Nền tảng từ những thành tựu y tế chuyên sâu
Từ ca ghép thận đầu tiên vào tháng 6/1992, Việt Nam đã thực hiện hơn 10.000 ca ghép tạng, làm chủ kỹ thuật ghép thận, gan, tim, phổi và một số bộ phận cơ thể người. Những ca điều phối lấy-ghép tạng cách xa hàng nghìn km ngày càng phổ biến, thể hiện năng lực tổ chức, phối hợp liên viện và hệ thống điều phối ghép tạng trưởng thành.
Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, bệnh viện ngoại khoa hạng đặc biệt, đã làm chủ kỹ thuật ghép đa tạng, ghép domino. Nhiều kỹ thuật đặc biệt khác cũng thành công: can thiệp tim bào thai, thay van động mạch chủ qua đường ống thông, phẫu thuật robot, can thiệp mạch thần kinh, xạ trị kỹ thuật cao, hỗ trợ tuần hoàn và hô hấp ngoài cơ thể.
Vai trò dẫn dắt và chuyển giao kỹ thuật
Các cơ sở y tế đầu ngành phát huy vai trò đào tạo, dẫn dắt hệ thống qua chỉ đạo tuyến, hội chẩn từ xa, khám chữa bệnh từ xa. Nhiều kỹ thuật trước chỉ có ở Hà Nội, TP.HCM, Huế nay đã triển khai tại các bệnh viện tỉnh, kể cả vùng núi, biên giới. Y tế chuyên sâu không chỉ giới hạn ở khu vực công; nhiều bệnh viện ngoài công lập đầu tư bài bản cơ sở vật chất, thiết bị, nhân lực, phát triển chuyên khoa sâu, tạo nguồn lực và thúc đẩy cạnh tranh chất lượng.
Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu phát triển hệ thống y tế hiện đại, công bằng, chất lượng, hiệu quả, hội nhập quốc tế; tập trung đầu tư một số trung tâm y tế chuyên sâu ngang tầm khu vực và quốc tế. Quy hoạch mạng lưới y tế 2021-2030, tầm nhìn 2050 tổ chức mạng lưới theo sáu vùng kinh tế-xã hội, với 17 bệnh viện đa khoa cấp tỉnh thực hiện chức năng vùng; mỗi vùng có ít nhất một bệnh viện cấp chuyên sâu kỹ thuật cao, mỗi tỉnh thành có ít nhất một bệnh viện cấp chuyên sâu.
Trung tâm chuyên sâu: Đầu tàu của hệ thống y tế
Theo Thầy thuốc Nhân dân, GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương: “Việc quan trọng hàng đầu về xây dựng các trung tâm y tế chuyên sâu là phải trở thành những trung tâm dẫn dắt hệ thống, có khả năng tạo ra giá trị cho toàn mạng lưới. Trung tâm chuyên sâu cần được giao vai trò đầu ngành về chuyên môn, xây dựng các hướng dẫn điều trị, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn người bệnh và tổ chức đào tạo, chuyển giao kỹ thuật theo mô hình liên tục cho các bệnh viện vệ tinh.”
PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, nhấn mạnh: “Xây dựng trung tâm y tế chuyên sâu không chỉ là tập trung kỹ thuật cao, mà phải trở thành chiến lược phát triển năng lực y tế quốc gia, là ‘đầu tàu’ dẫn dắt toàn hệ thống.” Ông đề xuất năm trụ cột: năng lực khám chữa bệnh chuyên sâu; đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với thực hành lâm sàng; nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ mới; quản trị bệnh viện hiện đại theo chuẩn quốc tế; và vai trò hạt nhân của mạng lưới y tế, xây dựng hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ bệnh viện địa phương.
Mạng lưới y tế chuyên sâu đa tầng và chuyển giao tri thức
GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, cho biết: “Chuyển dịch căn bản về y tế chuyên sâu trong giai đoạn tới là từ đầu tư cho một số cơ sở y tế chuyên sâu theo địa bàn sang tổ chức mạng lưới y tế chuyên sâu đa tầng, có phân vai, liên kết chặt chẽ.” Các bệnh viện đầu ngành quốc gia tập trung kỹ thuật đặc biệt, bệnh lý hiếm gặp, đồng thời đảm nhiệm nghiên cứu, đào tạo chuyên gia, xây dựng chuẩn chuyên môn. Bệnh viện vùng đủ năng lực giải quyết bệnh lý nặng, giảm chuyển lên tuyến trung ương. Bệnh viện cấp chuyên sâu tại tỉnh, thành phố trở thành hạt nhân chuyên môn địa phương, liên kết với y tế cơ sở.
Về đầu tư, sẽ chuyển từ đầu tư đơn lẻ sang hình thành hệ sinh thái y tế chuyên sâu, bao gồm nghiên cứu, đào tạo, thử nghiệm, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Cần thúc đẩy các trung tâm nghiên cứu liên ngành trong công nghệ gen, y học tái tạo, công nghệ tế bào, y học hạt nhân, công nghệ nano; tăng cường ứng dụng AI, dữ liệu lớn, IoT và nền tảng số trong chẩn đoán, điều trị và quản trị.
Một bước chuyển quan trọng: thay vì “chuyển người bệnh lên cấp trên” thì “chuyển tri thức và năng lực xuống cấp dưới”. Các trung tâm đầu ngành xây dựng mạng lưới chuyên môn, đào tạo ê-kíp, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa, hỗ trợ thường xuyên cho cơ sở cấp dưới.
Bộ Y tế đang nghiên cứu mô hình mới như khu phức hợp y tế chuyên sâu, trung tâm xuất sắc, cụm liên kết bệnh viện-trường đại học-viện nghiên cứu-doanh nghiệp. Khu phức hợp y tế chuyên sâu tích hợp điều trị, đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, sản xuất thử nghiệm và phát triển công nghiệp y sinh. Trung tâm xuất sắc được công nhận dựa trên tiêu chuẩn, kết quả điều trị, năng lực khoa học, chất lượng nhân lực, mức độ hội nhập quốc tế và khả năng dẫn dắt hệ thống.
