Việt Nam đẩy mạnh phát hiện sớm bệnh lao qua khám sức khỏe định kỳ
Ngày 24/3, Bệnh viện Phổi Trung ương và Chương trình Chống lao Quốc gia đã tổ chức Lễ Kỷ niệm Ngày Thế giới phòng chống lao tại Hà Nội. Sự kiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác phòng chống lao, một thách thức y tế nghiêm trọng tại Việt Nam.
Gánh nặng bệnh lao vẫn còn lớn
Mặc dù nhận được sự quan tâm đặc biệt từ Đảng, Nhà nước và ngành y tế, bệnh lao vẫn là một gánh nặng lớn. Ước tính mỗi năm có khoảng 184.000 ca mắc mới, với hàng nghìn trường hợp lao kháng thuốc. Bệnh lao cướp đi sinh mạng của khoảng 12.000 người mỗi năm, đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao và lao kháng thuốc cao nhất thế giới.
Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, cho biết nhiều trường hợp mắc lao không có triệu chứng rõ ràng. Thông thường, người bệnh chỉ đi khám khi xuất hiện các dấu hiệu như ho, khó thở, sốt hoặc sụt cân. Tuy nhiên, không ít ca bệnh được phát hiện tình cờ qua khám sức khỏe định kỳ.
Thách thức trong phát hiện bệnh
Năm 2025, cả nước phát hiện hơn 119.000 ca lao, tương đương khoảng 63% số ca ước tính trong cộng đồng. Điều này cho thấy một tỷ lệ lớn người bệnh chưa được phát hiện, tiềm ẩn nguy cơ lây lan. Hiện nay, khám sàng lọc lao chưa được đưa vào danh mục khám sức khỏe ban đầu hoặc định kỳ.
Theo điều tra dân số 2024, chỉ khoảng 23% người dân được khám chữa bệnh. Trong khi đó, tổng số người có việc làm là khoảng 52 triệu người, dù được khám sức khỏe định kỳ hằng năm nhưng vẫn bị bỏ sót khám sàng lọc lao. Ông Lượng nhấn mạnh: "Số người không được khám sàng lọc bệnh lao ước tính khoảng 40-50% dân số hiện nay."
Chiến lược phát hiện sớm và chấm dứt bệnh lao
Với chủ đề năm 2026 "Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân", Việt Nam đang hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030. Chương trình Chống lao Quốc gia đề xuất lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ, với mỗi người dân được khám miễn phí ít nhất một lần mỗi năm.
Phương pháp chẩn đoán tối ưu bao gồm chụp X-quang phổi để phát hiện tổn thương nghi lao ngay cả khi chưa có triệu chứng. Đối với các trường hợp nghi ngờ, xét nghiệm GeneXpert sẽ giúp chẩn đoán nhanh chóng và chính xác. Việc ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong đọc phim X-quang cũng góp phần nâng cao hiệu quả.
Ông Lượng chia sẻ: "Việc lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn giảm lây nhiễm, giảm chi phí điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống." Hiện nay, tỷ lệ điều trị thành công bệnh lao tại Việt Nam đạt khoảng 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu (88%).
Cần sự chung tay của toàn xã hội
Để đạt được mục tiêu chấm dứt bệnh lao, cần có sự phối hợp của các cấp lãnh đạo, bộ, ngành, địa phương và sự tham gia tích cực của người dân. Ngành y tế xác định các nhiệm vụ trọng tâm:
- Hoàn thiện chính sách và tăng cường đào tạo nhân lực.
- Mở rộng mạng lưới cơ sở điều trị chuyên sâu.
- Đẩy mạnh truyền thông để giảm kỳ thị và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Việc nâng cao vai trò của y tế cơ sở sẽ là "lá chắn" quan trọng giúp phát hiện sớm và quản lý bệnh lao ngay tại cộng đồng. Với sự nỗ lực này, Việt Nam hy vọng tiến gần hơn tới mục tiêu đẩy lùi căn bệnh nguy hiểm này.
