Thói quen trữ cơm đông lạnh đang trở nên phổ biến trong cuộc sống bận rộn hiện nay. Nhiều người cho rằng việc này không chỉ tiết kiệm thời gian nấu nướng mà còn mang lại lợi ích sức khỏe nhờ sự hình thành tinh bột kháng. Tuy nhiên, nếu không thực hiện đúng cách, thói quen tưởng chừng vô hại này có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại cho sức khỏe.
Lợi ích của cơm để lạnh
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, khi cơm chín được để nguội và bảo quản trong tủ lạnh khoảng 8-12 giờ, một phần tinh bột sẽ chuyển hóa thành tinh bột kháng. Loại tinh bột này không bị tiêu hóa ở ruột non mà di chuyển xuống ruột già, trở thành nguồn dinh dưỡng cho hệ vi sinh đường ruột. Nhờ đó, cơm để lạnh có thể mang lại một số lợi ích như:
- Giảm chỉ số đường huyết so với cơm nóng
- Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
- Cải thiện sức khỏe tiêu hóa
Những lợi ích này đặc biệt hữu ích với người có nguy cơ rối loạn đường huyết hoặc đang trong quá trình kiểm soát cân nặng. Ngoài ra, bảo quản cơm trong tủ lạnh cũng giúp kéo dài thời gian sử dụng. Nếu để ở nhiệt độ phòng, cơm chỉ an toàn trong khoảng 2-4 giờ. Trong khi đó, ở nhiệt độ ngăn mát dưới 5°C, cơm có thể dùng trong 1-2 ngày, tối đa khoảng 3 ngày nếu được bảo quản đúng cách.
Nguy cơ tiềm ẩn từ cách bảo quản sai
Mặc dù có những lợi ích nhất định, việc bảo quản cơm không đúng cách có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Bác sĩ Huy Hoàng nhấn mạnh rủi ro không nằm ở tủ lạnh mà ở cách xử lý cơm trước và sau khi bảo quản. Một trong những tác nhân đáng lo ngại là vi khuẩn Bacillus cereus, thường tồn tại sẵn trong gạo. Khi cơm nấu xong bị để ở nhiệt độ phòng quá lâu, vi khuẩn này có thể phát triển và sinh độc tố. Đáng chú ý, độc tố của Bacillus cereus có khả năng chịu nhiệt, nên việc hâm nóng lại không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cũng cảnh báo nếu cơm không được đậy kín khi bảo quản trong tủ lạnh, nguy cơ nhiễm khuẩn chéo từ thực phẩm sống là hoàn toàn có thể xảy ra. Việc để cơm quá lâu còn khiến cơm mất nước, trở nên khô cứng, khó tiêu, đặc biệt không phù hợp với người có hệ tiêu hóa kém.
Ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng
Nhiều người lo ngại việc để cơm trong tủ lạnh sẽ làm giảm giá trị dinh dưỡng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tủ lạnh không phải là thủ phạm chính. Cơm trắng vốn không chứa nhiều vitamin C hay vitamin A, nên mức thay đổi ở hai nhóm này là không đáng kể. Thành phần dễ bị ảnh hưởng hơn là các vitamin nhóm B như B1, B2, B3. Tuy nhiên, phần lớn sự hao hụt vitamin đã xảy ra ngay từ quá trình nấu. Việc bảo quản lạnh chỉ gây giảm nhẹ. Ngược lại, hâm nóng nhiều lần mới là yếu tố khiến vitamin suy giảm rõ rệt. Chẳng hạn, vitamin B1 có thể giảm 10-30% nếu cơm bị hâm đi hâm lại nhiều lần.
Nguyên tắc bảo quản cơm an toàn
Theo các chuyên gia, người dân hoàn toàn có thể nấu và bảo quản cơm trong tủ lạnh, nhưng cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn thực phẩm:
- Không để cơm ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ sau khi nấu
- Làm nguội nhanh và cho vào tủ lạnh sớm, tốt nhất trong vòng 1 giờ
- Bảo quản trong hộp kín hoặc túi zip để tránh nhiễm khuẩn
- Duy trì nhiệt độ tủ lạnh dưới 5°C
- Chỉ nên sử dụng trong vòng 24-48 giờ
- Hâm nóng kỹ trên 75°C trước khi ăn và không hâm lại nhiều lần
- Loại bỏ ngay nếu cơm có dấu hiệu bất thường như mùi chua, nhớt
Thói quen trữ cơm đông lạnh có thể mang lại nhiều tiện ích, nhưng chỉ khi được thực hiện đúng cách. Hãy luôn tuân thủ các nguyên tắc an toàn thực phẩm để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
