Sau khi xác định được khoảng 26 – 54 liệt sĩ còn nằm lại tại Câu Nhi, tỉnh Quảng Trị lên kế hoạch triển khai tìm kiếm trong vòng 30 ngày với lực lượng nòng cốt là Đội 584 và dân quân địa phương.
Hội thảo thống nhất thông tin về trận đánh Câu Nhi
Ngày 10/7, UBND tỉnh Quảng Trị phối hợp Ban Chỉ đạo về tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị tổ chức hội thảo về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi (xã Nam Hải Lăng) nhằm thống nhất các thông tin, chứng cứ từ những tư liệu, nhân chứng để triển khai phương án tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
Tại hội thảo, ông Bùi Đức Lộc, nguyên chiến sĩ Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 cho biết ông là người trực tiếp tham gia trận đánh tại Câu Nhi xảy ra vào ngày 26/5/1972. Đại đội 9 chia làm 3 mũi cơ động vượt qua sông để đánh vào làng Câu Nhi. Khi đang tiến công đến cầu Câu Nhi, có một chiến sĩ vướng mìn sáng nên bị lộ.
Chi tiết trận đánh và số liệu thương vong
Ông Lộc kể: "Các chiến sĩ bị địch tấn công bất ngờ tại lô cốt ở phía bắc cầu Câu Nhi, rất nhiều bộ đội đã hy sinh tại vườn chè của dân, trong đó có đại đội trưởng Nguyễn Hồng Đinh". Cá nhân ông Lộc sau khi bị tấn công đã cơ động rút về phía nam, sau đó cũng bị thương ở chân.
Đến ngày 27/5/1972, ông Bùi Minh Hiệu được đưa về làm Đại đội trưởng Đại đội 9 và nắm danh sách có 17 cán bộ, chiến sĩ Đại đội 9 quay về sau trận đánh. Theo các cựu chiến binh, ban đầu số lượng bộ đội của Đại đội 9 tham gia trận đánh được xác định khoảng 110 người. Như vậy, có 93 người không trở về, trong đó có 83 người xác định được tên tuổi.
Phát hiện mới về danh sách liệt sĩ
Ông Bùi Minh Hiệu cho biết sáng 10/7, khi đến viếng đền thờ liệt sĩ tại Câu Nhi, trên bia khắc thông tin của 83 liệt sĩ, ông phát hiện có tên của 2 người mà ông khẳng định còn sống sau trận chiến. Ông Hiệu đề nghị các đơn vị xác minh, chỉnh sửa lại thông tin, số liệu nói trên để công tác tìm kiếm diễn ra hiệu quả nhất.
Nhân chứng về việc san lấp thi thể
Ban Chỉ đạo về tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị đã ghi nhận ý kiến của ông Trần Văn Hòa, người lính lái xe thuộc đơn vị công binh của quân đội Việt Nam Cộng hòa. Theo báo cáo: "Sau trận chiến 1 ngày, ông Hòa lái xe chở hàng ra Câu Nhi thấy rất nhiều bộ đội hy sinh, nằm rải rác trong khu vườn chè. Nhiều ngày sau, khi trở ra lại Câu Nhi, ông thấy thi thể các chiến sĩ đã bị ủi lấp".
Kết quả tìm kiếm và kế hoạch 30 ngày
Khu vực xảy ra trận đánh phần lớn nằm trong đất của gia đình ông Bùi Hữu Tuấn (75 tuổi, ở xã Nam Hải Lăng). Theo ông Tuấn, từ năm 1992 – 1993, trong quá trình làm vườn đã phát hiện 10 hài cốt liệt sĩ và báo cho lực lượng chức năng. Các hộ gia đình ông Phạm Hữu Nghĩa, Phạm Hữu Lâm cũng phát hiện, quy tập thêm 10 hài cốt liệt sĩ. Giai đoạn 2024 – 2025, Đội 584 thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị đã tìm kiếm, quy tập thêm 9 hài cốt liệt sĩ. Tổng số liệt sĩ đã tìm thấy tại Câu Nhi là 29, trong đó có 1 liệt sĩ đã xác minh được thông tin.
Ban tổ chức hội thảo xác định còn khoảng 26 – 54 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm. Trong thời gian tới, các lực lượng chức năng sẽ kết hợp máy múc để đào tìm. Khi phát hiện dấu hiệu nghi là hài cốt liệt sĩ sẽ huy động nhân công mở rộng tìm kiếm bằng phương pháp thủ công. Thời gian dự kiến thực hiện tìm kiếm khoảng 30 ngày với lực lượng là Đội 584 và dân quân xã Nam Hải Lăng.
Ứng dụng radar xuyên đất
Trước đó, vào ngày 27/6, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị phối hợp với Viện Thiết kế, Tổng cục Hậu cần – kỹ thuật (Bộ Quốc phòng) dùng radar xuyên đất để kiểm tra thực địa. Bước đầu, nhận thấy có tín hiệu một số khu vực có địa chất không đồng nhất với các khu vực xung quanh.
Câu chuyện của người thân liệt sĩ
Trong lúc đoàn công tác khảo sát thực địa, bà Đỗ Thị Thìn (74 tuổi, ở Hà Nội) xuất hiện. Bà đã hơn 30 năm qua đi tìm người anh họ hy sinh tại chiến trường Quảng Trị. Bà xúc động nói: "Anh họ tôi là liệt sĩ Nguyễn Văn Toán ở tỉnh Hà Tây cũ. Anh Toán học cùng đại học, trên tôi 2 lớp. Lúc tổng động viên năm 1970 thì anh ấy đi bộ đội, lúc đó đang học Đại học Nông nghiệp. Năm 1972, nghe tin anh đã hy sinh".
Công việc tìm kiếm của bà bắt đầu từ hơn 30 năm trước. Ban đầu, bà nghĩ liệt sĩ Toán hy sinh ở sông Thạc, đi khắp các nghĩa trang liệt sĩ ở Quảng Trị nhưng vô vọng. Gần đây, từ thông tin trên báo chí về chiến dịch 500 ngày đêm, bà nắm được có thông tin liệt sĩ Toán hy sinh tại trận chiến Câu Nhi. Bà Thìn nói: "Tôi cứ nghĩ là việc tìm thấy anh Toán vô vọng rồi, nhưng nhờ có chiến dịch nên cơ hội được nhen nhóm. Hôm nay ở hội thảo, tôi thấy các cơ quan chức năng rà soát, đưa ra các thông tin rất kỹ lưỡng và khu vực này đã tìm được 29 hài cốt liệt sĩ, tôi mong sắp tới khi triển khai tìm kiếm, anh Toán sẽ sớm được trở về quê hương".
