Trứng Kiến - Món Ăn Lạ Miệng Gây Sốc Phản Vệ, Cảnh Báo Từ Chuyên Gia Dinh Dưỡng
Trong những năm gần đây, trứng kiến đã nổi lên như một món ăn lạ miệng, thu hút sự tò mò và săn tìm của nhiều người mỗi khi vào mùa. Đây là đặc sản đặc trưng của vùng núi phía Bắc, thường chỉ xuất hiện trong khoảng thời gian ngắn ngủi vào khoảng tháng 3 âm lịch. Từ nguyên liệu độc đáo này, người dân địa phương đã sáng tạo ra nhiều món ăn hấp dẫn như trứng kiến rang, chả trứng kiến, xôi trứng kiến và đặc biệt là bánh trứng kiến.
Hàng Loạt Ca Cấp Cứu Vì Dị Ứng Nặng Sau Khi Ăn Trứng Kiến
Tuy nhiên, song song với trào lưu thưởng thức món ăn lạ miệng này, các cơ sở y tế trên cả nước đã liên tiếp ghi nhận những trường hợp dị ứng nghiêm trọng, thậm chí là sốc phản vệ đe dọa tính mạng sau khi tiêu thụ trứng kiến. Điển hình, vào trung tuần tháng 4/2025, Khoa Hồi sức cấp cứu - Nhi thuộc Trung tâm Y tế huyện Lục Yên (tỉnh Yên Bái cũ) đã tiếp nhận một bệnh nhân bị phản vệ độ II ngay sau khi ăn bánh trứng kiến.
Trước đó, vào đầu tháng 4/2024, Bệnh viện Đa khoa khu vực Vị Xuyên (tỉnh Hà Giang cũ) cũng phải cấp cứu khẩn cấp cho hai bệnh nhi với các biểu hiện nổi mẩn ngứa toàn thân, khó thở và nôn mửa chỉ khoảng một giờ sau khi ăn bánh trứng kiến. Các bác sĩ đã chẩn đoán cả hai trường hợp này đều bị sốc phản vệ độ II, một tình trạng y tế nguy hiểm cần can thiệp ngay lập tức.
Chuyên Gia Dinh Dưỡng Giải Thích Nguyên Nhân Gây Dị Ứng
Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế - dinh dưỡng tại Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), côn trùng ăn được, bao gồm cả trứng kiến, thực sự là nguồn cung cấp protein chất lượng cao. Chúng chứa các acid amin thiết yếu và nhiều vi chất quan trọng như sắt và kẽm. "Có lẽ đây chính là lý do khiến nhiều người tin rằng trứng kiến là một thực phẩm bổ dưỡng", Tiến sĩ Giang chia sẻ.
Tuy nhiên, bà Giang nhấn mạnh một điểm quan trọng: trong thực hành dinh dưỡng lâm sàng, giá trị của bất kỳ thực phẩm nào chỉ thực sự có ý nghĩa khi cơ thể có thể dung nạp được và việc sử dụng phải đảm bảo an toàn tuyệt đối. Không phải ai cũng phù hợp với loại thực phẩm này. Các chuyên gia y tế giải thích rằng protein trong côn trùng có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch mạnh mẽ ở một số cá nhân.
Đáng chú ý, một số protein cụ thể như tropomyosin trong côn trùng có cấu trúc tương tự như protein tìm thấy trong tôm và cua, từ đó có thể gây ra hiện tượng dị ứng chéo. Điều này lý giải tại sao có những người trước đây không hề dị ứng với trứng kiến nhưng vẫn có thể gặp phản ứng bất ngờ khi ăn. Trên lâm sàng, biểu hiện dị ứng sau khi tiêu thụ trứng kiến có thể xuất hiện ở nhiều mức độ khác nhau:
- Nhẹ: nổi mề đay, ngứa ngáy, phù môi hoặc phù mặt.
- Nặng: khó thở, tụt huyết áp và tiến triển thành sốc phản vệ – một tình trạng cực kỳ nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là không ít trường hợp không có tiền sử dị ứng rõ ràng nào trước đó, chỉ phát hiện ra vấn đề khi đã ăn phải thực phẩm.
Nguy Cơ Tiềm Ẩn Từ Ký Sinh Trùng Và Thiếu Kiểm Chứng Khoa Học
Ngoài nguy cơ dị ứng, một chuyên gia về côn trùng cũng đưa ra cảnh báo quan trọng: kiến là loài sinh sống ở nhiều môi trường khác nhau, đặc biệt là các khu vực ẩm thấp và rừng núi. Do đó, trứng kiến có thể chứa ký sinh trùng hoặc vi khuẩn có hại. Nếu không được sơ chế và chế biến đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, người ăn có thể vô tình đưa các mầm bệnh nguy hiểm vào cơ thể.
Trong khi đó, nhiều công dụng được đồn thổi về trứng kiến hiện nay chủ yếu dựa trên kinh nghiệm truyền miệng, chưa được kiểm chứng đầy đủ và nghiêm ngặt bằng các phương pháp khoa học. Do đó, không thể khẳng định một cách chắc chắn rằng loại thực phẩm này thực sự tốt cho các đối tượng nhạy cảm như trẻ em, người cao tuổi hay những người có bản lĩnh đàn ông.
Khuyến Cáo Của Chuyên Gia: Ưu Tiên An Toàn, Tránh Mạo Hiểm
Các chuyên gia y tế và dinh dưỡng đưa ra lời khuyên mạnh mẽ: người dân nên thận trọng tối đa khi sử dụng trứng kiến, không nên chạy theo trào lưu mà bỏ qua yếu tố an toàn sức khỏe. Thay vì tìm đến những thực phẩm "độc lạ" chưa rõ ràng, mọi người nên ưu tiên lựa chọn các nguồn dinh dưỡng quen thuộc, đã được khoa học chứng minh về tính an toàn và lợi ích.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh thêm, trong trường hợp vẫn muốn sử dụng trứng kiến, người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các bước sau:
- Lựa chọn nguồn thực phẩm rõ ràng, đảm bảo vệ sinh và xuất xứ.
- Quá trình chế biến phải được thực hiện kỹ lưỡng, loại bỏ hoàn toàn tạp chất và nấu chín trước khi ăn.
- Đặc biệt, trong lần đầu tiên thử, người dùng chỉ nên ăn một lượng rất nhỏ để theo dõi phản ứng của cơ thể.
"Những người có cơ địa dị ứng, trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh lý mạn tính cần đặc biệt thận trọng. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi ăn, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời", Tiến sĩ Giang nhấn mạnh một lần nữa.
