Nhân dịp Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 và Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã có cuộc trao đổi về kết quả công tác biên giới, lãnh thổ và các ưu tiên nhằm bảo vệ vững chắc chủ quyền, thúc đẩy lợi ích quốc gia, củng cố hòa bình, mở rộng không gian hợp tác và phát triển.
Kết quả nổi bật từ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32
Theo Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ, từ sau Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32 và Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21 (tháng 12/2023), dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, Bộ Ngoại giao đã tích cực triển khai công tác biên giới lãnh thổ cả trên đất liền và trên biển, đạt được nhiều kết quả quan trọng trên bốn phương diện: củng cố cơ sở pháp lý bảo vệ chủ quyền; quản lý, bảo vệ hiệu quả biên giới; thúc đẩy đàm phán, đối thoại, hợp tác; gắn công tác biên giới với ngoại giao phục vụ phát triển.
Biên giới trên đất liền tiếp tục được duy trì hòa bình, ổn định, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững của các khu vực biên giới, nâng cao đời sống người dân, thúc đẩy giao lưu nhân dân và hợp tác giữa các địa phương, các tỉnh biên giới Việt Nam với các nước láng giềng.
16 cuộc họp biên giới và 6 cửa khẩu mới
Thứ trưởng cho biết, từ cuối năm 2023 đến nay, Việt Nam và các nước láng giềng đã tổ chức 16 cuộc họp của các ủy ban liên hợp và cơ chế chuyên môn; phối hợp quản lý đường biên, mốc giới, xử lý kịp thời vấn đề phát sinh, tăng cường hiểu biết và lòng tin. Khu cảnh quan thác Bản Giốc (Việt Nam) - Đức Thiên (Trung Quốc) đã được vận hành chính thức; mô hình cửa khẩu thông minh Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan đang được thí điểm.
Từ năm 2024 đến nay, Việt Nam đã phối hợp khánh thành, công bố hoạt động sáu cặp cửa khẩu quốc tế và song phương, khôi phục một số lối mở truyền thống. Bộ Ngoại giao cũng hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc trong sắp xếp đơn vị hành chính ở địa phương, gắn đối ngoại với quản lý biên giới và phát triển tại chỗ.
Dấu ấn pháp lý trên biển: Hồ sơ thềm lục địa và đường cơ sở Vịnh Bắc Bộ
Trên biển, hai dấu ấn pháp lý nổi bật là việc Việt Nam nộp Hồ sơ Đệ trình ranh giới thềm lục địa mở rộng ngoài 200 hải lý ở Khu vực Giữa Biển Đông ngày 17/7/2024 và Chính phủ công bố Tuyên bố về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ ngày 21/2/2025. Tháng 3/2025, Việt Nam trình bày cơ sở pháp lý, kỹ thuật của Đệ trình trước Ủy ban Ranh giới thềm lục địa của Liên hợp quốc, hoàn tất trình bày các hồ sơ đã nộp. Các bước đi này khẳng định cách tiếp cận hòa bình, có trách nhiệm của Việt Nam, phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982).
Các lực lượng chức năng luôn theo dõi sát tình hình, triển khai biện pháp hòa bình, phù hợp luật pháp quốc tế để bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán; duy trì đối thoại, kiểm soát bất đồng, ngăn ngừa va chạm. Việt Nam tiếp tục triển khai các hiệp định phân định, hợp tác đã ký, duy trì đàm phán với các quốc gia liên quan, thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và đóng góp xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) thực chất, hiệu lực.
Thách thức và ưu tiên thời gian tới
Thứ trưởng nhận định, tình hình biên giới trên đất liền cơ bản ổn định nhưng còn tồn tại biến đổi địa hình, xói lở, tội phạm xuyên biên giới, yêu cầu phát triển hạ tầng, nâng cấp cửa khẩu. Trên biển, các yêu sách trái luật pháp quốc tế, cạnh tranh chiến lược và thách thức an ninh phi truyền thống đặt ra yêu cầu mới. Do đó, công tác biên giới, lãnh thổ cần tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ:
Thứ nhất, kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; quản lý chặt chẽ biên giới, giải quyết hòa bình các vấn đề tồn đọng. Việt Nam phối hợp Trung Quốc triển khai ba văn kiện pháp lý; cùng Lào gia cố cột mốc; cùng Campuchia thúc đẩy giải quyết khoảng 16% đường biên giới chưa hoàn thành phân giới, cắm mốc. Trên biển, đẩy mạnh đối thoại, đàm phán để kiểm soát bất đồng, thúc đẩy phân định và hợp tác, đóng góp xây dựng COC phù hợp UNCLOS 1982.
Thứ hai, đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển: kết nối hạ tầng, mở và nâng cấp cửa khẩu, phát triển cửa khẩu thông minh, thúc đẩy thương mại, du lịch, đưa khu vực biên giới thành không gian kết nối mới. Thúc đẩy kinh tế biển xanh, hiện đại, bền vững, mở rộng hợp tác điện gió ngoài khơi, khoa học-công nghệ biển, bảo tồn đa dạng sinh học, ứng phó biến đổi khí hậu.
Thứ ba, hiện đại hóa công tác quản lý, tham mưu: xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, dự báo và hoạch định chính sách; đổi mới thông tin, tuyên truyền.
Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng đội ngũ cán bộ có định hướng đúng, kỷ luật nghiêm, chuyên môn giỏi; tăng cường phối hợp giữa Trung ương và địa phương, giữa các cơ quan trong nước với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Với nền tảng đã tạo dựng, Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ khẳng định công tác biên giới, lãnh thổ sẽ tiếp tục góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, thúc đẩy lợi ích quốc gia, củng cố hòa bình, ổn định, mở rộng không gian hợp tác, phát triển, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng.
