Ngày 9/7, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị xin ý kiến hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất trong khuôn khổ Dự án Tăng cường quản lý tài chính công tại Việt Nam do Liên minh châu Âu (EU) và Chính phủ Đức đồng tài trợ. Hội nghị có sự tham dự của đại diện Sở Tài chính 6 địa phương phía nam gồm Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Vĩnh Long, Cần Thơ, Đồng Tháp và Cà Mau nhằm thảo luận, đóng góp ý kiến hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình cấp có thẩm quyền.
Bối cảnh xây dựng Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất
Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất được triển khai trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và hoàn thiện thể chế. Thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương và Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính được giao chủ trì xây dựng dự án Luật hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Mục tiêu và lý do hợp nhất hai luật
Bộ Tài chính cho rằng việc hợp nhất hai luật không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật lập pháp mà nhằm xử lý những bất cập kéo dài trong quản lý ngân sách và đầu tư công. Việc tồn tại đồng thời 2 luật với các quy trình, thủ tục và cơ chế quản lý riêng đã tạo ra sự phân mảnh trong quản lý ngân sách nhà nước, nhất là giữa chi đầu tư và chi thường xuyên. Đối với một khoản vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước, hiện vừa chịu sự điều chỉnh của quy trình quản lý ngân sách, vừa chịu sự điều chỉnh của quy trình đầu tư công. Điều này dẫn đến sự giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thời hạn và trách nhiệm trong các khâu lập, giao dự toán ngân sách, lập và giao kế hoạch vốn đầu tư công cũng như thanh toán, quyết toán, kiểm tra và giám sát.
Trong khi đó, tổ chức bộ máy quản lý đã được hợp nhất về một đầu mối, ở Trung ương là Bộ Tài chính và ở địa phương là Sở Tài chính, nhưng hệ thống pháp luật điều chỉnh vẫn còn tách biệt, dẫn tới việc ở một số nơi vẫn tồn tại tư duy cũ, chưa đặt đầu tư công trong tổng thể chung của ngân sách nhà nước.
Nội dung dự thảo Luật
Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa kết cấu của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025, đồng thời tích hợp các quy định còn phù hợp của Luật Đầu tư công. Những nội dung đặc thù về chương trình, dự án đầu tư công được bố trí thành một chương riêng.
5 nhóm vấn đề trọng tâm xin ý kiến
Tại hội nghị, Bộ Tài chính xin ý kiến các đại biểu về 5 nhóm vấn đề trọng tâm, gồm: hợp nhất kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm cũng như hợp nhất kế hoạch đầu tư công với dự toán ngân sách hằng năm; thẩm quyền phân bổ chi tiết vốn đầu tư công nguồn ngân sách địa phương; các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết để tăng cường phân cấp, phân quyền; nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ chi thường xuyên và chi đầu tư; cùng các cơ chế tăng tính chủ động trong điều hành ngân sách như cho phép phân bổ số tăng thu ngay trong năm, sử dụng dự phòng ngân sách và quỹ dự trữ tài chính để xử lý các nhiệm vụ quan trọng, cấp bách.
Kết quả và kế hoạch tiếp theo
Hội nghị ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp từ đại diện các Sở Tài chính. Bộ Tài chính sẽ tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ dự án luật để báo cáo Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại kỳ họp chuyên đề xây dựng pháp luật vào tháng 8/2026. Dự kiến, dự thảo Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 diễn ra vào tháng 10 và tháng 11/2026.
