Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) vừa công bố báo cáo Tình trạng ung thư toàn cầu 2026, cảnh báo số ca mắc ung thư mới có thể tăng từ 20,6 triệu hiện nay lên gần 35 triệu vào năm 2050 nếu các quốc gia không đẩy mạnh các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát.
Thực trạng ung thư toàn cầu hiện nay
Theo báo cáo công bố ngày 8.7, thế giới hiện ghi nhận khoảng 20,6 triệu ca ung thư mới và gần 10 triệu ca tử vong mỗi năm. Ung thư vẫn là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trên toàn cầu. WHO cảnh báo tình trạng bất bình đẳng kéo dài trong tiếp cận dịch vụ phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị và chăm sóc ung thư.
Bất bình đẳng trong điều trị ung thư
Tỷ lệ sống sót sau 5 năm đối với ung thư vú ở nữ giới có thể đạt khoảng 87% tại các quốc gia thu nhập cao, nhưng lại dưới 42% ở các nước thu nhập thấp do hạn chế về sàng lọc, chẩn đoán sớm và điều trị chuyên sâu. Các quốc gia thu nhập thấp và trung bình thấp vẫn khó tiếp cận các cơ sở xạ trị và thuốc điều trị ung thư thiết yếu, khi tỷ lệ sẵn có của 20 loại thuốc ưu tiên chỉ đạt 9-54%. Trong khi đó, ở các nước thu nhập cao, con số này dao động từ 68-94%.
Theo The Guardian, 2/3 số quốc gia không đưa ung thư vào các gói bảo hiểm y tế toàn dân, và chi phí cao khiến tới 90% bệnh nhân ở một số nơi bỏ ngang điều trị.
Phát biểu của lãnh đạo WHO
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus ngày 8.7 nhấn mạnh: 'Ung thư là căn bệnh ảnh hưởng đến gần như tất cả chúng ta. Nhưng cơ hội sống sót của một người không bao giờ nên phụ thuộc vào nơi họ sinh ra hay mức thu nhập của họ'. Ông cho rằng những bất bình đẳng này là hệ quả của các lựa chọn chính sách và hoàn toàn có thể khắc phục nếu tăng cường hành động.
Tiến bộ và thách thức
Bên cạnh thách thức, WHO và IARC ghi nhận nhiều tiến triển trong kiểm soát thuốc lá, mở rộng tiêm chủng, tăng cường sàng lọc phát hiện sớm các bệnh như HPV, viêm gan B và C. Tuy nhiên, tiến sĩ Elisabete Weiderpass, Giám đốc IARC, cho biết: 'Mặc dù chúng ta đang thấy tỷ lệ mắc một số loại ung thư giảm ở những quốc gia đã thực hiện các chính sách phòng ngừa, nhưng tiến độ vẫn còn quá chậm'. Bà nhấn mạnh quyết sách phòng ngừa ung thư phải là ưu tiên hàng đầu, khi hồ sơ bệnh đang bị ảnh hưởng bởi tỷ lệ béo phì gia tăng, thiếu vận động, chế độ ăn không lành mạnh và ô nhiễm không khí.
Các loại ung thư gây tử vong hàng đầu
Ung thư phổi là bệnh được chẩn đoán nhiều nhất với khoảng 2,6 triệu ca mới (12,8% tổng số), tiếp theo là ung thư vú (11,8%), đại trực tràng (9,9%), tuyến tiền liệt (7,5%) và dạ dày (4,8%). Ung thư phổi cũng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, cướp đi khoảng 1,9 triệu sinh mạng (19,1% số ca tử vong), sau đó là ung thư đại trực tràng (9,4%), gan (7,5%), vú (7,1%) và dạ dày (6,6%).
Kêu gọi hành động
Các chuyên gia kêu gọi chính phủ, tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân lấy con người làm trung tâm với ba ưu tiên chiến lược: nâng cao năng lực, tăng cường bảo vệ và tối ưu hóa giá trị đầu tư để cải thiện hiệu quả phòng, chống ung thư toàn cầu.
