Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đồ uống có đường được định nghĩa là các loại thức uống chứa đường tự do. Tuy nhiên, trên thực tế, khi người tiêu dùng đọc nhãn thành phần của những sản phẩm này trên thị trường, họ dễ dàng bị nhầm lẫn bởi đường không chỉ xuất hiện dưới tên gọi đơn giản là “sugar”.
Đường ẩn mình dưới nhiều tên gọi khác nhau
Nhiều nhà sản xuất hiện nay sử dụng một loạt các thuật ngữ khác nhau để chỉ đường, chẳng hạn như glucose, fructose, galactose, sucrose, lactose, maltose, corn syrup, brown sugar, caramel, dextrose, mật ong, sorbitol hay mannitol. Tất cả những thành phần này đều là các dạng đường hoặc chất tạo ngọt có khả năng làm tăng đáng kể lượng calo trong sản phẩm, gây ra những mối nguy tiềm ẩn cho sức khỏe người sử dụng.
Mối nguy hiểm từ đồ uống có đường đối với sức khỏe
Do tồn tại ở dạng lỏng, đồ uống có đường được cơ thể hấp thụ một cách rất nhanh chóng. Khi uống, cơ thể thường không kịp nhận diện lượng năng lượng vừa được nạp vào và cũng không tạo ra cảm giác no giống như khi tiêu thụ thực phẩm dạng đặc. Vì vậy, nhiều người vẫn tiếp tục ăn thêm dù đã tiêu thụ một lượng calo đáng kể từ đồ uống.
Nếu lượng năng lượng này không được cân bằng bằng cách giảm bớt từ các nguồn thực phẩm khác, phần calo dư thừa sẽ dễ dàng chuyển hóa thành chất béo và tích lũy trong cơ thể, làm tăng nguy cơ thừa cân và béo phì. Hàm lượng đường cao cùng với các chất phụ gia trong nhiều loại đồ uống ngọt có thể khiến cơ thể phải liên tục xử lý và chuyển hóa năng lượng.
Khi tình trạng này kéo dài, gan có thể bị quá tải, từ đó làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan, dẫn đến hiện tượng kháng insulin và gây tổn thương tế bào gan. Theo Robert Lustig, một chuyên gia nội tiết học tại Đại học California, việc uống nước ngọt mỗi ngày có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu một cách đáng kể.
Ông cho biết: “Uống nước ngọt hằng ngày có thể làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu”, căn bệnh đang được xem là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến xơ gan ở người trẻ hiện nay.
Tác động lâu dài đến sức khỏe tổng thể
Ngoài ra, các chuyên gia dinh dưỡng cho biết đồ uống có đường thường tạo cảm giác ngon miệng và sảng khoái, khiến người dùng có xu hướng ăn nhiều hơn, đặc biệt là các món chiên hoặc nướng giàu năng lượng. Thói quen này có thể dẫn đến tình trạng dư thừa calo, rối loạn chuyển hóa và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như thừa cân, béo phì, tăng huyết áp hay đái tháo đường.
Về lâu dài, những rối loạn này có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, trong đó có bệnh tim mạch – hiện được xem là nguyên nhân tử vong hàng đầu trên thế giới, chiếm khoảng 33% số ca tử vong mỗi năm. Vì vậy, việc kiểm soát lượng đồ uống có đường trong chế độ ăn uống hằng ngày được xem là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Một số giải pháp giúp giảm tiêu thụ đồ uống có đường
Để hạn chế tác động tiêu cực của đồ uống có đường đối với sức khỏe, các chuyên gia khuyến nghị người dân nên điều chỉnh thói quen ăn uống theo những cách đơn giản sau:
- Ưu tiên các loại đồ uống lành mạnh: Thay vì sử dụng nước ngọt hay đồ uống có đường, nên lựa chọn các loại thức uống đơn giản như nước lọc, nước đóng chai hoặc trà không đường. Đây là những lựa chọn giúp giảm lượng đường nạp vào cơ thể mỗi ngày.
- Hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường tự do: Cần giảm tiêu thụ các loại thực phẩm giàu đường như đường nâu, đường tinh luyện, đường phèn, nước ngọt, trà hoặc cà phê hòa tan có đường, cùng với bánh kẹo, mứt và siro. Khi sử dụng các sản phẩm này, nên chọn khẩu phần nhỏ hơn và từng bước giảm tần suất tiêu thụ.
- Giảm lượng đường khi chế biến và ăn uống: Một biện pháp quan trọng khác là hạn chế thêm đường vào món ăn trong quá trình nấu nướng hoặc khi dùng bữa. Không nên cho thêm đường vào trà, cà phê hoặc các loại đồ uống khác. Đặc biệt, không nên bổ sung đường vào thức ăn hay đồ uống dành cho trẻ nhỏ.
- Thay đồ ăn vặt ngọt bằng trái cây tươi: Để giảm nhu cầu ăn đồ ngọt, có thể lựa chọn trái cây tươi có vị ngọt nhẹ thay cho các món ăn vặt chứa nhiều đường. Đồng thời, nên ưu tiên trái cây tươi thay vì trái cây sấy khô, vì các sản phẩm sấy thường có hàm lượng đường cao hơn.
Bảo vệ sức khỏe gan thông qua thói quen sinh hoạt
Để duy trì chức năng gan khỏe mạnh và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan, mỗi người nên chú ý điều chỉnh thói quen sinh hoạt và ăn uống hằng ngày theo những khuyến nghị sau:
- Hạn chế các loại đồ uống nhiều đường: Nên giảm tối đa việc sử dụng nước ngọt có ga, nước ép trái cây đóng chai, nước tăng lực hoặc các loại đồ uống pha sẵn chứa nhiều đường.
- Ưu tiên các loại đồ uống lành mạnh: Tăng cường uống nước lọc, trà xanh hoặc nước ép trái cây tươi không thêm đường để hỗ trợ quá trình chuyển hóa và thải độc của cơ thể.
- Duy trì chế độ ăn giàu chất xơ: Bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi và các thực phẩm giàu chất xơ trong khẩu phần ăn hằng ngày nhằm hỗ trợ tiêu hóa và giảm gánh nặng cho gan.
- Tập luyện thể dục thường xuyên: Hoạt động thể chất đều đặn giúp kiểm soát cân nặng, cải thiện chuyển hóa và góp phần bảo vệ chức năng gan.
- Khám sức khỏe định kỳ: Việc kiểm tra chức năng gan thường xuyên giúp phát hiện sớm những bất thường, từ đó có biện pháp điều chỉnh và điều trị kịp thời.
(Tổng hợp/Ảnh minh họa: Internet) Theo Thùy Linh
