Viêm não mô cầu - 'Sát thủ 24 giờ' cướp mạng học sinh 11 tuổi tại Phú Quốc
Giữa tháng 3 vừa qua, một học sinh 11 tuổi cư trú tại Khu phố 10, Phú Quốc, đã tử vong do mắc bệnh viêm não mô cầu thể tối cấp. Tác nhân gây bệnh được xác định là vi khuẩn não mô cầu. Liên quan đến ổ dịch tại trường học này, đã ghi nhận 2 ca bệnh viêm não mô cầu, trong đó 1 ca tử vong và 1 ca khác nguy kịch nhưng may mắn đã được cứu sống kịp thời.
Bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tốc độ lây lan nhanh
Theo TS.BS Nguyễn Văn Dũng - Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới thuộc Bệnh viện Bạch Mai, đây là bệnh truyền nhiễm cực kỳ nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn này thường cư trú ở vùng hầu họng và lây lan chủ yếu qua đường giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần. Bệnh dễ bùng phát tại các khu vực đông người như doanh trại quân đội, ký túc xá, khu tập thể và đặc biệt là trường học.
Tên gọi "sát thủ 24 giờ" xuất phát từ tốc độ tiến triển cực nhanh của bệnh. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ xuất hiện các triệu chứng sốt, mệt mỏi, đau đầu giống như cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, chỉ trong vòng vài giờ, vi khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng, viêm màng não mủ và dẫn đến tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.
Triệu chứng và di chứng nặng nề
Nhiều trường hợp bệnh diễn biến nặng lên rất nhanh, không kịp xử trí nếu không được phát hiện sớm. Ngay cả khi qua khỏi, người bệnh vẫn có thể đối mặt với các di chứng nặng nề như điếc, co giật hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn, ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống.
Ngoài các triệu chứng phổ biến như sốt cao, đau đầu, cứng cổ và nôn, người bệnh cần đặc biệt lưu ý dấu hiệu ban xuất huyết (tử ban). Đây là các nốt tím sẫm trên da, lan nhanh và không mất đi khi ấn, được coi là dấu hiệu rất đặc trưng của nhiễm não mô cầu.
Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể không điển hình, chỉ là quấy khóc, bỏ bú, ngủ li bì hoặc co giật. Vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác và theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường ở con em mình.
Nhóm nguy cơ cao và cách phòng tránh
TS.BS Nguyễn Văn Dũng cho biết thêm, bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ cao hơn ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên sống trong môi trường đông đúc và người có hệ miễn dịch suy giảm. Tỉ lệ người mang vi khuẩn không triệu chứng dao động từ 5-20%, cao nhất ở lứa tuổi thanh thiếu niên (23,7%). Đây là "ổ chứa" âm thầm nhưng nguy hiểm, có thể làm lây lan dịch bệnh trong cộng đồng một cách nhanh chóng.
Bên cạnh đó, các hành vi như hút thuốc lá, hôn, tụ tập đông người, đi bar/pub… làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Đáng lo ngại, người mang trùng thường không biết mình đang mang mầm bệnh, khiến việc kiểm soát dịch trở nên khó khăn hơn.
Nhiều phụ huynh cho rằng trẻ đã tiêm vaccine 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 là đủ, tuy nhiên đây là một hiểu lầm phổ biến. Các vaccine này không phòng được não mô cầu, vì vậy trẻ vẫn cần tiêm bổ sung vaccine đặc hiệu để được bảo vệ đầy đủ.
Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó các nhóm B, A, C, Y, W là nguyên nhân gây bệnh phổ biến. Vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh. Hiện nay, có hai loại vaccine quan trọng bao gồm: Bexsero (GSK - Ý) phòng nhóm B và Menactra (Sanofi - Mỹ) phòng các nhóm A, C, Y, W-135. Người dân, nhất là trẻ em và thanh thiếu niên, cần tiêm đầy đủ và phối hợp các loại vaccine theo khuyến cáo để tạo miễn dịch bảo vệ toàn diện.
Khuyến cáo phòng tránh từ chuyên gia
Bác sĩ khuyến cáo, người dân không nên chủ quan trước một bệnh tuy không phổ biến nhưng rất nguy hiểm. Cụ thể:
- Không chủ quan: Không chủ quan với các triệu chứng sốt cao, đau đầu, đặc biệt khi kèm ban xuất huyết. Tiêm phòng đầy đủ vaccine não mô cầu theo khuyến cáo, giữ vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang khi cần thiết và hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh. Đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ, không tự điều trị tại nhà.
- Chú ý đến trẻ nhỏ: Theo dõi sát các biểu hiện bất thường như quấy khóc, bỏ bú, ngủ li bì. Tiêm phòng đúng lịch, đủ liều, hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi có dịch và tăng cường dinh dưỡng để nâng cao sức đề kháng. Đặc biệt, đưa trẻ đi khám ngay khi sốt cao không rõ nguyên nhân.
- Tiêm vaccine: Chủ động tiêm phòng và nhận biết sớm dấu hiệu là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi căn bệnh nguy hiểm này.
