghệ và uy tín tại các nước sở tại. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định trong bài viết tháng 5/2025: "Mọi người con đất Việt - dù sinh sống ở đâu, dù quá khứ thế nào - đều có thể đồng hành, chung sức, góp phần xây dựng một tương lai tươi sáng cho dân tộc. Đảng và Nhà nước luôn nhất quán mở rộng vòng tay, trân trọng mọi đóng góp, lắng nghe mọi tiếng nói xây dựng, đoàn kết từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài"[1].
Vai trò đặc biệt của kiều bào trong kỷ nguyên mới
Ngày nay, sức mạnh quốc gia không chỉ đến từ dân số hay tài nguyên, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận tri thức, công nghệ và mạng lưới hợp tác quốc tế. Với phạm vi hiện diện tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài sở hữu những lợi thế đặc biệt trong việc kết nối đất nước với thế giới. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, kiều bào không chỉ đóng góp nguồn tài chính qua dòng kiều hối ổn định và các dự án đầu tư, mà còn mang đến tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị, thông tin thị trường và khả năng tiếp cận các xu hướng phát triển mới. Đây là những nguồn lực thiết yếu khi Việt Nam đang đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Mỗi doanh nhân kiều bào mở rộng thị trường cho hàng hóa Việt Nam, mỗi nhà khoa học chuyển giao tri thức, mỗi chuyên gia kết nối các dự án công nghệ, và mỗi trí thức đóng góp sáng kiến chính sách đều góp phần mở rộng không gian phát triển của đất nước. Đứng trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, ngoại giao không chỉ là cầu nối mà còn phải trở thành chất xúc tác gắn kết thế mạnh của kiều bào với nhu cầu ưu tiên của quốc gia và từng địa phương.
Kết nối nguồn lực kiều bào với nhu cầu phát triển địa phương
Nhiều địa phương trong những năm gần đây đã chủ động và tích cực trong công tác đối ngoại và vận động kiều bào. Địa phương là nơi trực tiếp triển khai các mục tiêu phát triển, tiếp nhận đầu tư, ứng dụng công nghệ, mở rộng thị trường và chăm lo đời sống nhân dân. Vì vậy, nâng tầm đối ngoại địa phương phải gắn với năng lực huy động, tiếp nhận và sử dụng hiệu quả các nguồn lực quốc tế, đặc biệt là nguồn lực từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Để tối ưu hóa nguồn lực, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh cần tăng cường phối hợp giữa các địa phương với Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các hội đoàn kiều bào. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu về chuyên gia, doanh nhân và đối tác, cùng với việc hình thành các đầu mối đủ năng lực theo dõi, kết nối và hỗ trợ dự án từ khi đề xuất đến khi triển khai là rất cần thiết. Đồng thời, các chương trình xúc tiến địa phương cần chuyển từ giới thiệu tiềm năng chung sang cung cấp thông tin cụ thể về dự án, cơ chế, chính sách và đầu mối thực hiện. Điều kiều bào cần không chỉ là lời mời gọi, mà là môi trường minh bạch, thủ tục thuận lợi và sự đồng hành thực chất.
Kiều bào - sứ giả văn hóa và ngoại giao nhân dân
Vai trò tiên phong của đối ngoại không chỉ thể hiện trong huy động nguồn lực phát triển, mà còn trong chủ động tạo dựng môi trường hòa bình, củng cố lòng tin, mở rộng quan hệ hữu nghị và tranh thủ sự đồng tình của cộng đồng quốc tế. Với sự am hiểu sâu sắc về Việt Nam và xã hội sở tại, cùng uy tín được tạo dựng trong quá trình học tập, lao động và cống hiến, kiều bào là những cầu nối tự nhiên giữa Việt Nam với các quốc gia và đối tác. Thông qua giao lưu nhân dân, hợp tác kinh tế, khoa học, giáo dục, văn hóa và hoạt động cộng đồng, đồng bào góp phần củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ đối ngoại và tăng cường sự hiểu biết, tin cậy đối với Việt Nam.
Trong bối cảnh truyền thông số và dư luận xã hội ngày càng tác động mạnh đến quan hệ quốc tế, mỗi người Việt Nam ở nước ngoài có thể trở thành một sứ giả của đất nước. Hình ảnh, thành tựu và tiếng nói của kiều bào góp phần lan tỏa một Việt Nam hòa bình, ổn định, năng động, đổi mới và có trách nhiệm; giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người, đường lối và chính sách của Việt Nam.
Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 và Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 đã đặt ra yêu cầu phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại, nâng tầm đối ngoại địa phương và huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế. Phát huy nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài thể hiện rõ sự gắn kết giữa hai yêu cầu này. Ở tầm chiến lược, đây là nhiệm vụ phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Ở tầm triển khai, đây là quá trình kết nối con người, tri thức, công nghệ, vốn, thị trường và quan hệ quốc tế với nhu cầu phát triển cụ thể của đất nước và từng địa phương.
Trong kỷ nguyên mới, mỗi người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là thành viên của cộng đồng dân tộc, mà còn có thể là một cầu nối, một sứ giả và một chủ thể tham gia kiến tạo tương lai đất nước. Khơi dậy khát vọng cống hiến, củng cố niềm tin và xây dựng cơ chế để kiều bào đồng hành cùng dân tộc chính là biến sức mạnh của cộng đồng người Việt Nam toàn cầu thành nguồn lực phục vụ phát triển và bảo vệ vững chắc Tổ quốc.
Bài viết của Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, dựa trên bài phát biểu tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33.
