Ngày 23/7, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Dự thảo Luật gồm 3 điều, tập trung vào việc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; điều chỉnh một số chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội; đồng thời bãi bỏ một số hồ sơ, thủ tục hành chính về bảo hiểm xã hội tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
Đề xuất hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội
Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Luật là đề xuất điều chỉnh độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Theo Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người từ đủ 75 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo cũng thuộc diện được hưởng chính sách này.
Theo thống kê của Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế, việc giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 xuống 75 tuổi đã giúp tăng khoảng 500 nghìn người thuộc nhóm sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội, góp phần nâng tỷ lệ người hưởng lên gần 42% vào năm 2025. Tuy nhiên, kết quả này vẫn còn khoảng cách so với mục tiêu Nghị quyết số 28-NQ/TW đề ra. Trong khi đó, số người hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng do cơ quan Bảo hiểm xã hội giải quyết chỉ tăng khoảng 100 nghìn người mỗi năm. Nếu không tiếp tục điều chỉnh chính sách, việc hoàn thành mục tiêu mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội theo Nghị quyết số 28-NQ/TW sẽ gặp khó khăn.
Trên cơ sở đó, dự thảo Luật đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 21 theo hướng Chính phủ quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống đủ 70 tuổi, phù hợp điều kiện phát triển kinh tế-xã hội và khả năng cân đối ngân sách nhà nước từng thời kỳ. Khi có đủ điều kiện cần thiết, việc điều chỉnh độ tuổi xuống dưới 70 tuổi sẽ do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định. Phương án 1 là giữ nguyên quy định hiện hành trong trường hợp chưa thể bố trí ngay ngân sách nhà nước để thực hiện chính sách.
Làm rõ thẩm quyền điều chỉnh độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội
Tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng thẩm định thống nhất về sự cần thiết ban hành Luật, đồng thời cơ bản đồng tình với đề xuất hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị tiếp tục giữ cơ chế giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội trên cơ sở đề nghị của Chính phủ. Cách quy định này được cho là vẫn bảo đảm vai trò của Chính phủ trong việc đề xuất điều chỉnh chính sách.
Theo các ý kiến này, phương án giao Chính phủ quyết định điều chỉnh độ tuổi xuống đủ 70 tuổi, sau đó trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định khi giảm xuống dưới 70 tuổi có thể tạo ra 2 cơ chế quyết định đối với cùng một chính sách, trong khi chưa làm rõ căn cứ phân định thẩm quyền giữa hai chủ thể. Điều này có thể gây khó khăn trong quá trình áp dụng. Trường hợp lựa chọn phương án 2, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định, làm rõ căn cứ và phạm vi thẩm quyền của Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc điều chỉnh độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Một số ý kiến cũng đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo theo hướng tập trung hỗ trợ các nhóm yếu thế, có thu nhập không đủ để tham gia đóng bảo hiểm xã hội.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú thống nhất hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Chính phủ xem xét sau khi cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện các nội dung được góp ý. Thứ trưởng đề nghị Bộ Nội vụ tiếp tục rà soát, làm rõ phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo; giải trình đầy đủ cơ sở của từng nội dung, nhất là những vấn đề còn có nhiều phương án. Đồng thời, cần thuyết minh, giải trình rõ để bảo đảm dự thảo Luật phù hợp chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là các định hướng tại Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội và Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
