Tỉnh Khánh Hòa đã căn bản hoàn thành các nhiệm vụ trọng tâm được Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU giao, đồng thời tập trung khắc phục những vấn đề còn tồn tại theo khuyến nghị của Đoàn Thanh tra Ủy ban châu Âu (EC) trong đợt thanh tra lần thứ 5. Địa phương tiếp tục siết chặt quản lý, xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm, hướng tới mục tiêu cùng cả nước sớm gỡ bỏ cảnh báo “Thẻ vàng” IUU.
Không có vùng cấm trong xử lý vi phạm
Điểm nổi bật trong công tác chống khai thác IUU của tỉnh Khánh Hòa là tinh thần thượng tôn pháp luật, xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm, không có ngoại lệ. Các sở, ngành, địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tăng cường thanh tra, kiểm tra, điều tra và xử lý các hành vi gian lận trong xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Hàng loạt vụ việc đã được đưa ra xét xử, thể hiện quyết tâm làm trong sạch hoạt động khai thác và xuất khẩu thủy sản.
Tòa án nhân dân Khu vực 1 đã xét xử sơ thẩm vụ án xảy ra tại Công ty TNHH T&H Nha Trang về hành vi làm giả, sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức; đồng thời tịch thu 400 triệu đồng thu lợi bất chính. Tại Công ty TNHH Thịnh Hưng, Tòa án nhân dân Khu vực 2 cũng xét xử vụ án tương tự, sung công quỹ Nhà nước hơn 1,4 tỷ đồng là khoản lợi nhuận thu được từ 12 lô hàng xuất khẩu vi phạm. Đối với Công ty TNHH Cát Tiên, các cơ quan chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, hóa đơn và thuế với tổng số tiền hơn 517 triệu đồng.
Những bản án, quyết định xử phạt vừa mang ý nghĩa răn đe, vừa khẳng định thông điệp rõ ràng của Khánh Hòa: mọi hành vi gian lận trong khai thác, xác nhận nguồn gốc thủy sản đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Siết chặt quản lý từ bờ đến ngư trường
Bên cạnh việc xử lý vi phạm, Khánh Hòa đang từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý đội tàu khai thác theo hướng chặt chẽ, minh bạch và ứng dụng công nghệ số. Với gần 500 tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động, Sở Nông nghiệp và Môi trường cập nhật danh sách gửi Ủy ban nhân dân cấp xã cùng các lực lượng biên phòng, công an để theo dõi, giám sát. Song song đó là việc vận động chủ tàu hoàn thiện đăng kiểm, cấp phép khai thác hoặc thực hiện chính sách giải bản đối với những tàu không còn nhu cầu vươn khơi.
Các lực lượng chức năng cũng tập trung điều tra, xử lý dứt điểm các hành vi vi phạm liên quan thiết bị giám sát hành trình (VMS), tăng cường phối hợp trong thực thi pháp luật, bảo đảm mọi tàu cá hoạt động đúng quy định. Không chỉ kiểm soát bằng các biện pháp hành chính, tỉnh còn chú trọng giải pháp căn cơ thông qua các chính sách chuyển đổi sinh kế cho ngư dân như hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá, hỗ trợ chi phí thuê bao thiết bị giám sát hành trình... Qua đó, từng bước giảm áp lực khai thác, nâng cao hiệu quả quản lý và hướng tới phát triển nghề cá bền vững.
Chi cục trưởng Thủy sản và Biển đảo Khánh Hòa Lê Đình Khiêm cho biết, địa phương không còn tồn đọng các nhiệm vụ do Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU giao. Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn, nhất là việc kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến tại những khu vực chưa có cảng cá thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT). Hệ thống này cũng chưa được cập nhật kịp thời theo các quy định mới, ảnh hưởng đến việc xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Việc xử lý các tàu cá không báo cáo vị trí khi neo đậu hoặc ngừng khai thác dài ngày cũng còn nhiều vướng mắc.
Kiến nghị tháo gỡ khó khăn
Từ thực tiễn đó, Ban Chỉ đạo IUU tỉnh đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm trình Chính phủ công bố sơ đồ nghề cá trên biển nhằm tạo thuận lợi cho công tác quản lý, giám sát tàu cá, hạn chế tình trạng tàu hoạt động tại các vùng biển chồng lấn, chưa phân định rõ ràng. Đồng thời, đề nghị Cục Thủy sản và Kiểm ngư đầu tư, nâng cấp hệ thống giám sát hành trình VMS, bổ sung chức năng quản lý tàu cá ngoài tỉnh và hoàn thiện hệ thống eCDT để đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Thanh Hà, chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và lâu dài của địa phương. Khánh Hòa sẽ tiếp tục duy trì kiểm soát chặt chẽ, xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm, không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, góp phần cùng cả nước sớm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC.
“Trong hành trình xây dựng một nghề cá hiện đại và có trách nhiệm, mỗi con tàu chấp hành đúng quy định, mỗi thiết bị giám sát được duy trì kết nối, mỗi hành vi vi phạm được xử lý nghiêm chính là những mắt xích quan trọng. Khi kỷ cương được giữ vững và pháp luật được thực thi nghiêm minh, Khánh Hòa sẽ bảo vệ tốt nguồn lợi biển hôm nay, tạo nền tảng để nghề khai thác thủy sản phát triển bền vững, hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế trong tương lai”, ông Nguyễn Thanh Hà chia sẻ.
