Kết luận 236-KL/TW: Đánh giá toàn diện công tác dân vận vùng dân tộc thiểu số sau 10 năm
Kết luận số 236-KL/TW của Ban Bí thư đã nêu rõ những thành tựu và thách thức sau một thập kỷ thực hiện Chỉ thị số 49-CT/TW, ban hành ngày 20/10/2015, về tăng cường và đổi mới công tác dân vận của Đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Công tác này đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần củng cố niềm tin và thúc đẩy phát triển toàn diện.
Những kết quả nổi bật sau 10 năm triển khai
Nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, cùng các tổ chức chính trị-xã hội đã được nâng cao đáng kể. Công tác dân vận đã được gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ chính trị, hướng về cơ sở, thông qua việc tổ chức đối thoại kịp thời, nắm bắt tâm tư và giải quyết nguyện vọng chính đáng của đồng bào dân tộc thiểu số. Nội dung và phương thức hoạt động đã được đổi mới, đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn, từ đó củng cố niềm tin vững chắc của đồng bào đối với Đảng và Nhà nước.
Đội ngũ người có uy tín, bao gồm già làng, trưởng thôn, bản, cùng các chức sắc, chức việc tôn giáo, đã được phát huy vai trò tích cực. Họ đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn và giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đồng thời giữ vững an ninh chính trị, trật tự và an toàn xã hội. Những nỗ lực này đã góp phần tăng cường và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, hỗ trợ tích cực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh mới.
Những hạn chế và thách thức còn tồn tại
Bên cạnh những thành tựu, kết luận cũng chỉ ra một số tồn tại và hạn chế đáng quan tâm. Công tác lãnh đạo và chỉ đạo của một số cấp ủy, chính quyền chưa được quan tâm đúng mức, với biểu hiện xem nhẹ, nặng về hành chính, và chưa thể hiện đầy đủ phong cách "trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân, có trách nhiệm với Nhân dân". Việc quán triệt, thể chế hóa và tổ chức thực hiện ở một số địa phương còn thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả chung.
Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội ở cơ sở có nơi còn mang tính hình thức, chất lượng chưa cao. Công tác tuyên truyền vận động, phát huy giá trị tín ngưỡng truyền thống, vai trò của nghệ nhân dân gian, và xóa bỏ hủ tục lạc hậu vẫn còn nhiều bất cập. Ứng dụng khoa học, công nghệ, cùng với chuyển đổi số trong công tác dân vận chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế, làm giảm hiệu quả hoạt động.
Các thế lực thù địch tiếp tục lợi dụng vấn đề dân tộc và tôn giáo để chống phá, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nguyên nhân của những hạn chế này xuất phát từ công tác lãnh đạo, chỉ đạo chưa thực sự sâu sát, cùng với công tác kiểm tra, giám sát có nơi chưa kịp thời và thiếu giải pháp khắc phục hiệu quả. Sự phối hợp dân vận giữa các cơ quan, đơn vị còn lỏng lẻo, trong khi một bộ phận cán bộ, đảng viên thiếu kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng cần thiết.
Vùng đồng bào dân tộc thiểu số với địa bàn chia cắt, giao thông khó khăn, khí hậu khắc nghiệt, và sản xuất nhỏ lẻ, khiến đời sống của một bộ phận người dân vẫn còn nhiều khó khăn. Nhận thức hạn chế dễ bị thế lực thù địch lợi dụng, móc nối, kích động, và tuyên truyền phát triển đạo trái pháp luật, gây phức tạp về an ninh trật tự. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho công tác dân vận của Đảng trong tình hình mới.
Định hướng và giải pháp trọng tâm cho giai đoạn mới
Để thực hiện tốt chủ trương tăng cường và đổi mới công tác dân vận ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Ban Bí thư yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp tập trung vào một số nhiệm vụ và giải pháp chính. Công tác dân vận phải được xác định là nhiệm vụ quan trọng, chiến lược và lâu dài, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và toàn diện của Đảng, nhằm tăng cường sự đồng thuận trong đồng bào.
Đổi mới công tác dân vận theo hướng thiết thực, hiệu quả, hướng về cơ sở và bám sát địa bàn, với sự tôn trọng và phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân. Cần gắn kết công tác này với định hướng phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc và bảo đảm quốc phòng, an ninh ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.
Phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cố niềm tin của đồng bào dân tộc thiểu số đối với Đảng và Nhà nước. Chủ động phòng ngừa và đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.
Các nhiệm vụ cụ thể và biện pháp triển khai
- Tăng cường trách nhiệm lãnh đạo: Các cấp ủy và chính quyền cần nâng cao trách nhiệm trong công tác dân vận, kịp thời thể chế hóa các chủ trương thành chính sách và pháp luật phù hợp với từng vùng, dân tộc. Công tác này phải gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên quyết đấu tranh phản bác quan điểm sai trái và thù địch.
- Thực hiện chính sách dân tộc và tôn giáo: Tăng cường công tác dân vận của chính quyền, thực hiện tốt các chính sách liên quan, đặc biệt trong Chương trình mục tiêu quốc gia và phát triển kinh tế-xã hội. Đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường đối thoại và giải quyết kịp thời kiến nghị của Nhân dân.
- Đổi mới hoạt động của Mặt trận Tổ quốc: Phát huy vai trò của người có uy tín, nghệ nhân dân gian, và các chức sắc tôn giáo trong vận động đồng bào. Rà soát và nhân rộng các mô hình tốt, gắn bảo tồn văn hóa với xây dựng nếp sống văn minh.
- Xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số: Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ là người dân tộc thiểu số, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm và chiến lược lâu dài để nâng cao hiệu quả công tác dân vận ở cơ sở.
- Tuyên truyền và bảo tồn văn hóa: Vận động đồng bào bảo tồn và phát huy văn hóa, tín ngưỡng truyền thống, thực hiện nếp sống văn minh. Quan tâm xây dựng đội ngũ nghệ nhân dân gian làm hạt nhân gìn giữ và truyền dạy các giá trị tốt đẹp.
- Ứng dụng khoa học và công nghệ: Đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác dân vận, phát triển hạ tầng thông tin và nền tảng số, mở rộng truyền thông bằng tiếng dân tộc, và xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp về dân cư, văn hóa và lao động.
Tổ chức thực hiện và giám sát
Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội cần căn cứ vào Kết luận này để xây dựng kế hoạch triển khai kịp thời và hiệu quả. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương được giao chủ trì, phối hợp với các ban, bộ, ngành và địa phương để hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra và giám sát việc thực hiện, định kỳ báo cáo Ban Bí thư.
