El Niño đang mạnh lên và có khả năng đạt đỉnh vào cuối năm 2026, đầu năm 2027, khiến mùa mưa tại Nam Bộ kết thúc sớm hơn thường lệ, gia tăng nguy cơ khô hạn và xâm nhập mặn. Theo các mô hình dự báo trong nước và quốc tế, hiện tượng El Niño tác động mạnh đến Đông Nam Á, trong đó Nam Bộ sẽ giảm mưa, tăng nhiệt.
Mùa mưa kết thúc sớm, lượng mưa thiếu hụt
Ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng Dự báo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, cho biết lượng mưa tại Nam Bộ năm nay dự báo thiếu hụt so với trung bình nhiều năm. Mùa mưa thường kéo dài đến giữa hoặc cuối tháng 11, nhưng năm nay khoảng cuối tháng 10 đến đầu tháng 11, nhiều khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã bước vào thời kỳ giảm mưa rõ rệt.
Việc mùa mưa kết thúc sớm, kết hợp nền nhiệt cao, khiến lượng nước trên sông, hồ, kênh rạch suy giảm nhanh do bốc hơi mạnh. Nguy cơ thiếu nước sinh hoạt và sản xuất có thể xuất hiện sớm trong mùa khô, đặc biệt tại các vùng nông thôn ven biển, nơi người dân thường phải mua nước ngọt trong các đợt hạn mặn.
Xâm nhập mặn lấn sâu, nhiều địa phương chịu tác động nặng
Theo chuyên gia Lê Đình Quyết, nếu El Niño diễn biến mạnh, lượng nước từ thượng nguồn sông Mê Kông suy giảm, mưa tại chỗ thấp, nước biển có thể xâm nhập sâu hàng chục đến hàng trăm km vào hệ thống sông, kênh, rạch. Các địa phương như Sóc Trăng, Vĩnh Long, Cà Mau được dự báo chịu tác động nặng nề nhất.
Xâm nhập mặn không chỉ ảnh hưởng đến nước sinh hoạt mà còn gây khó khăn cho sản xuất lúa, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản. Mùa khô 2015-2016 là điển hình, khi nhiều địa phương ghi nhận mức xâm nhập mặn lịch sử.
Giải pháp ứng phó: tích trữ nước, điều chỉnh sản xuất
Ông Quyết nhấn mạnh: "Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, việc thích ứng với hạn hán, xâm nhập mặn không chỉ là giải pháp ứng phó trước mắt mà còn là yêu cầu lâu dài để bảo vệ sinh kế và duy trì sản xuất bền vững tại Nam Bộ." Chính quyền và người dân cần chủ động tích trữ nước ngọt, vận hành linh hoạt hệ thống thủy lợi, điều chỉnh mùa vụ, chuyển đổi sang cây trồng chịu hạn, chịu mặn.
