Chiều 25/6, tại Hà Nội, Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Nâng cao năng lực thực thi của bộ máy hành chính trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp”. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương chủ trì hội thảo. Cùng chủ trì có Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công. Tham dự hội thảo có hơn 200 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan trung ương, chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên và sinh viên.
Chuyển biến tích cực sau gần một năm vận hành mô hình hai cấp
Sau gần một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tạo ra nhiều chuyển biến tích cực: Bộ máy hành chính từng bước được sắp xếp tinh gọn; mối quan hệ giữa cấp tỉnh, cấp xã và người dân trực tiếp hơn; nhiều quy trình hành chính được rút ngắn; trách nhiệm của chính quyền cơ sở rõ hơn; chuyển đổi số trong điều hành và cung ứng dịch vụ công tiếp tục được thúc đẩy.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu mới về năng lực thực thi của bộ máy hành chính. Khi phạm vi quản lý của cấp xã được mở rộng, khối lượng công việc tăng lên, mức độ phân cấp, phân quyền cao hơn thì áp lực thực thi cũng lớn hơn. Vì vậy, trọng tâm hiện nay cần chuyển từ câu hỏi “tổ chức mô hình như thế nào” sang “làm thế nào để mô hình vận hành hiệu quả, tạo ra kết quả phát triển và giá trị công cho người dân, doanh nghiệp và xã hội”.
Phát biểu khai mạc của GS.TS Nguyễn Xuân Thắng
Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng: “Việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp là một bước chuyển rất lớn trong tư duy tổ chức và vận hành bộ máy nhà nước ở địa phương. Nếu nhìn ở bề mặt, đây là sự sắp xếp lại đơn vị hành chính, giảm tầng nấc trung gian, tinh gọn đầu mối, rút ngắn quy trình xử lý công việc. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, đây là sự chuyển đổi căn bản trong mô hình quản trị địa phương: từ quản lý theo tầng nấc hành chính sang quản trị dựa trên phân quyền, dữ liệu, năng lực thực thi, trách nhiệm giải trình và giá trị phục vụ nhân dân.”
“Cần thống nhất rằng thành công của mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ phụ thuộc vào việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mà phụ thuộc quyết định vào năng lực thực thi của bộ máy hành chính. Một mô hình tổ chức dù đúng đắn đến đâu, nếu không được bảo đảm bằng thể chế rõ ràng, đội ngũ đủ năng lực, dữ liệu thông suốt, nguồn lực tương xứng, cơ chế phối hợp hiệu quả, trách nhiệm giải trình minh bạch, thì khó có thể tạo ra kết quả thực chất”, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh và yêu cầu hội thảo tập trung làm sâu sắc hơn nhận thức này.
Chuyển trọng tâm từ tinh gọn tổ chức sang nâng cao hiệu năng
Theo GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, sau giai đoạn sắp xếp tổ chức, vấn đề trung tâm hiện nay là phải chuyển từ “tinh gọn về hình thức tổ chức” sang “nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trong vận hành”; từ “phân cấp, phân quyền trên văn bản” sang “năng lực thực thi thực chất trong đời sống”; từ “xử lý công việc theo quy trình” sang “tạo ra kết quả phát triển và giá trị công cho người dân, doanh nghiệp”.
Hội thảo đã nhận được hơn 50 tham luận với nội dung tiếp cận khá toàn diện những vấn đề lý luận, pháp lý và thực tiễn. Các đại biểu tập trung thảo luận các vấn đề trọng tâm như: Hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; nâng cao năng lực tổ chức và điều phối giữa cấp tỉnh và cấp xã; xây dựng và kiểm chuẩn khung năng lực thực thi tổ chức và cán bộ, công chức; phát triển đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu mới; nâng cao trách nhiệm giải trình, chất lượng phục vụ và niềm tin xã hội.
Vai trò của thôn, xóm, tổ dân phố trong năng lực thực thi cấp xã
Một nội dung đáng chú ý là vai trò của thôn, xóm, ấp, khóm, tổ dân phố và đội ngũ hoạt động không chuyên trách ở cơ sở trong năng lực thực thi của chính quyền cấp xã. Các đại biểu nhấn mạnh việc nghiên cứu tiếp tục sắp xếp xã, phường, thôn, tổ dân phố cần gắn với nâng cao năng lực tự quản cộng đồng, phát huy dân chủ cơ sở và tăng cường kết nối giữa chính quyền với nhân dân.
Hội thảo khẳng định: Thành công của mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ phụ thuộc vào việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mà phụ thuộc phần lớn vào năng lực thực thi của bộ máy chính quyền, trong đó đặc biệt là chính quyền cơ sở.
