Quy định mới về chuyển đổi viên chức thành công chức
Theo Nghị định số 115/2020/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2010/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức, viên chức muốn chuyển sang công chức phải trải qua kỳ sát hạch do cơ quan quản lý công chức tổ chức. Quy định này nhằm đảm bảo chất lượng đội ngũ công chức và tạo sự công bằng trong tuyển dụng.
Cụ thể, viên chức đang làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập có nhu cầu chuyển sang vị trí công chức trong cùng cơ quan hoặc sang cơ quan khác phải tham gia kỳ sát hạch. Kỳ sát hạch bao gồm kiểm tra kiến thức chung, kiến thức chuyên ngành và kỹ năng thực thi nhiệm vụ. Điểm sát hạch là căn cứ để xem xét, quyết định việc tiếp nhận.
Các trường hợp miễn sát hạch
Không phải tất cả viên chức đều phải sát hạch khi chuyển đổi. Theo quy định, viên chức đã có thời gian công tác liên tục từ 5 năm trở lên trong ngành, lĩnh vực phù hợp với vị trí công chức cần tuyển và có thành tích xuất sắc trong công tác (được cấp có thẩm quyền công nhận) có thể được miễn sát hạch. Ngoài ra, viên chức là người có tài năng, được cơ quan sử dụng công chức xét tuyển đặc cách cũng không phải qua sát hạch.
Trường hợp viên chức chuyển sang công chức trong cùng cơ quan, nếu giữ nguyên ngạch và chức danh nghề nghiệp tương đương, có thể được xem xét miễn sát hạch dựa trên kết quả đánh giá, xếp loại hàng năm. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng thuộc về thủ trưởng cơ quan quản lý công chức.
Quy trình sát hạch cụ thể
Kỳ sát hạch được tổ chức định kỳ hoặc đột xuất tùy theo nhu cầu của cơ quan. Hội đồng sát hạch do người đứng đầu cơ quan quản lý công chức thành lập, bao gồm đại diện tổ chức cán bộ, chuyên môn nghiệp vụ và thanh tra. Nội dung sát hạch gồm: (1) kiến thức chung về quản lý hành chính nhà nước; (2) kiến thức chuyên ngành liên quan đến vị trí công chức; (3) kỹ năng soạn thảo văn bản, xử lý tình huống và giao tiếp hành chính.
Thời gian sát hạch tối đa 120 phút, hình thức thi viết kết hợp phỏng vấn. Kết quả sát hạch được chấm theo thang điểm 100, trong đó điểm thi viết chiếm 70% và phỏng vấn chiếm 30%. Thí sinh đạt từ 50 điểm trở lên mới được xét tiếp nhận.
Tác động đến đội ngũ viên chức
Quy định mới nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Một số chuyên gia cho rằng việc sát hạch là cần thiết để nâng cao chất lượng công chức, tránh tình trạng “chảy máu chất xám” từ khu vực sự nghiệp sang hành chính một cách thiếu kiểm soát. Ông Nguyễn Văn A, chuyên gia về cải cách hành chính, nhận định: “Sát hạch giúp đánh giá đúng năng lực của viên chức, đảm bảo người được tuyển dụng thực sự đáp ứng yêu cầu công việc.”
Tuy nhiên, không ít viên chức lo ngại quy trình sát hạch có thể gây áp lực không cần thiết. Chị Trần Thị B, giảng viên đại học muốn chuyển sang làm chuyên viên tại sở giáo dục, chia sẻ: “Thời gian chuẩn bị cho kỳ sát hạch có thể ảnh hưởng đến công việc hiện tại. Ngoài ra, chi phí đi lại, tài liệu ôn tập cũng là gánh nặng.”
So sánh với quy định cũ
Trước đây, việc chuyển từ viên chức sang công chức được thực hiện theo hình thức xét tuyển đặc cách, không bắt buộc phải qua sát hạch. Điều này dẫn đến tình trạng một số viên chức không đủ năng lực vẫn được bổ nhiệm làm công chức. Quy định mới siết chặt hơn, yêu cầu tất cả các trường hợp (trừ miễn sát hạch) đều phải thi, giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của bộ máy hành chính.
Theo thống kê của Bộ Nội vụ, năm 2023 có khoảng 2.500 viên chức chuyển sang công chức, trong đó hơn 70% phải qua sát hạch. Tỉ lệ đỗ trung bình đạt 85%, cho thấy phần lớn viên chức đáp ứng yêu cầu.
Lộ trình áp dụng và kiến nghị
Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/1/2025. Các cơ quan đang khẩn trương xây dựng kế hoạch tổ chức sát hạch. Để giảm bớt khó khăn cho viên chức, một số chuyên gia đề xuất cần có tài liệu hướng dẫn ôn tập miễn phí và tổ chức các lớp bồi dưỡng ngắn hạn. Bộ Nội vụ cũng cho biết sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến để hoàn thiện quy định, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa yêu cầu nâng cao chất lượng và quyền lợi chính đáng của viên chức.
