Bộ Y tế vừa chủ trì cuộc họp về tiến độ xây dựng Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Cuộc họp tập trung rà soát các đề xuất nhằm siết chặt hơn nữa công tác quản lý và kiểm soát thực phẩm từ khâu sản xuất ban đầu đến khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường. Dự thảo đang được lấy ý kiến từ các bộ, ngành trước khi trình Quốc hội xem xét.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là các chế tài xử lý vi phạm. Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm nếu vi phạm quy định về an toàn thực phẩm sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy theo tính chất và mức độ. Nếu gây thiệt hại, các đối tượng này còn phải thực hiện bồi thường và khắc phục hậu quả đúng theo quy định pháp luật. Quy định này cũng áp dụng với những người lợi dụng chức vụ, quyền hạn, làm trái các quy định của luật; họ có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bồi thường nếu gây thiệt hại.
Mức phạt tiền tăng tới 10 lần
Điểm nhấn lớn nhất của dự thảo lần này là mức phạt tiền. Cụ thể, dự thảo đề xuất mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm là 1 tỷ đồng; đối với tổ chức là 2 tỷ đồng. Theo thông tin từ VnEconomy, mức phạt hiện hành đang là 100 triệu đồng với cá nhân và 200 triệu đồng với tổ chức, như vậy đề xuất mới cao gấp 10 lần.
Chính phủ sẽ quy định cụ thể về hành vi, hình thức và mức xử phạt đối với từng hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực này. Việc nâng mạnh trần phạt cho thấy xu hướng xử lý nghiêm khắc hơn, đặc biệt với các doanh nghiệp cố tình sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn hoặc gian dối về an toàn thực phẩm.
Phân loại thực phẩm và kiểm tra dựa trên nguy cơ
Dự thảo Luật cũng quy định nguyên tắc phân loại thực phẩm thành các nhóm tương ứng với mức độ rủi ro. Theo đó, sẽ có nhóm thực phẩm phải đăng ký bản công bố và chịu sự kiểm tra trong quá trình lưu thông trên thị trường; nhóm phải công bố tiêu chuẩn áp dụng và bị kiểm tra trong quá trình lưu thông; và nhóm không cần phải công bố, chỉ cần chịu kiểm tra trong quá trình lưu thông. Chính phủ sẽ giao quy định chi tiết cho từng nhóm thực phẩm cụ thể.
Việc kiểm tra sản phẩm trên thị trường sẽ được thực hiện dựa trên kết quả đánh giá nguy cơ, dữ liệu kiểm nghiệm, thông tin về các sự cố mất an toàn thực phẩm, dữ liệu giám sát, cùng lịch sử tuân thủ các quy định an toàn thực phẩm của từng cơ sở từ những cuộc thanh tra, kiểm tra trước đó. Cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý tập trung vào những đối tượng có nguy cơ cao, tránh dàn trải, nâng cao hiệu quả kiểm soát.
Thu hồi và xử lý thực phẩm không đạt chuẩn
Bên cạnh công tác thanh tra, kiểm tra, dự thảo quy định cụ thể việc thu hồi và xử lý thực phẩm không đảm bảo chất lượng và an toàn. Trong trường hợp phát hiện nguyên liệu làm thực phẩm, phụ gia thực phẩm hoặc chất hỗ trợ chế biến bị sử dụng sai mục đích, lạm dụng thành các chất có hại, các biện pháp xử lý bao gồm tăng cường truyền thông cảnh báo cũng như thanh tra, kiểm tra sản phẩm đang lưu thông.
Dự thảo cũng đề cao vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội ngành hàng. Các tổ chức này có thể tham gia giám sát doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thông qua cơ chế kiểm soát nội bộ hoặc thông qua phản ánh từ người tiêu dùng, góp phần phát hiện sớm các vi phạm.
Bốn chính sách cốt lõi
Trao đổi tại cuộc họp, TS. Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, cho biết dự thảo Luật sửa đổi được xây dựng dựa trên bốn chính sách cốt lõi. Ông nhấn mạnh: “Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng; cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra an toàn thực phẩm trên thị trường; số hóa và xây dựng hệ thống thông tin, dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm liên thông giữa các bộ, ngành; nâng cao hiệu quả quản lý đối với loại hình thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.” Thông tin được phản ánh trên báo Dân trí.
Trong bối cảnh các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể tại khu công nghiệp, trường học vẫn còn diễn biến phức tạp, việc ưu tiên quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể là hết sức cần thiết. Đây cũng là những loại hình dễ phát sinh nguy cơ mất an toàn thực phẩm nhất, cần có cơ chế quản lý phù hợp.
Kỳ vọng tạo đột phá trong quản lý
Hiện Bộ Y tế vẫn đang tiếp tục lấy ý kiến của các bộ, ngành về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Cơ quan chủ trì soạn thảo kỳ vọng rằng khi luật được ban hành sẽ tạo dựng nên một hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại và minh bạch hơn, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của công tác quản lý an toàn thực phẩm trong giai đoạn mới.
Với những thay đổi căn bản từ mức xử phạt đến phương thức quản lý theo chuỗi, luật sửa đổi được kỳ vọng không chỉ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.
