Các nhà khoa học Thụy Sĩ vừa công bố phát hiện gây chấn động: virus Hanta có thể tồn tại trong tinh dịch nam giới suốt nhiều năm sau khi người bệnh đã hồi phục hoàn toàn. Nghiên cứu này làm dấy lên lo ngại về những khoảng trống trong hiểu biết về cách virus tồn tại, né tránh hệ miễn dịch và hoạt động bên trong cơ thể người.
Virus tồn tại 6 năm trong tinh dịch
Nghiên cứu được thực hiện tại Phòng thí nghiệm Spiez, Cơ quan nghiên cứu Sinh học và An ninh y tế của Chính phủ Thụy Sĩ, và đăng tải trên tạp chí khoa học Viruses. Các nhà khoa học đã theo dõi trường hợp một người đàn ông Thụy Sĩ 55 tuổi nhiễm chủng Andes sau chuyến đi từ Ecuador đến Chile vào năm 2016. Điều khiến giới nghiên cứu bất ngờ là dù virus đã biến mất khỏi máu, nước tiểu và đường hô hấp của bệnh nhân, vật liệu di truyền của virus Hanta vẫn tiếp tục được phát hiện trong tinh dịch sau 71 tháng, tương đương gần 6 năm kể từ thời điểm nhiễm bệnh đầu tiên.
Theo các chuyên gia, đây không phải hiện tượng hoàn toàn xa lạ trong y học. Trước đó, một số virus nguy hiểm như Ebola hay Zika cũng từng được ghi nhận có khả năng “ẩn náu” trong tinh hoàn rất lâu sau khi người bệnh hồi phục. Nguyên nhân nằm ở chỗ tinh hoàn là khu vực được hệ miễn dịch bảo vệ đặc biệt nhằm duy trì khả năng sinh sản. Chính cơ chế này đôi khi lại vô tình tạo ra một “vùng trú ẩn an toàn”, giúp virus tránh khỏi sự tấn công của hệ miễn dịch và tồn tại dai dẳng trong cơ thể suốt nhiều năm. Các nhà nghiên cứu cho biết hiện đã có ít nhất 27 bệnh truyền nhiễm được ghi nhận có khả năng tồn tại trong tinh hoàn theo cơ chế tương tự.
Phát hiện này xuất hiện đúng thời điểm nhiều quốc gia đang tăng cường giám sát virus Hanta sau ổ dịch liên quan tàu du lịch MV Hondius. Theo The Telegraph, hiện đã ghi nhận 8 ca xác nhận nhiễm virus Hanta liên quan đến con tàu này, trong khi nhiều hành khách khác vẫn đang được theo dõi y tế do nguy cơ phơi nhiễm.
Khó có khả năng lây virus Hanta qua đường tình dục
Dù đến nay chưa ghi nhận trường hợp nào được xác nhận lây virus Hanta qua đường tình dục, nhóm nghiên cứu vẫn nhận định virus Andes “có tiềm năng lây truyền qua đường tình dục”. Công ty phân tích rủi ro y tế toàn cầu Airfinity khuyến cáo nam giới từng nhiễm virus Hanta nên được tư vấn kỹ về quan hệ tình dục an toàn, kể cả sau khi đã kết thúc thời gian cách ly. Nhóm chuyên gia cho rằng các biện pháp giám sát nên được xây dựng tương tự quy trình theo dõi tinh dịch ở người sống sót sau Ebola do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) áp dụng trước đây.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng nhấn mạnh việc phát hiện RNA virus không đồng nghĩa virus vẫn còn sống hay còn khả năng lây nhiễm. Theo Tạp chí Scientific American, giới khoa học hiện vẫn biết rất ít về khoảng thời gian chủng Andes có thể tồn tại trong cơ thể người sau khi nhiễm bệnh cũng như thời gian người bệnh còn khả năng lây truyền virus cho người khác.
Trong cuộc họp báo gần đây, bà Maria Van Kerkhove, Giám đốc bộ phận Bệnh mới nổi và Bệnh lây từ động vật sang người của WHO, cho biết tổ chức này đang triển khai nghiên cứu theo dõi “vòng đời” của virus Hanta trong cơ thể người. Các nhà khoa học sẽ lấy mẫu định kỳ ở những người đang cách ly để xác định không chỉ họ có nhiễm virus hay không mà còn liệu họ còn khả năng lây bệnh hay không.
Ông David Safronetz, Trưởng nhóm nghiên cứu Mầm bệnh đặc biệt tại Cơ quan Y tế Công cộng Canada, cho biết RNA virus đôi khi chỉ là “tàn dư” còn sót lại sau khi hệ miễn dịch đã tiêu diệt virus. “Chỉ vì RNA vẫn hiện diện không có nghĩa người đó còn khả năng lây bệnh”, ông nói. Ông Steven Bradfute, nhà miễn dịch học tại Đại học New Mexico (Mỹ), cho biết nhiều loại virus có thể tồn tại trong tinh dịch suốt nhiều năm vì tinh hoàn và một số cơ quan khác như mắt được xem là những “vùng đặc quyền miễn dịch”, nơi hệ miễn dịch hoạt động yếu hơn bình thường. Điều này khiến cơ thể đôi khi dọn sạch mầm bệnh chậm hơn, nhưng chưa thể khẳng định virus còn tồn tại ở dạng lây nhiễm hay chỉ còn sót lại vật liệu di truyền.
