Virus EV71 Gây Bệnh Tay Chân Miệng Nặng: Mối Lo Ngại Tại TP.HCM
Sự xuất hiện của chủng Enterovirus A71 (EV71) trong các ca bệnh tay chân miệng gần đây đã dấy lên lo ngại về nguy cơ gia tăng các trường hợp diễn tiến nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ tại Thành phố Hồ Chí Minh. Theo thông tin từ bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh tại Bệnh viện Nhi đồng 1, EV71 là tác nhân chính gây nên nhiều ca bệnh nặng, với hơn 17.000 ca được ghi nhận tại khu vực phía Nam chỉ trong 12 tuần đầu năm, trong đó đã có nhiều trẻ không qua khỏi.
EV71: Chủng Virus Nguy Hiểm Với Chu Kỳ Khó Lường
Bác sĩ Trương Hữu Khanh nhấn mạnh rằng EV71 không phải là một chủng virus mới, mà đã được ghi nhận từ nhiều thập kỷ trước. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, virus này lần đầu được phân lập vào năm 1969 từ một ca viêm não tại California, Mỹ, và có thể đã lưu hành từ đầu những năm 1960. EV71 có xu hướng quay lại theo chu kỳ không đều đặn, từ 2-3 năm đến 5 năm hoặc hơn, khiến việc dự báo dịch gặp nhiều thách thức.
Bệnh tay chân miệng thường có đỉnh dịch từ tháng 10 đến tháng 12, cao hơn so với đợt từ tháng 3 đến tháng 5. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm là tính chất của từng ca bệnh. Bác sĩ Khanh cho biết: "Đợt này chưa nhập viện ồ ạt, nhưng nhập ca nào đều đáng ca đó", ám chỉ các ca diễn tiến nặng vẫn xuất hiện rải rác.
Nguy Cơ Biến Chứng Và Khoảng Trống Miễn Dịch
EV71 có khả năng gây biến chứng nặng liên quan đến thần kinh và tim mạch. Các nghiên cứu trên Science Alert chỉ ra rằng virus này có thể tác động trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương thông qua việc kích hoạt phản ứng viêm mạnh, dẫn đến viêm não, viêm màng não hoặc viêm não thân não. Triệu chứng ban đầu có thể giống với các chủng tay chân miệng khác, như sốt, nổi ban, loét miệng, nhưng nguy cơ biến chứng lại rất cao.
Một điểm đáng chú ý là "khoảng trống miễn dịch" trong cộng đồng. Nhóm trẻ sinh sau đợt dịch năm 2023 hoặc chưa từng mắc bệnh là đối tượng dễ trở thành "điểm rơi" của các ca nặng do thiếu miễn dịch tự nhiên với EV71. Bác sĩ Khanh lưu ý rằng ngay cả trẻ đã từng mắc EV71 vẫn có thể tái nhiễm, vì miễn dịch sau mắc bệnh không bảo vệ hoàn toàn.
Vaccine EV71: Bước Tiến Trong Phòng Ngừa
Giữa tháng 3, Cục Quản lý Dược thuộc Bộ Y tế đã cấp phép lưu hành vaccine Envacgen phòng EV71, một loại vaccine dạng tiêm bắp đóng sẵn trong ống tiêm. Theo dữ liệu từ nhà sản xuất Medigen Vaccine Biologics, vaccine này cho thấy khả năng sinh miễn dịch cao, với tỷ lệ trẻ đạt kháng thể bảo vệ sau hai liều lên tới 99,5% sau 28 ngày và duy trì 97,9% sau 6 tháng.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh đánh giá việc vaccine được cấp phép là tín hiệu tích cực, giúp giảm số ca mắc và hạn chế các trường hợp diễn tiến nặng. Ông nhấn mạnh: "Việc phòng ngừa vẫn là yếu tố then chốt ngay cả khi đã từng mắc bệnh trước đó", khuyến cáo các gia đình theo dõi sát sao tình trạng của trẻ và tuân thủ các biện pháp phòng dịch.
Bộ Y tế đã phát đi công văn hỏa tốc, yêu cầu các bệnh viện và địa phương tăng cường công tác điều trị, phòng chống dịch, và siết chặt theo dõi các ca bệnh có dấu hiệu nguy cơ. Sự phối hợp giữa cộng đồng và ngành y tế là cần thiết để kiểm soát dịch bệnh trong bối cảnh EV71 tiếp tục là mối đe dọa.
