Sáng 25/6, UBND TPHCM tổ chức hội thảo 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế. Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến của nguyên lãnh đạo, chuyên gia, nhà khoa học về thành tựu và hiến kế giải pháp cho giai đoạn tới.
Đóng góp vượt ra ngoài những con số
TS Trần Du Lịch chia sẻ, khi nhìn về đóng góp của TPHCM đối với đất nước, các chỉ số như tỷ lệ đóng góp GDP hay thu ngân sách không thể phản ánh hết dấu ấn của địa phương này. Theo chuyên gia, TPHCM đã đóng góp rất quan trọng cho việc hình thành đường lối đổi mới của đất nước.
“Đó là những đóng góp không thể đo đếm bằng những con số, nhưng đã tạo nên dấu ấn rất lớn. Trong 50 năm qua và cả giai đoạn sắp tới, TPHCM chính là nơi thử nghiệm thể chế (sandbox thể chế), tạo ra môi trường thể chế cạnh tranh, đủ năng lực để đất nước phát triển trong kỷ nguyên mới”, TS Trần Du Lịch nhìn nhận.
Mục tiêu tăng trưởng và tầm nhìn 50 năm tới
Vừa qua, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 09 về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2045, thành phố đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 10%/năm, hướng tới ba chỉ tiêu quan trọng gồm GRDP bình quân đầu người đạt 75.000 USD, chỉ số phát triển con người (HDI) đạt 0,9 và phát thải ròng bằng “0”, phù hợp mục tiêu quốc gia đến năm 2050.
Giai đoạn 2046-2075, thành phố phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 6%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt 100.000 USD và chỉ số HDI trên 0,9. Theo TS Trần Du Lịch, tầm nhìn cho 50 năm tới đã xác định vị thế của TPHCM trong mạng lưới các thành phố toàn cầu của châu Á và thế giới. Đây là những mục tiêu, kỳ vọng rất lớn nhưng cũng đi kèm thách thức không nhỏ.
Sáp nhập và sức mạnh cộng hưởng
Sau sáp nhập, TPHCM không chỉ mở rộng về quy mô không gian mà còn hội tụ những giá trị phát triển của 3 địa phương: Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và TPHCM. Bình Dương là địa phương đi đầu với nhiều mô hình đổi mới sáng tạo, tiên phong trong chính sách thu hút đầu tư, phát triển các khu công nghiệp hiện đại và sử dụng doanh nghiệp nhà nước, tiêu biểu là Becamex, làm mũi nhọn thúc đẩy phát triển. Trong khi đó, Bà Rịa - Vũng Tàu tiên phong với nhiều mô hình phát triển hạ tầng, trong đó có cơ chế đổi đất lấy hạ tầng và phát triển hệ thống giao thông.
“Điều may mắn là 3 địa phương hôm nay đã trở thành một thể thống nhất và đều là những nơi từng tiên phong trong đổi mới. Vì vậy, phép cộng này không đơn thuần là 1+1+1=3, mà hoàn toàn có thể tạo ra giá trị lớn hơn, có thể là 4, 5 hoặc 6 khi chúng ta có Luật Đô thị đặc biệt với một không gian phát triển mới”, TS Trần Du Lịch nói.
Vai trò tiên phong về thể chế
Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Văn Hiệp cho rằng, khi tiến hành phân tích và đánh giá về nửa thế kỷ phát triển kinh tế - xã hội của TPHCM, các số liệu về tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ trọng đóng góp GDP hay nguồn thu ngân sách thường là những minh chứng đầu tiên. Tuy nhiên, dưới góc độ của khoa học quản trị công và lý luận thể chế, đóng góp lớn nhất, có giá trị lâu dài và mang ý nghĩa lan tỏa cao nhất của thành phố cho quốc gia chính là vai trò tiên phong trong việc kiến tạo, thử nghiệm thực tiễn và hoàn thiện thể chế phát triển.
Theo chuyên gia, một siêu đô thị trong tương lai không thể chỉ được đo lường bằng chiều cao của các tòa nhà chọc trời hay mật độ dân cư dày đặc. Đó phải là một không gian đô thị thông minh, nơi mà sự tăng trưởng kinh tế phải tỷ lệ thuận với chỉ số hạnh phúc của người dân, nơi công nghệ số phụng sự cuộc sống con người và môi trường sinh thái được trân trọng, bảo vệ nghiêm ngặt.
“Đây là thời điểm lịch sử và là cơ hội chiến lược khi toàn bộ hệ thống chính trị đang tập trung trí tuệ để hoàn thiện dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt. Chúng ta cần phải thay đổi một cách căn bản và triệt để tư duy quản trị, không thể tiếp tục áp dụng chiếc áo cơ chế quản lý hành chính được thiết kế cho một tỉnh, một thành phố thông thường để bao bọc và vận hành một siêu đô thị đa trung tâm với quy mô hơn mười triệu dân”, PGS.TS Nguyễn Văn Hiệp nói.
