Theo Báo cáo Tình trạng Ung thư Toàn cầu năm 2026 của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) trực thuộc WHO, ung thư là nguyên nhân tử vong thứ hai toàn cầu, cướp đi hơn 26.000 mạng mỗi ngày. Riêng ung thư gan gây ra hơn 700.000 ca tử vong mỗi năm. Bác sĩ Trịnh Dục Minh (Cheng Yu-ming), chuyên khoa tiêu hóa tại Bệnh viện Tzu Chi Đài Bắc (Đài Loan, Trung Quốc), nhấn mạnh: "Chờ đau thì đã muộn" vì ung thư gan giai đoạn đầu hầu như không gây đau.
Gan là "cơ quan câm lặng"
Nhu mô gan không có dây thần kinh cảm giác đau và gan có khả năng bù trừ mạnh mẽ. Ngay cả khi bị tổn thương nặng hoặc có khối u ác tính, các tế bào gan khỏe mạnh vẫn duy trì chức năng. Khoảng 50% bệnh nhân phát hiện ung thư gan khi đã muộn. Khi đau hạ sườn phải xuất hiện, khối u đã quá lớn, phá vỡ bao gan hoặc di căn.
5 tín hiệu sớm không thể bỏ qua
Bác sĩ Trịnh Dục Minh chỉ ra 5 dấu hiệu sớm giúp phát hiện ung thư gan ở giai đoạn vàng:
1. Sụt cân nhanh kèm teo cơ
Tế bào ung thư làm rối loạn chuyển hóa lipid và protein, gây sụt cân trên 5% trọng lượng cơ thể trong 1-3 tháng, kèm teo cơ tay chân.
2. Rối loạn tiêu hóa bất thường
Gan suy giảm chức năng bài tiết mật, gây sợ dầu mỡ, buồn nôn, chướng bụng sau ăn do thức ăn không tiêu hóa được.
3. Mệt mỏi dai dẳng
Khả năng dự trữ glycogen bị phá hủy, amoniac trong máu tăng, người bệnh mệt mỏi rã rời, hụt hơi ngay cả khi nghỉ ngơi.
4. Vàng da, vàng mắt và ngứa dữ dội
Bilirubin tăng cao do tế bào gan bị phá hủy hoặc đường mật bị tắc, gây vàng lòng trắng mắt, da, móng và ngứa dai dẳng không đáp ứng thuốc dị ứng.
5. Nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu
Bilirubin đào thải qua thận làm nước tiểu màu vàng sẫm như nước trà đặc, trong khi phân mất màu vàng nâu, chuyển sang màu đất sét do thiếu mật.
Phòng bệnh và tầm soát
Bác sĩ Trịnh Dục Minh nhấn mạnh: "Khối u phát hiện càng sớm, tiên lượng càng tốt. Phòng bệnh hơn chữa bệnh." Y học hiện đại có thuốc kháng virus kiểm soát viêm gan B và chữa khỏi viêm gan C, ngăn chặn xơ hóa dẫn đến ung thư gan. Nhóm nguy cơ cao (người mang virus viêm gan B/C, nghiện rượu lâu năm, xơ gan, tiền sử gia đình) cần siêu âm bụng và xét nghiệm máu định kỳ 3-6 tháng một lần.
