Ung thư đại trực tràng không còn là bệnh của người già mà đang ngày càng trẻ hóa. Các chuyên gia cảnh báo vi nhựa và thực phẩm siêu chế biến là hai yếu tố âm thầm làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở người trẻ.
Gia tăng ca bệnh ở người trẻ
Bác sĩ Hoàng Úc Thuần, chuyên khoa ngoại đại trực tràng - hậu môn ở Đài Loan (Trung Quốc), cho biết trước đây ung thư đại trực tràng thường được xem là bệnh của người lớn tuổi hoặc liên quan đến chế độ ăn uống thiếu lành mạnh kéo dài. Tuy nhiên, những năm gần đây, ông ghi nhận ngày càng nhiều người trẻ không hút thuốc, không uống rượu, ít ăn đồ ăn nhanh, thậm chí tập thể dục đều đặn nhưng vẫn được chẩn đoán mắc bệnh.
Trong các ca nội soi đại tràng tại phòng khám, số lượng người trẻ khoảng 30 tuổi có polyp đại tràng đang tăng lên rõ rệt. Điều này cho thấy ung thư đại trực tràng không chỉ do một nguyên nhân duy nhất mà còn liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ tiềm ẩn trong cuộc sống hàng ngày.
Vi nhựa - 'Sát thủ vô hình' thứ nhất
Theo bác sĩ Hoàng Úc Thuần, vi nhựa không chỉ gây tổn thương vật lý cho cơ thể mà còn có khả năng vận chuyển độc chất một cách chính xác và có chủ đích. Năm 2025, lần đầu tiên các nhà khoa học phát hiện sự hiện diện của vi nhựa trong tế bào ung thư đại trực tràng ở người.
Vi nhựa dễ hấp phụ các hóa chất độc hại như bisphenol A (BPA) và các chất hóa dẻo (phthalate), khiến những chất này tích tụ với nồng độ cao hơn trong cơ thể. Hệ quả là chúng có thể làm tăng tổn thương tế bào, gây tổn hại DNA và bùng phát tình trạng stress oxy hóa - những yếu tố thúc đẩy quá trình hình thành ung thư.
Một nghiên cứu tại Áo còn phát hiện sau khi xâm nhập vào tế bào, vi nhựa rất khó bị đào thải. Chúng thậm chí có thể tiếp tục tồn tại khi tế bào ung thư phân chia và liên tục hấp phụ thêm các chất hóa dẻo cùng nhiều hóa chất độc hại khác, từ đó làm tăng tổn thương đối với các tế bào đại tràng. Điều này có thể phần nào lý giải số ca ung thư đại trực tràng ở người trẻ ngày càng gia tăng, do trong cuộc sống hiện đại, con người thường xuyên tiếp xúc với các sản phẩm nhựa như ống hút, hộp nhựa dùng hâm nóng thức ăn trong lò vi sóng hay túi nhựa.
Thực phẩm siêu chế biến - 'Sát thủ vô hình' thứ hai
Một nghiên cứu công bố năm 2024 chỉ ra việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến có mối liên quan đáng kể với nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng. Nhóm thực phẩm này thường có thành phần dinh dưỡng mất cân đối, thiếu chất xơ và các dưỡng chất có lợi để nuôi dưỡng hệ vi khuẩn đường ruột, đồng thời chứa nhiều chất phụ gia.
Việc tiêu thụ thường xuyên có thể làm lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc ruột bị tổn thương hoặc mỏng đi, kích hoạt tình trạng viêm mạn tính. Về lâu dài, hệ vi sinh đường ruột mất cân bằng, tạo môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư phát triển.
Tầm soát và dấu hiệu cảnh báo sớm
Ung thư đại trực tràng có thể được phát hiện sớm và điều trị hiệu quả nếu được tầm soát kịp thời. Thống kê từ Cục Xúc tiến Sức khỏe Đài Loan cho thấy với phương pháp điều trị thích hợp, tỷ lệ sống sót đối với ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu là hơn 90%. Dựa trên bằng chứng sàng lọc tại Đài Loan, xét nghiệm máu ẩn trong phân hai năm một lần có thể giảm tỷ lệ tử vong do ung thư đại trực tràng đến 40%.
Các dấu hiệu cảnh báo sớm bao gồm: thay đổi thói quen đại tiện (táo bón hoặc tiêu chảy không rõ nguyên nhân, hoặc xen kẽ kéo dài trên 2 tuần); đi ngoài ra máu (máu đỏ sẫm hoặc dạng mứt, không phải máu đỏ tươi như bệnh trĩ); đau bụng không rõ nguyên nhân (đau âm ỉ, dai dẳng hoặc đau quặn từng cơn ở vị trí cố định); sụt cân, thiếu máu (giảm cân không chủ đích, kèm da xanh xao, mệt mỏi).
