Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm (TP.HCM) đã hoàn tất bồi thường, bàn giao 100% mặt bằng, cho phép chủ đầu tư điều chỉnh kế hoạch thi công, đưa công trình vào sử dụng sớm hơn 1 năm so với dự kiến, phấn đấu hoàn thành vào cuối năm 2027.
Bồi thường thỏa đáng, người dân đồng thuận
Những ngày này, dọc hai bờ rạch Xuyên Tâm nhộn nhịp máy xúc, máy ủi san phẳng mặt bằng. Nhiều đoạn đã đóng cừ bê tông sâu cả chục mét. Tuyến rạch dài gần 9 km, từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật, qua 4 phường Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn. Đây là dự án trọng điểm về chỉnh trang đô thị, cải thiện vệ sinh môi trường với tổng vốn đầu tư hơn 17.200 tỉ đồng. Để cải tạo tuyến rạch ô nhiễm, 2.190 trường hợp phải di dời, trong đó 897 trường hợp giải tỏa một phần và 1.293 trường hợp giải tỏa toàn bộ.
Bà Nguyễn Thị Bích Thủy (hẻm 194 Bạch Đằng, P.Bình Thạnh) cho biết gia đình bà là dân cố cựu, sinh sống hàng chục năm. Thấu hiểu cảnh ô nhiễm, cuộc sống chật chội nên khi nhà nước ban hành chính sách bồi thường hợp lý, gia đình bà đồng ý bàn giao mặt bằng. Tổng giá trị bồi thường nhà và đất hơn 1,6 tỉ đồng. Phường bố trí suất tái định cư căn hộ 1 phòng ngủ trên đường Nguyễn Hữu Cảnh, gia đình phải trả thêm phần chênh lệch. Chưa bàn giao căn hộ, 8 người trong gia đình được hỗ trợ 2 triệu đồng/tháng/người tiền thuê nhà. "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh. Với gia đình mình, tôi thấy nhà nước bồi thường như vậy là xứng đáng", bà Thủy nhận định.
3 tháng "lột xác" nhờ quyết tâm chính trị
Công tác bồi thường được Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang và Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đặc biệt quan tâm, trực tiếp kiểm tra, đôn đốc. Đến cuối tháng 6.2026, 4 phường hoàn tất bồi thường, bàn giao 100% mặt bằng cho chủ đầu tư. Trên đường Bùi Hữu Nghĩa (P.Gia Định), chỉ 3 tháng trước còn nhộn nhịp buôn bán, nay đã dọn dẹp, nhường mặt bằng. Địa phương dựng hàng rào tôn cao 2 m ngăn tái lấn chiếm và xả rác.
Bà Nguyễn Thu Hiền, Chủ tịch UBND P.Gia Định, cho biết toàn phường có 869 trường hợp bị thu hồi đất, trong đó 606 trường hợp giải tỏa trắng, 263 trường hợp giải tỏa một phần, tổng kinh phí bồi thường hơn 3.900 tỉ đồng. Hơn 3.100 người dân phải di dời. Ban đầu tiến độ chậm do số lượng hồ sơ lớn, pháp lý phức tạp. Sau buổi làm việc của lãnh đạo thành phố, hệ thống chính trị phường vào cuộc, hoàn thành bàn giao vào ngày 25.6. Bà Hiền chia sẻ: "Một lãnh đạo phường phụ trách các tổ công tác, giao KPI mỗi ngày phải giải quyết số lượng hồ sơ cụ thể để giám sát tiến độ".
Vận dụng chính sách có lợi nhất cho người dân
P.Gia Định tổng hợp các hộ khó khăn về giấy tờ pháp lý, nhờ văn phòng luật sư, công chứng hỗ trợ tư vấn miễn phí. Với hộ có hoàn cảnh khó khăn, phường phối hợp MTTQ vận động nhà hảo tâm, doanh nghiệp hỗ trợ thêm. Tại P.Bình Thạnh, 874 hộ đã bàn giao mặt bằng. Ông Vũ Ngọc Tuất, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường, cho biết dự án có chủ trương từ những năm 1990, người dân rất mong đợi. Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo Luật Đất đai 2024 có lợi hơn cho người dân. Nhiều hình thức tái định cư: nền đất, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội. Dự án nhà ở xã hội số 4 Phan Chu Trinh quy mô gần 900 căn đang xây dựng để bố trí tái định cư.
Nhân rộng bài học kinh nghiệm
Tại buổi kiểm tra cuối tháng 6.2026, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đề nghị các phường, xã có nhà ven kênh rạch học hỏi kinh nghiệm từ 4 phường Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn để phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành chỉnh trang nhà ven kênh. Toàn TP.HCM còn khoảng 40.000 căn nhà trên và ven kênh rạch cần di dời, chỉnh trang. Sau dự án rạch Xuyên Tâm, thành phố sẽ tập trung chỉnh trang khu vực Q.4, Q.8 cũ. Riêng dự án rạch Xuyên Tâm, lãnh đạo TP đề nghị chủ đầu tư rà soát, điều chỉnh phương án thi công để rút ngắn thời gian, đảm bảo kỹ thuật, chất lượng, phấn đấu cuối năm 2027 hoàn thành, sớm hơn 1 năm so với kế hoạch.
