Một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên tạp chí của Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ (AACR) cho thấy nam giới có tỷ lệ được chẩn đoán ung thư ở giai đoạn tiến triển hoặc di căn cao hơn đáng kể so với phụ nữ, đặc biệt ở các loại u đặc không liên quan đến cơ quan sinh sản. Nguyên nhân chính được xác định là do thói quen ngại đi khám bệnh của phái mạnh.
Phát hiện chính từ nghiên cứu
Nghiên cứu do Tiến sĩ Beth Maclin, chuyên gia sau tiến sĩ tại Phân viện Dịch tễ học và Di truyền học Ung thư thuộc Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI) dẫn đầu, đã phân tích hồ sơ bệnh án của hơn 2,4 triệu ca ung thư tại Mỹ từ năm 2015 đến năm 2022. Kết quả cho thấy ở 16 loại ung thư phổ biến, nam giới có xu hướng phát hiện bệnh ở giai đoạn di căn vùng cao hơn nữ giới. Cụ thể, nguy cơ phát hiện muộn ở nam giới cao hơn nữ giới lần lượt là 151% đối với ung thư lưỡi, 93% đối với ung thư tuyến nước bọt, 80% đối với ung thư hầu họng, 74% đối với ung thư tuyến giáp và 67% đối với ung thư dạ dày.
Ở giai đoạn di căn xa, nam giới cũng chiếm ưu thế áp đảo ở 17 loại ung thư, bao gồm ung thư hắc tố da và ung thư lưỡi. Tỷ lệ nam giới nhận chẩn đoán di căn xa cao hơn nữ giới tới 134% ở ung thư lưỡi, 128% ở ung thư tuyến giáp, 97% ở ung thư tuyến nước bọt, 56% ở ung thư dạ dày và 50% ở ung thư hắc tố da. Xu hướng này diễn ra đồng nhất trên nhiều nhóm chủng tộc, sắc tộc và không bị ảnh hưởng bởi mức thu nhập trung bình của hộ gia đình.
Ngoại lệ đáng chú ý
Mặc dù nam giới có nguy cơ phát hiện muộn cao hơn ở hầu hết các loại ung thư, nghiên cứu cũng ghi nhận một số ngoại lệ. Đối với ung thư thanh quản và ung thư bàng quang, phụ nữ lại có nguy cơ phát hiện muộn cao hơn. Cụ thể, nam giới có tỷ lệ chẩn đoán ở giai đoạn di căn vùng thấp hơn phụ nữ lần lượt là 40% và 20%. Ở giai đoạn di căn xa, nam giới mắc ung thư bàng quang, ung thư hậu môn hoặc ung thư gan có cơ hội phát hiện sớm hơn nữ giới, với nguy cơ chẩn đoán muộn thấp hơn lần lượt 31%, 16% và 13%.
Nguyên nhân và ý nghĩa
Theo Tiến sĩ Beth Maclin, sự khác biệt này bắt nguồn từ nhiều yếu tố, trong đó nổi bật là thói quen chăm sóc sức khỏe. Phụ nữ có xu hướng chủ động đi khám bệnh thường xuyên hơn nam giới, tạo cơ hội phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Ngoài ra, định kiến giới trong y khoa cũng có thể ảnh hưởng đến cách bác sĩ đánh giá triệu chứng và chỉ định xét nghiệm. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chủ động lắng nghe cơ thể và duy trì thăm khám định kỳ, đặc biệt đối với nam giới.
Nhóm tác giả thừa nhận một số hạn chế như cơ sở dữ liệu chưa bao quát tình trạng bảo hiểm y tế, và hệ thống phân giai đoạn SEER kém chi tiết hơn hệ thống TNM. Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn mang giá trị tham khảo lớn, thúc đẩy thay đổi nhận thức về chăm sóc sức khỏe chủ động cho nam giới.
