Đậu phụ và bệnh tuyến giáp: Chuyên gia giải đáp lo ngại về tác động và cách dùng an toàn
Nhiều người yêu thích đậu phụ nhưng lại lo ngại về ảnh hưởng của món ăn này đến chức năng tuyến giáp, đặc biệt khi đang mắc các bệnh liên quan. Vấn đề này được bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Đức Tỉnh từ Khoa Chẩn đoán Hình ảnh, Bệnh viện Quân y 175 tại Thành phố Hồ Chí Minh, giải đáp chi tiết.
Lợi ích sức khỏe của đậu phụ
Đậu phụ, một sản phẩm từ đậu nành, là thực phẩm quen thuộc trong chế độ ăn của người châu Á. Nó cung cấp nguồn protein, chất xơ và vitamin dồi dào, đồng thời chứa isoflavone - một hợp chất thực vật có cấu trúc tương tự estrogen. Nhiều nghiên cứu cho thấy đậu nành mang lại lợi ích cho sức khỏe, bao gồm hỗ trợ tim mạch, giảm triệu chứng mãn kinh và có khả năng giảm nguy cơ một số loại ung thư.
Ăn đậu phụ có thể góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch nhờ hàm lượng chất béo bão hòa và cholesterol thấp. Đặc biệt, isoflavone đã được chứng minh có khả năng làm giảm cholesterol LDL (cholesterol “xấu”), từ đó giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Các chất dinh dưỡng khác trong đậu như chất xơ và protein cũng liên quan đến việc cải thiện sức khỏe tim mạch bằng cách giảm viêm và tăng cường chức năng mạch máu.
Ảnh hưởng của đậu nành đến tuyến giáp
Một số nghiên cứu chỉ ra rằng isoflavone trong đậu nành có thể ức chế enzym thyroid peroxidase (TPO) - enzyme quan trọng trong quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp. Tuy nhiên, ảnh hưởng này chủ yếu xảy ra khi cơ thể thiếu iod. Trong điều kiện được cung cấp đủ iod, tác động của đậu nành đến chức năng tuyến giáp gần như không đáng kể.
Các nghiên cứu lâm sàng cũng ghi nhận một số trường hợp đặc biệt:
- Trẻ sơ sinh suy giáp bẩm sinh dùng sữa đậu nành có thể cần liều hormone cao hơn.
- Người bệnh suy giáp đang dùng thuốc levothyroxine nếu ăn đậu nành ngay sau khi uống thuốc có thể làm giảm hấp thu thuốc, do các hợp chất trong đậu nành có thể liên kết với thuốc.
Hiện tại, chưa có bằng chứng cho thấy đậu nành gây suy giáp ở người khỏe mạnh nếu chế độ ăn đủ iod.
Khuyến cáo cho người bệnh tuyến giáp
Theo bác sĩ Tỉnh, người có bệnh tuyến giáp không cần kiêng hoàn toàn đậu phụ, nhưng cần lưu ý không dùng cùng lúc với thuốc. Người đang điều trị bằng levothyroxine nên tránh ăn các sản phẩm từ đậu nành ngay sau khi uống thuốc. Tốt nhất, bệnh nhân nên dùng cách nhau ít nhất 4 giờ để không ảnh hưởng đến hấp thu thuốc.
Iod là nguyên liệu quan trọng để tổng hợp hormone tuyến giáp. Khi thiếu iod, ảnh hưởng của đậu phụ có thể rõ rệt hơn. Vì vậy, duy trì chế độ ăn đủ iod là rất cần thiết. Người bệnh không nên dùng quá 2-3 khẩu phần sản phẩm chế biến từ đậu nành mỗi ngày, với một khẩu phần tương đương 250ml sữa đậu nành, 85-100g đậu phụ hoặc 85g đậu nành nấu chín.
Quan trọng nhất, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn điều trị và theo dõi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ để kiểm soát tốt chức năng tuyến giáp.
Nghiên cứu bổ sung về đậu phụ
Một nghiên cứu với nhóm phụ nữ trên 40 tuổi cho thấy, đậu phụ giàu canxi, protein và ít béo giúp tăng mật độ xương và cải thiện hệ tim mạch khi ăn mỗi ngày suốt 2 năm. Điều này nhấn mạnh thêm lợi ích lâu dài của thực phẩm này trong chế độ ăn uống cân bằng.
Bên cạnh đó, cần lưu ý về việc khám tuyến giáp, vì một số trường hợp như người phụ nữ hơn 30 tuổi đã chi 10 triệu đồng cho kiểm tra chuyên sâu vì một nhân tuyến giáp nhỏ, dẫn đến lo âu kéo dài. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc tham khảo ý kiến bác sĩ và tránh các xét nghiệm không cần thiết.
