Việc TP.HCM được Chính phủ giao chủ trì xây dựng dự án luật Đô thị đặc biệt mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một nhiệm vụ lập pháp thông thường. PGS-TS Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ, chia sẻ với Báo Thanh Niên rằng đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới tư duy quản trị quốc gia.
Đổi mới tư duy quản trị từ thực tiễn
Theo PGS-TS Vũ Tuấn Hưng, việc giao TP.HCM xây dựng luật Đô thị đặc biệt thể hiện sự chuyển dịch từ mô hình quản lý tập trung sang tăng cường phân quyền, phát huy tính chủ động của địa phương có đủ năng lực và điều kiện. Trong hơn 50 năm qua, TP.HCM luôn tiên phong thử nghiệm nhiều cơ chế, chính sách mới từ cải cách kinh tế, thu hút đầu tư, phát triển khu chế xuất, khu công nghệ cao đến mô hình chính quyền đô thị và cơ chế tài chính đặc thù.
Nhiều sáng kiến từ thực tiễn của thành phố đã được tổng kết, thể chế hóa và nhân rộng trên phạm vi cả nước. Vì vậy, việc giao TP.HCM trực tiếp xây dựng luật là sự ghi nhận năng lực thực tiễn, đồng thời mở ra cách tiếp cận mới trong xây dựng chính sách công, lấy thực tiễn phát triển làm nền tảng cho hoàn thiện thể chế.
Luật Đô thị đặc biệt: Phòng thí nghiệm thể chế quốc gia
PGS-TS Vũ Tuấn Hưng nhấn mạnh rằng nếu được xây dựng với tầm nhìn dài hạn, luật Đô thị đặc biệt không chỉ tạo động lực mới cho TP.HCM mà còn trở thành 'phòng thí nghiệm thể chế' của quốc gia, cung cấp kinh nghiệm quý báu để hoàn thiện mô hình quản trị các đô thị lớn của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Việc hình thành TP.HCM mới trên cơ sở hợp nhất TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu tạo nên một không gian phát triển đặc biệt, hội tụ các động lực của một siêu đô thị hiện đại: trung tâm tài chính, công nghiệp công nghệ cao, logistics, cảng biển quốc tế và dịch vụ chất lượng cao. Đây không chỉ là sự mở rộng địa giới hành chính mà còn là sự tích hợp các lợi thế phát triển bổ trợ cho nhau.
Trao quyền mạnh mẽ để thử nghiệm chính sách đột phá
Theo PGS-TS Vũ Tuấn Hưng, TP.HCM cần được trao quyền mạnh mẽ hơn để thí điểm các chính sách đột phá. Trước hết là mô hình quản trị đô thị tích hợp theo không gian vùng, cơ chế điều phối thống nhất về quy hoạch, đầu tư và phân bổ nguồn lực, các chính sách tài chính - ngân sách đặc thù và cơ chế huy động vốn cho phát triển hạ tầng chiến lược.
Đồng thời, TP.HCM có điều kiện tiên phong thử nghiệm các chính sách phát triển trung tâm tài chính quốc tế, kinh tế số, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo, quản trị dữ liệu, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và mô hình hợp tác công - tư thế hệ mới.
Thực tiễn sinh động đóng góp vào hoàn thiện thể chế
PGS-TS Vũ Tuấn Hưng cho rằng để phát triển mạnh mẽ trong không gian mới, TP.HCM cần được xem là 'phòng thí nghiệm thể chế' của quốc gia, nơi các chính sách được kiểm nghiệm trong thực tiễn phát triển năng động. Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại, bảo đảm thể chế luôn xuất phát từ thực tiễn và phục vụ thực tiễn.
Nếu thành công, TP.HCM sẽ không chỉ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho vùng Đông Nam bộ mà còn đóng góp những mô hình phát triển có giá trị tham khảo cho quá trình hoàn thiện thể chế quốc gia. Thành công này đồng thời là bài học quan trọng cho sự phát triển của Đông Nam Á và thế giới.
