Hơn 500 đại biểu là lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, hiệp hội và doanh nghiệp trong và ngoài nước đã tham dự diễn đàn về lộ trình Net Zero của Việt Nam. Tại phiên toàn thể, đại diện các ban, bộ, ngành chia sẻ định hướng lớn về thể chế và chính sách nhằm hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0.
Bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh là hai mục tiêu đồng thời
Các tham luận thống nhất rằng bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh không phải là hai mục tiêu đối lập mà cần triển khai đồng thời, trên cơ sở xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, đa dạng nguồn cung, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát huy vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cùng khu vực kinh tế tư nhân.
Đại diện Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA) chia sẻ xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu, khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành, thúc đẩy hợp tác và đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Các doanh nghiệp và tổ chức tài chính cũng chia sẻ kinh nghiệm trong xây dựng chiến lược phát triển xanh, huy động tài chính bền vững, phát triển chuỗi giá trị phát thải thấp và ứng dụng mô hình quản trị ESG, mở rộng cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam với nhà đầu tư quốc tế.
Phó Thủ tướng: Chuyển cam kết thành hành động thiết thực
Phát biểu chỉ đạo, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đánh giá cao chủ đề diễn đàn, cho rằng sự kiện diễn ra vào thời điểm Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trở nên cấp thiết. Theo Phó Thủ tướng, diễn đàn là dịp để chuyển cam kết thành hành động, chiến lược thành dự án cụ thể, huy động sức mạnh toàn xã hội, đặc biệt là vai trò tiên phong của cộng đồng doanh nghiệp.
“Chủ đề của diễn đàn hôm nay không chỉ giới hạn trong ngành năng lượng hay môi trường mà chính là vấn đề lựa chọn chiến lược phát triển của quốc gia. Đó là mục tiêu tăng trưởng nhanh hơn nhưng phải xanh hơn, hội nhập sâu hơn nhưng phải bền vững hơn, thu hút đầu tư mạnh mẽ hơn gắn liền với chất lượng cao hơn và khẳng định vị thế quốc gia; đồng thời thực hiện đầy đủ trách nhiệm với cộng đồng quốc tế”, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nói.
Phó Thủ tướng khẳng định, biến đổi khí hậu là thách thức toàn cầu lớn nhất, tác động sâu rộng đến mọi mặt kinh tế - xã hội. Việt Nam, với nền kinh tế đang phát triển nhanh, độ mở lớn và nhu cầu năng lượng cao, là một trong những quốc gia chịu tác động rõ rệt nhất. Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn kiên định mục tiêu phát triển nhanh đi đôi với bền vững, tăng trưởng kinh tế gắn với công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và đổi mới sáng tạo.
Bốn định hướng trọng tâm cho chuyển dịch năng lượng
Để thực hiện mục tiêu chuyển dịch năng lượng là trọng tâm của lộ trình Net Zero, Phó Thủ tướng nhấn mạnh bốn định hướng:
Một là, thực hiện chuyển dịch năng lượng theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hiệu quả và bền vững. Chính phủ tập trung hoàn thiện cơ chế chính sách phát triển hệ thống năng lượng đồng bộ, đa dạng hóa nguồn cung, thúc đẩy năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Đầu tư hạ tầng truyền tải, lưu trữ, điều độ điện và phát triển thị trường điện cạnh tranh, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia. Quá trình chuyển dịch bảo đảm ba yêu cầu: đủ năng lượng cho tăng trưởng, giảm phát thải theo cam kết và chuyển đổi công bằng cho người lao động, doanh nghiệp và địa phương.
Hai là, kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh trong sản xuất và tiêu dùng, giảm phát thải nhà kính gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao tiêu chuẩn ESG của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ba là, xây dựng tài chính xanh và thị trường carbon trở thành trụ cột cốt lõi. Chính phủ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, lồng ghép tiêu chí môi trường vào quản lý ngân sách, phát triển thị trường vốn xanh (trái phiếu xanh, tín dụng xanh), áp dụng chính sách thuế ưu đãi cho dự án xanh, tăng cường hợp tác huy động vốn ưu đãi và công nghệ từ các định chế tài chính quốc tế. Đồng thời, vận hành và hoàn thiện sàn giao dịch carbon trong nước.
Bốn là, phát huy vai trò then chốt của cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương. Doanh nghiệp cần tiên phong xây dựng lộ trình giảm phát thải, tích hợp ESG vào chiến lược dài hạn và đầu tư vào công nghệ sạch. Các địa phương có tiềm năng năng lượng tái tạo cần chủ động quy hoạch, cải thiện môi trường đầu tư, cắt giảm thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho dự án xanh.
Nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và doanh nghiệp
Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan tập trung triển khai ngay một số nhiệm vụ trọng tâm. Bộ Công thương tham mưu giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đẩy mạnh phát triển nguồn năng lượng sạch, hiện đại hóa hệ thống truyền tải, phân phối, lưu trữ và điều độ điện. Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia, nâng cao quản lý phát thải, thúc đẩy thị trường carbon, bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao năng lực thích ứng biến đổi khí hậu. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước thúc đẩy công cụ tài chính xanh, tín dụng xanh, trái phiếu xanh, xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro và tài chính hỗn hợp để huy động nguồn lực xã hội cho chuyển đổi xanh.
Các địa phương chủ động rà soát quy hoạch, chuẩn bị danh mục dự án xanh, cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ thủ tục hỗ trợ doanh nghiệp triển khai dự án năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải. Cộng đồng doanh nghiệp xác định chuyển đổi xanh, quản trị ESG là chiến lược sống còn, chủ động rà soát công nghệ, kiểm kê phát thải, minh bạch dữ liệu môi trường và tham gia thị trường carbon. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phát huy vai trò cầu nối, phản ánh khó khăn của doanh nghiệp, phối hợp xây dựng chương trình hỗ trợ chuyển đổi xanh theo ngành và chuỗi cung ứng, đặc biệt hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Phó Thủ tướng đề nghị IRENA, các tổ chức quốc tế và quốc gia phát triển có nhiều chương trình thiết thực hỗ trợ Việt Nam và doanh nghiệp giảm phát thải theo lộ trình. Với quyết tâm chính trị cao nhất, sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị, sự đồng lòng của doanh nghiệp, nhân dân và hỗ trợ quốc tế, Phó Thủ tướng tin tưởng Việt Nam sẽ thực hiện thắng lợi mục tiêu Net Zero, hướng tới tương lai phát triển bền vững và thịnh vượng.
Triển lãm con đường xanh và biểu dương doanh nghiệp
Bên lề diễn đàn là hoạt động “Triển lãm con đường xanh - NetZero Việt Nam” với hơn 50 gian hàng từ các địa phương, doanh nghiệp giới thiệu mô hình, dự án, công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và sáng kiến xanh tiêu biểu, tạo không gian kết nối địa phương - doanh nghiệp - tổ chức quốc tế - nhà đầu tư - cộng đồng, thúc đẩy hợp tác, chuyển giao công nghệ, tài trợ và đầu tư cho chuyển đổi xanh. Ban tổ chức cũng biểu dương các doanh nghiệp tiêu biểu trong thực hiện kinh tế xanh, ghi nhận nỗ lực đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và phát triển mô hình sản xuất kinh doanh bền vững.
