Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang tạo chuyển biến rõ nét trong phương thức lãnh đạo, điều hành, cải cách hành chính và chất lượng phục vụ nhân dân. Khi thẩm quyền được phân cấp mạnh hơn, trách nhiệm giao cụ thể, công nghệ số ứng dụng sâu rộng, chính quyền đến gần dân hơn, công việc được giải quyết nhanh và hiệu quả, tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội.
Chính quyền đến gần người dân
Trước đây, mỗi thủ tục hành chính thường gắn với nhiều lần đi lại giữa xã và huyện. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều công việc được giải quyết ngay tại cơ sở. Phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho cấp xã rút ngắn quy trình, nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Minh Đài Hoàng Anh Nghĩa cho biết, ngay sau sáp nhập đơn vị hành chính, địa phương đã kiện toàn bộ máy, thành lập các cơ quan chuyên môn và Trung tâm Phục vụ hành chính công, bảo đảm hoạt động liên tục. Ủy ban nhân dân xã phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; đẩy mạnh số hóa hồ sơ và ứng dụng công nghệ thông tin. Sau một năm, Trung tâm tiếp nhận gần 5.500 hồ sơ; hơn 97% hồ sơ thực hiện trực tuyến; gần 99% hồ sơ được giải quyết; 99,75% đúng và trước hạn; toàn bộ hồ sơ được số hóa và trả kết quả điện tử. Những con số này phản ánh hiệu quả của tinh gọn bộ máy gắn với chuyển đổi số.
Vừa hoàn tất thủ tục đất đai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Thanh Thủy, ông Nguyễn Văn Hải vui mừng cho biết: "Giờ chỉ cần đến xã là làm được hầu hết các thủ tục mà trước đây phải lên huyện. Cán bộ hướng dẫn tận tình, thiếu giấy tờ gì nói rõ ngay từ đầu, không phải đi lại nhiều lần. Người dân tiết kiệm được rất nhiều thời gian, chi phí và công sức."
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thanh Thủy Nguyễn Minh Tân nhấn mạnh: "Cốt lõi của sự thay đổi là phân cấp đi đôi với phân quyền. Khi được giao đầy đủ thẩm quyền, chính quyền cấp xã chủ động xử lý công việc ngay tại địa phương, người dân không còn phải chuyển hồ sơ lên cấp trên. Quyền hạn lớn hơn cũng đặt ra trách nhiệm cao hơn, buộc mỗi cán bộ phải tự nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và thay đổi tác phong phục vụ."
Ở xã miền núi Tân Sơn, sự đổi thay còn mang ý nghĩa thiết thực hơn. Bà Bàn Thị Mùi phấn khởi khi chỉ trong một buổi sáng đã hoàn thành thủ tục khai sinh cho cháu nội ngay tại xã. Với người dân vùng cao, việc không phải vượt hàng chục ki-lô-mét lên trung tâm huyện giảm đáng kể chi phí, thời gian và công sức.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trần Tấn Giang cho biết: "Việc trao thêm thẩm quyền cho cấp xã cùng với siết chặt kỷ luật công vụ đã tạo động lực để đội ngũ cán bộ thay đổi tư duy từ 'quản lý' sang 'phục vụ'. Cán bộ không chỉ tiếp nhận hồ sơ mà còn chủ động hướng dẫn, hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục, nhất là đồng bào vùng cao còn hạn chế trong tiếp cận dịch vụ công."
Hoàn thiện mô hình, tạo động lực phát triển
Ngay sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt việc kiện toàn tổ chức bộ máy, sắp xếp cán bộ, hoàn thiện quy chế hoạt động, bảo đảm mọi nhiệm vụ chuyển giao thông suốt. Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, bộ máy cấp ủy, chính quyền các địa phương nhanh chóng đi vào nền nếp, không để gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước cũng như giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.
Theo lãnh đạo Tỉnh ủy Phú Thọ, sau một năm triển khai, mô hình mới cho thấy nhiều kết quả tích cực. Bộ máy hành chính tinh gọn đáng kể, giảm cấp trung gian, nâng cao hiệu quả xử lý công việc. Ở cấp tỉnh, số cơ quan chuyên môn giảm từ 91 xuống còn 26 đơn vị; khối Đảng, đoàn thể giảm hơn 55% đầu mối; khối chính quyền giảm hơn 65% số cơ quan chuyên môn và tổ chức hành chính trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh. Toàn tỉnh giảm 489 đầu mối đơn vị sự nghiệp, tương đương giảm 17,4%.
Công tác cải cách thủ tục hành chính được tỉnh tập trung chỉ đạo quyết liệt, đạt nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống thủ tục hành chính được rà soát, chuẩn hóa và công bố đầy đủ với tổng số 2.092 thủ tục, trong đó trực tuyến toàn trình là 1.086 thủ tục, trực tuyến một phần là 1.006 thủ tục.
Tại hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương cho biết: "Mô hình mới đã tạo ra sự thay đổi căn bản trong phương thức lãnh đạo, điều hành. Nếu trước đây việc điều hành chủ yếu dựa trên kế hoạch và tiến độ thì nay chuyển mạnh sang quản trị theo mục tiêu, sản phẩm cụ thể, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Đây là sự chuyển đổi về tư duy quản trị, tạo nền tảng để xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch và phục vụ tốt hơn yêu cầu phát triển."
Trong thời gian tới, tỉnh Phú Thọ xác định tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, rà soát vị trí việc làm, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, mở rộng dịch vụ công trực tuyến và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của cơ quan hành chính. Xác định năm 2026 là "năm nâng cao chất lượng đội ngũ cơ sở", tỉnh tập trung chuẩn hóa, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, hoàn thiện vị trí việc làm và thu hút nhân lực chất lượng cao về cơ sở. Cùng với đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm người đứng đầu; cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, xây dựng nền hành chính phục vụ người dân và doanh nghiệp.
