Một nghiên cứu kéo dài gần 24 năm vừa được công bố trên tạp chí của Hiệp hội Alzheimer cho thấy việc dành nhiều thời gian xem TV ở tuổi trung niên có liên quan đến những thay đổi bất lợi trong cấu trúc não, đặc biệt ở nam giới. Không giống như ngồi làm việc, xem TV dường như tác động tiêu cực đến thể tích não và gia tăng tổn thương chất trắng.
Phương pháp nghiên cứu kéo dài gần 1/4 thế kỷ
Các nhà khoa học thuộc Đại học Nam California (Mỹ) đã theo dõi 1.712 người trưởng thành trong suốt gần 24 năm. Khi bắt đầu nghiên cứu vào cuối những năm 1980, những người tham gia ở độ tuổi khoảng 50 và được hỏi chi tiết về thời gian xem TV trong lúc rảnh rỗi cũng như thời gian ngồi làm việc.
Sau gần một phần tư thế kỷ, khi những người tham gia bước sang độ tuổi khoảng 70, nhóm nghiên cứu tiến hành chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá cấu trúc não. Đây là điểm mạnh của nghiên cứu, vì thay vì chỉ dựa trên các bài kiểm tra nhận thức, họ có thể quan sát trực tiếp những thay đổi vật lý trong não.
Kết quả: Xem TV ảnh hưởng đến não bộ hoàn toàn khác so với ngồi làm việc
Kết quả cho thấy ở nam giới, việc thường xuyên xem TV trong giai đoạn trung niên có liên quan đến thể tích não nhỏ hơn tại các vùng dễ bị ảnh hưởng bởi bệnh Alzheimer. Đồng thời, nhóm này cũng có nhiều tổn thương chất trắng hơn – dấu hiệu thường liên quan đến suy giảm nhận thức và nguy cơ sa sút trí tuệ.
Ở chiều ngược lại, những người dành nhiều thời gian ngồi làm việc lại có xu hướng ít tổn thương chất trắng hơn và duy trì thể tích lớn hơn ở một số vùng của vỏ não.
Đáng chú ý, mối liên hệ này chỉ được ghi nhận ở nam giới. “Chúng tôi nhận thấy mối liên hệ giữa việc xem TV và cấu trúc não mạnh hơn nhiều ở nam giới so với nữ giới”, tác giả chính Natan Feter, thuộc Đại học Nam California, cho biết.
Vì sao có sự khác biệt giữa nam và nữ?
Theo nhóm nghiên cứu, sự khác biệt này có thể liên quan đến cách nam và nữ sử dụng thời gian ngồi yên. Một số nghiên cứu trước đây cho thấy phụ nữ thường chia nhỏ thời gian xem TV thành nhiều khoảng ngắn, trong khi nam giới có xu hướng ngồi xem liên tục trong thời gian dài, đặc biệt khi theo dõi các chương trình thể thao hoặc phim ảnh.
Bên cạnh đó, sự khác biệt về hormone, lối sống hoặc quá trình lão hóa não giữa hai giới cũng có thể góp phần tạo nên kết quả. Nhà sinh vật học David Raichlen, đồng tác giả nghiên cứu, nhận định: “Trong nhiều năm, chúng ta chủ yếu quan tâm một người ngồi bao lâu. Kết quả này cho thấy cần chú ý cả việc họ làm gì khi ngồi”.
Xem TV là hoạt động mang tính thụ động về nhận thức, trong khi công việc văn phòng thường đòi hỏi đọc, viết, lập kế hoạch, giải quyết vấn đề và đưa ra quyết định. Những hoạt động này được cho là giúp xây dựng “dự trữ nhận thức” – khả năng giúp não chống chịu tốt hơn trước quá trình lão hóa và các bệnh lý thoái hóa thần kinh.
Hạn chế và ý nghĩa của nghiên cứu
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh đây là nghiên cứu quan sát nên chưa thể khẳng định việc xem TV trực tiếp gây ra những thay đổi trong não. Ngoài ra, dữ liệu về thời gian xem TV và ngồi làm việc đều do người tham gia tự khai báo, trong khi các yếu tố khác như chế độ ăn uống, sử dụng rượu bia, giấc ngủ hay các thói quen sinh hoạt khác cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Dù còn những hạn chế nhất định, các nhà khoa học đánh giá nghiên cứu có giá trị nhờ thời gian theo dõi kéo dài gần 24 năm và sử dụng chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá trực tiếp cấu trúc não, thay vì chỉ dựa trên các bài kiểm tra nhận thức như nhiều nghiên cứu trước đây.
