Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, sau một năm vận hành mô hình tổ chức hệ thống chính trị 3 cấp, Chính phủ đã phân cấp cho địa phương 1.461 nhiệm vụ, trong đó có 1.382 nhiệm vụ cấp tỉnh và 79 nhiệm vụ cấp xã. Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị do Bộ Chính trị tổ chức ngày 1/7, bà khẳng định chủ trương này có tính bước ngoặt lịch sử, mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.
Chuyển giao nhiệm vụ từ cấp huyện về cấp xã và tỉnh
Theo báo cáo, trong tổng số 1.164 nhiệm vụ của cấp huyện trước đây, 859 nhiệm vụ (73,8%) được chuyển cho cấp xã, 188 nhiệm vụ (16,2%) chuyển cho cấp tỉnh và 117 nhiệm vụ (10%) được điều chỉnh hoặc bãi bỏ. Nhờ đó, cấp xã trở thành trung tâm vận hành ở cơ sở khi trực tiếp đảm nhận ít nhất 938 nhiệm vụ. Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Cấp xã đã có sự thay đổi căn bản, từ chỗ chủ yếu quản lý hành chính cơ sở nay trực tiếp đảm nhận khối lượng lớn nhiệm vụ quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công và giải quyết thủ tục hành chính”.
Hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực địa phương
Chính phủ cùng các bộ, ngành đã tập trung hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ địa phương hoàn thiện tổ chức bộ máy, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Qua quá trình thực hiện nhiệm vụ theo thẩm quyền mới, năng lực quản lý, điều hành của chính quyền địa phương từng bước được nâng lên. Tuy nhiên, tốc độ luật hóa các quy định chuyên ngành còn chậm. Đến tháng 5/2026, toàn hệ thống còn khoảng 550 văn bản quy phạm pháp luật cần sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, bao gồm 80 luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội; 203 văn bản của Chính phủ, Thủ tướng; và 267 văn bản của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ.
Khẩn trương hoàn thiện pháp lý cho chính quyền 3 cấp
Phó Thủ tướng cho biết, có 129 văn bản liên quan trực tiếp đến vận hành chính quyền 3 cấp phải sửa đổi trước ngày 01/3/2027, trong đó 21 văn bản cần khẩn trương sửa đổi để khắc phục vướng mắc. Trong năm 2026, Chính phủ sẽ phối hợp với Quốc hội đưa nội dung phân cấp từ 30 nghị định chuyên đề vào 54 luật và nghị quyết, đồng thời hoàn thành sửa đổi 15 văn bản thuộc thẩm quyền của Chính phủ, các bộ, ngành. Tư duy xây dựng pháp luật cần chuyển đổi theo hướng Luật chỉ quy định nguyên tắc, khung pháp lý vĩ mô, giao quyền chủ động cho Chính phủ và địa phương.
Rà soát và điều chỉnh phân cấp phù hợp năng lực địa phương
Chính phủ sẽ tiếp tục đánh giá các nhiệm vụ đã phân cấp, nếu địa phương chưa đủ điều kiện thực thi sẽ chuyển nhiệm vụ về cấp tỉnh để giảm gánh nặng cho cấp xã. Ngược lại, với cấp xã có đủ điều kiện, sẽ mạnh dạn phân cấp để phát huy nguồn lực và tính sáng tạo. Toàn hệ thống chính trị đã ban hành 527 văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn thi hành phân cấp, phân quyền. Cụ thể, khối Đảng có 817 nhiệm vụ (Trung ương 367, tỉnh 198, xã 252); khối Quốc hội, HĐND có 145 nhiệm vụ (Quốc hội 108, HĐND tỉnh 38, HĐND xã 30); khối Chính phủ, UBND có 8.560 nhiệm vụ (Chính phủ 6.052, UBND tỉnh 1.570, UBND xã 938); khối Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội có 175 nhiệm vụ (Trung ương 67, tỉnh 47, xã 61).
