Viêm gan B và C: Mối đe dọa âm thầm với sức khỏe người Việt
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 90% ca ung thư gan trên toàn cầu có liên quan đến viêm gan B và C không được điều trị kịp thời. Tại Việt Nam, ung thư gan hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các bệnh ung thư, đặt nước ta vào nhóm 10 quốc gia có tỷ lệ mắc và tử vong cao nhất thế giới.
Tình hình dịch tễ và thách thức trong phát hiện sớm
Việt Nam nằm trong vùng dịch tễ có tỷ lệ lưu hành viêm gan cao, với ước tính hơn 7 triệu người đang sống chung với viêm gan B và C. Con số này tương đương cứ 15 người thì có một người nhiễm bệnh, và tình trạng phổ biến hơn ở nhóm trên 25 tuổi. Dù chương trình tiêm vaccine viêm gan B đã được triển khai rộng rãi và thuốc điều trị ngày càng hiệu quả, khoảng trống trong phát hiện sớm và quản lý bệnh vẫn còn đáng lo ngại.
Tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, bác sĩ Nguyễn Quang Huy chia sẻ rằng không ít bệnh nhân chỉ phát hiện viêm gan khi đã bước vào giai đoạn xơ gan, thậm chí ung thư gan. Điểm nguy hiểm của viêm gan virus là tiến triển âm thầm, với người bệnh có thể nhiễm virus 10-20 năm mà không có biểu hiện rõ rệt, vẫn sinh hoạt bình thường nên dễ chủ quan, bỏ qua việc tái khám định kỳ.
Các dấu hiệu và triệu chứng phổ biến của viêm gan
Ở giai đoạn đầu, viêm gan thường chỉ gây ra các triệu chứng mơ hồ như:
- Mệt mỏi kéo dài: Đây là triệu chứng phổ biến nhất, được cho là liên quan đến rối loạn dẫn truyền giữa gan và hệ thần kinh trung ương.
- Chán ăn và rối loạn tiêu hóa: Người bệnh có thể cảm thấy buồn nôn, khó tiêu hoặc suy nhược nhẹ.
- Vàng da và vàng mắt: Do bilirubin tích tụ trong máu vì gan suy giảm chức năng.
- Nước tiểu sẫm màu: Từ vàng đậm đến nâu hổ phách, là dấu hiệu cảnh báo quan trọng.
- Dễ bầm tím và chảy máu: Gan tổn thương làm giảm tổng hợp protein đông máu.
- Mẩn ngứa kéo dài: Do độc tố không được đào thải hiệu quả.
- Đau tức vùng hạ sườn phải: Cảm giác âm ỉ có thể xảy ra khi tổn thương gan tiến triển.
Ở giai đoạn muộn hơn, bệnh nhân có thể xuất hiện các dấu hiệu như nổi sao mạch (các mạch máu nhỏ giãn dưới da vùng ngực, cổ, mặt), bụng chướng do cổ trướng hoặc sốt nhẹ kéo dài. Tuy nhiên, các dấu hiệu điển hình chỉ xuất hiện ở khoảng 25% trường hợp và thường khi bệnh đã tiến triển nặng.
Khuyến cáo từ chuyên gia y tế
Chính vì tính chất âm thầm của bệnh, các chuyên gia khuyến cáo người trên 25 tuổi, đặc biệt những người có yếu tố nguy cơ hoặc từng nhiễm viêm gan B, C, cần chủ động tầm soát định kỳ. Việc phát hiện sớm thông qua xét nghiệm máu và siêu âm gan có thể giúp ngăn chặn tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan, cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng y tế cho xã hội.
Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về các dấu hiệu và nguy cơ của viêm gan là bước đầu tiên trong cuộc chiến phòng chống căn bệnh nguy hiểm này tại Việt Nam.
