Ngày 25.6, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học "50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế". Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia, nhà khoa học phân tích chặng đường nửa thế kỷ và hiến kế để thành phố bứt phá trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Căn cứ lịch sử và hành trình phát triển
PGS-TS Hà Minh Hồng, Phó chủ tịch Hội Khoa học lịch sử TP.HCM, cho biết ngày 2.7.1976, Quốc hội khóa VI quyết định đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành TP.HCM dựa trên hai căn cứ: tình cảm kính yêu của nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh và những chiến công xuất sắc trong kháng chiến.
Thạc sĩ Nguyễn Văn Giáp, Học viện Cán bộ TP.HCM, đánh giá thành phố trải qua 5 giai đoạn phát triển từ 1975 đến nay. Giai đoạn 1991 - 2010, tốc độ tăng trưởng GRDP luôn trên 10%/năm. Đến cuối năm 2025, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 3 triệu tỉ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 220 triệu đồng, đóng góp 22 - 23% GDP và 25 - 27% tổng thu ngân sách quốc gia.
Đô thị hiện đại và xóa đói giảm nghèo
Năm 1975, thành phố bước ra khỏi chiến tranh với hạ tầng xuống cấp, đường đất đá, cầu gỗ phổ biến. Thời kỳ đổi mới chứng kiến hàng loạt dự án quy mô lớn như khu đô thị Phú Mỹ Hưng, Thủ Thiêm, Vạn Phúc, Nam Sài Gòn. TP.HCM là địa phương đầu tiên triển khai chương trình xóa đói giảm nghèo từ năm 1992, đến 2025 cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều. Y tế, giáo dục, văn hóa, khoa học công nghệ đều đạt thành tựu lớn.
Vai trò tiên phong về thể chế
PGS-TS Nguyễn Văn Hiệp (nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Thủ Dầu Một) nhấn mạnh đóng góp lớn nhất của TP.HCM là vai trò tiên phong trong kiến tạo, thử nghiệm và hoàn thiện thể chế. "TP.HCM vận hành như một phòng thí nghiệm thực tiễn sinh động của cả nước, dũng cảm đối mặt với các bài toán khó, tìm tòi phương thức quản lý mới, cung cấp luận cứ thực tế giúp Trung ương hoạch định đường lối đổi mới", ông nói.
TS Trần Du Lịch, nguyên Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, cho rằng những đóng góp về thể chế tạo dấu ấn lớn dù không đo đếm bằng con số. Ông đề xuất tập trung vào 4 yếu tố: xây dựng niềm tin dài hạn, phát triển hạ tầng chiến lược, tái cấu trúc không gian và ngành kinh tế theo hướng công nghệ cao, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hạ tầng số. "Với khát vọng đưa Việt Nam thành quốc gia phát triển, thu nhập cao trong 20 năm tới, TP.HCM với vai trò động lực tăng trưởng cần chuyển đổi mô hình từ nhờ vốn sang nhờ tri thức", TS Trần Du Lịch nhận định.
Tổng kết và khát vọng tương lai
GS-TS Nguyễn Tấn Vinh, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, khẳng định sự kiện thành phố mang tên Bác là dấu mốc lịch sử, xác lập sứ mệnh chính trị trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. "Lịch sử 50 năm thành phố mang tên Bác Hồ là lịch sử của tinh thần tiên phong, đổi mới và khát vọng vươn lên vì cả nước", ông đúc kết.
