Cấp xã đang trở thành trung tâm giải quyết các vấn đề của người dân sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được vận hành. Tại xã Chiềng Mung, tỉnh Sơn La, người dân đến làm thủ tục về đất đai, hộ tịch, chứng thực ngày càng đông. Trước đây, nhiều hồ sơ phải vượt hàng chục km lên huyện, nay đã được xử lý ngay tại xã.
Phân cấp mạnh cho cơ sở tại Sơn La
Theo đồng chí Trần Xuân Hiệp, Chủ tịch UBND xã Chiềng Mung, sau khi vận hành mô hình mới, xã được phân cấp, phân quyền nhiều hơn, chủ động hơn trong giải quyết công việc. Gần một năm qua, tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt 99,4%, trong đó hồ sơ trực tuyến chiếm hơn 81%.
Sơn La có diện tích tự nhiên hơn 14 nghìn km², địa hình đồi núi, dân cư phân tán với 12 dân tộc. Sau khi kết thúc cấp huyện, tỉnh đã phân cấp mạnh cho cơ sở, giao hơn 1.000 nhiệm vụ trực tiếp cho cấp xã, phường, đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Chủ động từ cơ sở: Bài học từ Huổi Một
Tại xã Huổi Một, sau sáp nhập với xã Nậm Mằn, quy mô địa bàn tăng lên 27 bản, hơn 12.300 nhân khẩu. Khối lượng công việc lớn hơn nhưng chính quyền cơ sở không chờ hỗ trợ từ cấp trên. Đồng chí Lương Văn Vịnh, Chủ tịch UBND xã Huổi Một cho biết: “Xã tập trung đưa phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa' đi vào chiều sâu, gắn với giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng nông thôn mới.” Từ nguồn xã hội hóa hơn 230 triệu đồng, xã đã lắp đặt hơn 200 bóng đèn năng lượng mặt trời, giúp người dân đi lại thuận lợi và góp phần giữ gìn an ninh trật tự.
Ông Lò Văn Vinh, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Kéo, cho biết bản thường xuyên duy trì các tổ an ninh trật tự, tổ phòng cháy chữa cháy và hệ thống camera giám sát. Các quy định pháp luật được lồng ghép vào hương ước, quy ước để người dân dễ hiểu, dễ thực hiện. Mô hình tổ liên gia tự quản được triển khai gắn với mục tiêu xây dựng bản không có ma túy.
Thách thức về nhân sự tại Vĩnh Long
Tại Vĩnh Long, thách thức đến từ việc thích ứng với không gian quản trị rộng lớn hơn sau hợp nhất ba tỉnh cũ. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bình Đại, tám cán bộ nhưng có sáu người được đào tạo chuyên ngành luật, chỉ một cán bộ chuyên ngành quản lý đất đai và một cán bộ công nghệ thông tin. Cơ cấu này tạo áp lực lớn khi tiếp nhận và giải quyết khối lượng thủ tục hành chính đa lĩnh vực.
Đồng chí Quách Thuận, Phó Giám đốc Trung tâm, cho biết thời gian đầu cán bộ chịu nhiều áp lực, phải tham gia tập huấn, cập nhật kiến thức, có thời điểm phải làm việc đến tối mới hoàn thành nhiệm vụ. Đồng chí Trần Tú Anh, Bí thư Đảng ủy xã Bình Đại, chia sẻ địa phương từng đối mặt khó khăn trong sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế và ổn định tâm tư cán bộ, nhưng với tinh thần “vừa làm, vừa học, vừa rút kinh nghiệm”, Đảng ủy xã đã tập trung làm tốt công tác chính trị tư tưởng, đào tạo, bồi dưỡng và phân công nhiệm vụ rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.
Đổi mới đánh giá cán bộ theo hiệu quả công việc
Tại Vĩnh Long, đánh giá cán bộ không chỉ dựa vào quá trình công tác mà được lượng hóa bằng kết quả xử lý công việc, chất lượng tham mưu và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Bà Nguyễn Thị Ngọc Giàu, Giám đốc Sở Nội vụ Vĩnh Long, cho biết: “Cải cách hành chính được xác định là khâu đột phá trong quá trình xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp.” Tuy nhiên, mô hình mới cũng bộc lộ khó khăn như thừa, thiếu cán bộ cục bộ, phạm vi quản lý rộng hơn, khối lượng công việc tăng, điều kiện sinh hoạt và công tác thay đổi sau sắp xếp.
Sơn La tinh gọn bộ máy, bố trí cán bộ không địa phương
Sau sắp xếp, Sơn La giảm số cơ quan chuyên môn cấp tỉnh từ 19 xuống 14, giảm từ 200 đơn vị hành chính xuống 75 xã, phường. Địa phương cũng thực hiện nhiều giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ: 100% bí thư đảng ủy xã, phường và gần 95% chủ tịch UBND xã, phường không phải người địa phương. Đồng chí Lò Minh Hùng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La, cho biết: “Việc bố trí cán bộ không phải người địa phương đã giúp khắc phục tình trạng cục bộ, tạo môi trường để cán bộ phát huy năng lực, nâng cao tính khách quan trong lãnh đạo, điều hành.” Tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá mô hình, tăng cường kiểm tra, giám sát, mở rộng phân cấp, phân quyền, nâng cao chất lượng cán bộ và đầu tư hạ tầng số cho các xã, phường.
Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo
Đồng chí Trần Văn Lâu, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long, nhấn mạnh: địa phương đang đổi mới tư duy, nâng cao tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính và nâng cao chất lượng thực thi công vụ. Việc chấn chỉnh lề lối, tác phong làm việc phải gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số, lấy hiệu quả phục vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo.
Giá trị cuối cùng của mô hình mới không nằm ở việc giảm đầu mối hay sắp xếp đơn vị hành chính. Điều người dân cảm nhận rõ nhất là những thủ tục từng phải đi xa nay được giải quyết ngay tại xã; những vấn đề cộng đồng được xử lý nhanh hơn; những kiến nghị được lắng nghe kịp thời hơn. Đó là thước đo trực quan nhất cho hiệu quả bước đầu của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau một năm vận hành.
