Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình nêu rõ thực tế triển khai Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công còn bất cập, thiếu chế tài kết nối giữa kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn, cùng sự chênh lệch về thẩm quyền phân bổ, giao dự toán, chuyển nguồn. Do đó, hợp nhất hai luật là yêu cầu cấp thiết để tạo lập cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất, tối giản thủ tục và chi phí tuân thủ, từ đó sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách cho tăng trưởng kinh tế.
Định hướng xây dựng dự thảo Luật hợp nhất
Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) kế thừa tối đa các quy định hiệu quả, tinh chỉnh, lồng ghép để giảm thủ tục hành chính. Các định hướng chính bao gồm: hợp nhất kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm; tích hợp thống nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm trong dự toán chi đầu tư công; phân cấp thẩm quyền quyết định phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm và dự toán chi đầu tư công hằng năm từ Hội đồng nhân dân sang Ủy ban nhân dân các cấp; ban hành một nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi đầu tư và chi thường xuyên.
Sửa đổi quy định để chủ động điều hành
Luật mới cho phép phân bổ sử dụng số tăng thu ngân sách trong quá trình chấp hành ngân sách; sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính cho các nhiệm vụ cấp bách vì lợi ích quốc gia, ổn định kinh tế vĩ mô. Điều này nhằm bảo đảm thực chất, giải quyết vướng mắc thực tiễn.
Quan điểm thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết: “Thường trực Ủy ban tán thành về sự cần thiết, căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).” Ông nhấn mạnh hợp nhất phải đi liền với hoàn thiện chính sách phân bổ nguồn lực, quản lý đầu tư công, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, phù hợp Hiến pháp và chủ trương của Đảng về vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương.
Thường trực Ủy ban nhất trí tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; thống nhất quy trình phân bổ và giao dự toán chi ngân sách với giao kế hoạch đầu tư công hằng năm; ban hành một nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách, đồng bộ giữa chi đầu tư và chi thường xuyên. Đồng thời đề nghị rà soát kỹ tích hợp kế hoạch, quy trình phân bổ, giao và quản lý dự toán chi đầu tư công hằng năm sau hợp nhất, làm rõ nội dung áp dụng chung và riêng trong nghị quyết.
Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng kết luận: Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí sự cần thiết ban hành Luật, thể chế hóa chủ trương của Đảng. Đề nghị Chính phủ cân nhắc tên gọi, đánh giá tác động kỹ lưỡng để luật có tính ổn định cao. Việc hợp nhất phải đặt trong tổng thể hoàn thiện chính sách thu chi, cơ chế phân bổ và quản lý đầu tư công.
Phó Chủ tịch nhấn mạnh: “Luật không chỉ lồng ghép kỹ thuật mà phải giải quyết tận gốc vướng mắc gây ách tắc thực tiễn; bảo đảm linh hoạt trong chuyển nguồn, cơ chế hỗ trợ chéo liên kết vùng và đồng bộ với hệ thống pháp luật.” Ủy ban Thường vụ tán thành tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; tích hợp quy trình phân bổ/giao kế hoạch đầu tư công hằng năm vào quy trình ngân sách hằng năm; tích hợp nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ chi đầu tư và chi thường xuyên trong một nghị quyết.
Về phân cấp, Ủy ban lưu ý: “Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phải đi liền với kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Phân cấp nhiệm vụ chi phải bảo đảm nguồn lực, đặc biệt là ngân sách cấp xã.”
