Ngày 8/7, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng ký Nghị quyết số 16 về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa' trên địa bàn thành phố, theo đó lựa chọn hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm làm thí điểm trong giai đoạn 2027-2030.
Mục tiêu và yêu cầu thí điểm
Theo nghị quyết, việc triển khai thí điểm tại hai xã nhằm bảo đảm tính trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở.
Thành ủy Hà Nội yêu cầu thí điểm phải gắn với chuẩn bị đồng bộ điều kiện về hạ tầng, dữ liệu, nhân lực, phương thức vận hành và cơ chế phối hợp liên ngành, bảo đảm hai địa bàn có khả năng vận hành thực chất, hiệu quả. Ngoài ra, cần bổ sung đánh giá tác động toàn diện, làm rõ thuận lợi, khó khăn, yêu cầu về nguồn lực, hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, năng lực quản trị và các điều kiện bảo đảm thực hiện. Đồng thời, nghiên cứu kỹ tác động liên vùng, thiết lập cơ chế phối hợp giữa địa bàn thí điểm với các xã, phường lân cận.
Áp dụng cho 124 xã, phường còn lại
Đối với 124 xã, phường còn lại, Thành ủy Hà Nội yêu cầu tổ chức hướng dẫn, áp dụng các tiêu chí phù hợp theo từng nhóm địa bàn; làm rõ mục tiêu, yêu cầu, nội dung, mức độ áp dụng và cơ chế đánh giá, bảo đảm các địa bàn chủ động rà soát, đăng ký, phấn đấu theo bộ tiêu chí, lựa chọn nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn, không chờ đợi, không áp dụng máy móc, không làm hình thức.
Mục đích xây dựng mô hình
Thành ủy Hà Nội cho biết, việc xây dựng và triển khai thí điểm mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa' nhằm kiểm nghiệm, cụ thể hóa trong thực tiễn các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam ở cấp cơ sở; hình thành mô hình quản trị và phát triển xã, phường hiện đại, phục vụ minh bạch, hiệu quả. Đồng thời, phát huy quyền làm chủ của nhân dân; nâng cao chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân. Từng bước hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách, phương thức tổ chức thực hiện để nhân rộng trên phạm vi toàn thành phố.
Hoàn thiện thể chế là điều kiện tiên quyết
Nghị quyết nhấn mạnh, việc hoàn thiện thể chế là điều kiện tiên quyết để triển khai xây dựng mô hình trong bối cảnh đây là mô hình thí điểm, chưa có tiền lệ, chưa có khuôn khổ pháp lý đầy đủ. Do đó, cần xây dựng cơ chế thí điểm có kiểm soát với các nội dung mới như tổ chức lại không gian phát triển, mô hình quản trị xã, phường phục vụ, cơ chế tham gia của người dân, đo lường chất lượng cuộc sống và chỉ số hạnh phúc. Cạnh đó, hoàn thiện các quy định về công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình; thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý kiến nghị của người dân.
Thành ủy Hà Nội lưu ý cần bám sát quy định của luật Thủ đô 2026 để nghiên cứu cơ chế đặc thù về tái định cư, giải phóng mặt bằng, chỉnh trang các khu dân cư nhỏ lẻ, tổ chức lại không gian phát triển; đồng thời nghiên cứu cơ chế để lại nguồn thu, tăng tính chủ động, tự chủ và khả năng huy động nguồn lực cho địa bàn thí điểm.
Lộ trình triển khai
Trong năm 2026, Thành ủy Hà Nội yêu cầu tập trung hoàn thiện, ban hành đề án; xây dựng kế hoạch triển khai và xác định các nhiệm vụ. Giai đoạn 2027-2030 tổ chức triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm. Năm 2030 tổ chức sơ kết, đánh giá kết quả thí điểm làm cơ sở xem xét mở rộng, nhân rộng mô hình trong giai đoạn tiếp theo. Ở giai đoạn 2031-2035 sẽ tiếp tục triển khai, hoàn thiện mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa', đồng thời mở rộng với các địa bàn đủ điều kiện. Đến năm 2030, tổ chức tổng kết, đánh giá toàn diện kết quả, tính khả thi làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn quốc.
Thông tin về hai xã thí điểm
Từ 1/7/2025, xã Thư Lâm được hình thành trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số các xã: Thụy Lâm, Vân Hà; phần lớn diện tích tự nhiên, dân số các xã: Xuân Nộn, thị trấn Đông Anh, Liên Hà; một phần diện tích tự nhiên, dân số các xã: Nguyên Khê, Uy Nỗ, Việt Hùng, Dục Tú (huyện Đông Anh cũ). Sau sắp xếp, xã Thư Lâm có diện tích 43,84 km2; dân số 102.580 người.
Xã Phúc Thịnh có địa giới hành chính trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số các xã: Nam Hồng, Bắc Hồng, Vân Nội; phần lớn diện tích tự nhiên và dân số các xã: Nguyên Khê, Tiên Dương; một phần diện tích tự nhiên và dân số thị trấn Đông Anh; một phần diện tích tự nhiên các xã: Xuân Nộn, Vĩnh Ngọc (huyện Đông Anh cũ). Xã Phúc Thịnh có diện tích tự nhiên 42,68 km2; quy mô dân số 90.926 người.
