Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom cảnh báo, tốc độ lây lan của dịch Ebola hiện nay đáng lo ngại hơn nhiều so với các đợt bùng phát trước đây. Ông dẫn chứng: trong đợt dịch tại CHDC Congo giai đoạn 2018-2020, phải sau hơn 10 tháng số ca mắc mới vượt mốc 2.000 người, nhưng lần này chỉ vỏn vẹn hai tháng.
Quy mô dịch lớn hơn số liệu chính thức
Giới chức WHO lưu ý quy mô đợt dịch hiện nay tại CHDC Congo có thể lớn hơn gấp 2-4 lần so với số ca mắc được ghi nhận chính thức, trong bối cảnh dịch bệnh lan nhanh hơn khả năng ứng phó. Theo số liệu Chính phủ CHDC Congo công bố ngày 17/7, số ca mắc Ebola xác nhận đã tăng lên 2.011 trường hợp, trong đó có 754 ca tử vong. Giới chức y tế nước này thừa nhận, đây là đợt bùng phát Ebola có tốc độ lây lan nhanh nhất từng ghi nhận tại quốc gia này.
Bạo lực leo thang cản trở ứng phó
Tình hình dịch bệnh càng phức tạp do bạo lực không ngừng leo thang tại miền đông CHDC Congo. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của LHQ (OCHA) cho hay, tình hình an ninh xấu đi buộc nhiều tổ chức nhân đạo tham gia ứng phó dịch phải tạm thời sơ tán nhân viên về thủ phủ Bunia của tỉnh Ituri. Theo OCHA, việc tiếp cận trung tâm điều trị và các cộng đồng xung quanh vẫn gặp nhiều khó khăn. Tổ chức này kêu gọi tất cả các bên bảo đảm an toàn cho nhân viên và cơ sở y tế, đồng thời tạo điều kiện để lực lượng cứu trợ tiếp cận các cộng đồng bị ảnh hưởng.
Thiếu hụt nguồn lực nghiêm trọng
WHO thông báo mới huy động được khoảng 40% trong tổng số 115 triệu USD cần thiết cho chiến dịch ứng phó. Tổ chức này cảnh báo tình trạng thiếu hụt nguồn lực có thể làm suy giảm đáng kể hiệu quả kiểm soát dịch bệnh. Khoản thiếu hụt 69 triệu USD hiện nay có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động thiết yếu như giám sát dịch tễ, truy vết và nâng cao nhận thức cộng đồng – những yếu tố quyết định khả năng khống chế dịch. WHO kêu gọi các nhà tài trợ quốc tế nhanh chóng thực hiện cam kết hỗ trợ, nhấn mạnh cuộc chiến chống Ebola tại CHDC Congo là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế.
Nguy cơ lây lan khu vực
Giới chuyên gia cảnh báo, việc để dịch Ebola kéo dài không chỉ tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế vốn hạn chế của CHDC Congo, mà còn làm gia tăng nguy cơ lây lan sang các quốc gia láng giềng ở Trung và Đông Phi, đe dọa an ninh y tế khu vực. Tại tỉnh Ituri – tâm điểm dịch, tình trạng đình công của nhân viên y tế lan rộng để phản đối nợ lương, chậm phụ cấp và điều kiện làm việc khó khăn, làm dấy lên lo ngại về gián đoạn nỗ lực kiểm soát dịch.
Điểm sáng tại Uganda
Bộ Y tế Uganda thông báo bệnh nhân Ebola cuối cùng ở nước này đã xuất viện sau khi xét nghiệm âm tính. Theo quy định của WHO, một quốc gia chỉ có thể tuyên bố chấm dứt đợt bùng phát sau 42 ngày không ghi nhận ca mới, tính từ ngày bệnh nhân cuối cùng khỏi bệnh và không còn khả năng lây truyền. Như vậy, trong 42 ngày tới, nếu không có ca mới, Uganda có thể tuyên bố chấm dứt dịch. Bộ trưởng Y tế Uganda Chris Baryomunsi vui mừng cho biết bệnh nhân cuối cùng đã khỏe mạnh trở lại, không còn nguy cơ lây nhiễm. Đại diện WHO tại Uganda, bà Kasonde Mwinga đánh giá Uganda đã kiểm soát thành công nhờ chuẩn bị tốt và duy trì các đội ứng phó khẩn cấp. Tỷ lệ tử vong tại Uganda ở mức dưới 10%, thấp so với các đợt bùng phát trước.
Rwanda tăng cường sẵn sàng
Tại Rwanda, Phó Tổng Thư ký LHQ phụ trách nhân đạo kiêm Điều phối viên cứu trợ khẩn cấp Tom Fletcher đã phân bổ 2 triệu USD từ Quỹ Ứng phó khẩn cấp (CERF) để tăng cường năng lực sẵn sàng ứng phó. Dù chưa ghi nhận ca mắc, OCHA cảnh báo nguy cơ lây lan qua biên giới từ miền đông CHDC Congo vẫn ở mức cao do hoạt động đi lại thường xuyên của người dân.
