Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus HBV gây ra, có thể âm thầm phá hủy gan trong nhiều năm và dẫn đến xơ gan, ung thư gan nếu không được phát hiện sớm. Theo thống kê, thế giới có khoảng 296 triệu người sống chung với HBV. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm là 8,8% ở nữ giới và 12,3% ở nam giới. Mỗi phút có khoảng 2 người tử vong do biến chứng của bệnh.
Triệu chứng mờ nhạt và nguy cơ tiến triển
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Thùy, Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết virus HBV có thời gian ủ bệnh từ 4-24 tuần. Khoảng 90-95% người trưởng thành nhiễm HBV cấp tính có thể tự đào thải virus, nhưng 5% chuyển sang nhiễm mạn tính. Trong số này, nếu không điều trị, 20-30% có nguy cơ tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan.
Triệu chứng ban đầu thường mờ nhạt như mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, vàng da, đau tức vùng hạ sườn phải, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với bệnh thông thường. Xét nghiệm máu là phương pháp duy nhất phát hiện sớm HBV.
Đối tượng nguy cơ cao và phòng bệnh bằng vaccine
Các nhóm cần xét nghiệm gồm: phụ nữ mang thai, người tiêm chích ma túy, nam quan hệ tình dục đồng giới, người nhiễm HIV hoặc viêm gan C, người sống ở vùng có tỷ lệ nhiễm HBV cao (từ 2% trở lên, bao gồm Việt Nam), trẻ sinh từ mẹ nhiễm HBV hoặc chưa tiêm vaccine.
Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả hàng đầu. Các loại vaccine như vaccine tái tổ hợp (dùng cho trẻ em và phụ nữ mang thai theo chỉ định), Heplisav-B (cho người trên 18 tuổi, không dùng cho phụ nữ mang thai), hoặc vaccine phối hợp Pediarix (phòng nhiều bệnh ở trẻ nhỏ). Hiệu quả đã được chứng minh: tại Đài Loan, Trung Quốc, Hàn Quốc, tiêm vaccine giúp giảm 70-84% tỷ lệ ung thư gan ở trẻ em; tại Alaska (Mỹ), tỷ lệ mắc mới gần như bằng 0.
Đánh giá đáp ứng miễn dịch và điều trị
Sau tiêm, có thể xét nghiệm anti-HBs sau 1-2 tháng. Nếu nồng độ trên 10 mUI/ml là có đáp ứng miễn dịch. Nếu dưới 10 mUI/ml, cần tiêm bổ sung liều cao hơn, thay đổi đường tiêm hoặc dùng vaccine khác. Các yếu tố giảm đáp ứng gồm: tuổi trên 40, béo phì, hút thuốc, đái tháo đường, nhiễm HIV. Trẻ sơ sinh cần tiêm vaccine kết hợp huyết thanh miễn dịch kháng HBV trong 24 giờ đầu.
Bác sĩ Thùy cho biết: “Hiện nay, viêm gan B mạn tính chưa có thuốc loại bỏ hoàn toàn virus, nhưng điều trị có thể kiểm soát sự nhân lên của HBV, hạn chế tổn thương gan và giảm nguy cơ biến chứng”. Các thuốc kháng virus như Entecavir, Tenofovir giúp ức chế HBV. Tại Bệnh viện Bạch Mai, việc điều trị kết hợp phát hiện sớm, tiêm phòng và dùng thuốc kháng virus phù hợp. Người bệnh cần tuân thủ điều trị, tái khám định kỳ để theo dõi tải lượng HBV DNA, men gan và tình trạng tổn thương gan.
