Ung thư gan từ thói quen nhâm nhi rượu bia: Lời cảnh tỉnh cho nhiều người
Trong hành lang bệnh viện, tiếng khóc nghẹn của một người phụ nữ trung niên khiến nhiều người không khỏi chạnh lòng. Cha cô vừa được chẩn đoán ung thư gan, phải cấp cứu do xuất huyết nặng. Chỉ vài ngày trước đó, ông đột ngột đau bụng dữ dội, mặt tái nhợt, kiệt sức, không còn đủ sức để nói gì ngoài việc liên tục kêu đau. Sau khi được chuyển lên tuyến trên và can thiệp bằng kỹ thuật nút mạch gan, ông may mắn qua cơn nguy kịch, nhưng hành trình điều trị xơ gan do rượu phía trước vẫn còn rất dài và đầy thử thách.
Thói quen tưởng vô hại nhưng gây hậu quả nghiêm trọng
Điều khiến các bác sĩ bất ngờ là ông không hề có tiền sử gia đình mắc bệnh gan hay ung thư. Thứ duy nhất đáng chú ý là thói quen uống rượu kéo dài hàng chục năm, mỗi ngày 200ml rượu gạo hoặc một chai bia. Ông luôn tin rằng “uống ít cho vui thì không hại”. Nhưng chính “thói quen nhỏ” ấy đã dẫn đến một cái giá quá đắt, khiến ông phải đối mặt với căn bệnh ung thư gan nguy hiểm.
Rượu bia là một trong những tác nhân phổ biến của ung thư gan. Câu chuyện của người đàn ông trên không phải cá biệt. Trong đời sống thường nhật, rượu bia gần như trở thành một phần của giao tiếp xã hội. Những quan niệm như “uống ít không sao”, “rượu giúp lưu thông máu” vẫn tồn tại phổ biến. Thế nhưng, khoa học hiện đại đã nhiều lần chứng minh điều ngược lại: không tồn tại ngưỡng an toàn thực sự cho việc uống rượu.
Cơ chế gây hại của rượu bia đối với cơ thể
Khi đi vào cơ thể, rượu được hấp thu nhanh chóng qua hệ tiêu hóa và lan theo máu đến khắp các cơ quan. Khoảng 90% lượng cồn được gan xử lý. Trong quá trình chuyển hóa, ethanol bị biến đổi thành acetaldehyde. Đây là chất độc có khả năng gây tổn thương DNA và đã được xác định là chất gây ung thư. Điều đáng lo ngại là khả năng phân giải acetaldehyde của mỗi người là khác nhau. Nếu cơ thể thiếu enzyme cần thiết, chất độc này sẽ tích tụ, âm thầm phá hủy các cơ quan, đặc biệt là gan.
Dữ liệu toàn cầu cho thấy khoảng 5,1% gánh nặng bệnh tật có liên quan đến việc tiêu thụ rượu. Nhiều loại ung thư cũng được chứng minh có liên hệ mật thiết với việc uống rượu. Đáng chú ý, cứ 7 bệnh nhân ung thư thì có 1 người chỉ thuộc nhóm ‘uống rượu mức độ vừa phải’, với thói quen khoảng hai ly mỗi ngày. Các nghiên cứu từ Massachusetts Institute of Technology và Broad Institute cho thấy, dù uống nhiều hay ít, rượu đều làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Trong khi đó, tạp chí y khoa The Lancet đã khẳng định một kết luận dứt khoát rằng lượng rượu an toàn đối với sức khỏe là con số 0.
Dấu hiệu 'cầu cứu' của cơ thể khi uống rượu bia
Thực tế, cơ thể con người thường không im lặng trước những tổn hại này. Có người chỉ cần uống một chút đã đỏ bừng mặt, tim đập nhanh, buồn nôn. Nhiều người cho rằng đó là do “tửu lượng kém”, nhưng thực chất đây là dấu hiệu cơ thể không đủ khả năng phân giải acetaldehyde, khiến chất độc tích tụ và gây giãn mạch. Các nghiên cứu đăng trên Science Translational Medicine cho thấy những người có phản ứng này đối mặt với nguy cơ cao hơn mắc ung thư thực quản và bệnh tim.
Ngược lại, có những người sau khi uống lại trở nên tái nhợt, tay chân lạnh toát. Biểu hiện này còn nguy hiểm hơn bởi nó cho thấy cơ thể gần như không thể chuyển hóa rượu, khiến chất độc lưu lại lâu trong máu, ảnh hưởng trực tiếp đến tim và hệ tuần hoàn. Trong những trường hợp nghiêm trọng, tình trạng này có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim hoặc các biến cố tim mạch đột ngột.
Không chỉ dừng lại ở những phản ứng tức thời, rượu còn âm thầm ảnh hưởng đến não bộ. Hiện tượng “mất trí nhớ tạm thời” sau khi say, khi người uống không nhớ mình đã làm gì, thực chất là hậu quả của việc rượu ức chế vùng não chịu trách nhiệm ghi nhớ. Khi tình trạng này lặp lại nhiều lần, nó có thể dẫn đến suy giảm trí nhớ lâu dài, thậm chí làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ khi về già.
Biện pháp giảm thiểu tác hại khi không thể tránh xa rượu bia
Dù vậy, trong đời sống thực tế, không phải lúc nào con người cũng có thể hoàn toàn tránh xa rượu bia. Trong những trường hợp khó từ chối, việc giảm thiểu tác hại là điều cần thiết. Dưới đây là một số biện pháp hữu ích:
- Ăn trước khi uống: Giúp làm chậm hấp thu cồn, giảm tác động lên gan.
- Tránh trộn nhiều loại rượu: Hạn chế nguy cơ quá chén và giảm áp lực lên cơ thể.
- Uống chậm và chọn loại rượu nhẹ: Giúp giảm áp lực lên gan và hệ tiêu hóa.
- Uống nhiều nước lọc: Là cách đơn giản nhưng hiệu quả để hỗ trợ cơ thể đào thải cồn nhanh chóng.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
