TP.HCM ghi nhận ca tử vong do viêm màng não mô cầu thể tối cấp
Theo báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), trong tuần 14 (từ ngày 30/3 đến 5/4), thành phố đã ghi nhận một trường hợp tử vong tại phường Hòa Hưng do mắc viêm màng não mô cầu. Kết quả cấy dịch não tủy xác định dương tính với vi khuẩn Neisseria meningitidis, thuộc nhóm huyết thanh B.
Diễn biến nhanh và nguy hiểm của bệnh
Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng nặng chỉ sau một ngày khởi phát, được chẩn đoán viêm màng não mô cầu thể tối cấp. Dù được điều trị tích cực, bệnh nhân không qua khỏi. Đây là thể bệnh nguy hiểm nhất, diễn tiến cực nhanh, thường không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng và có thể xảy ra ở bất kỳ ai.
Trước đó, báo cáo giám sát của Bộ Y tế trong 3 tháng đầu năm 2026 cho thấy, cả nước ghi nhận 24 ca mắc bệnh do não mô cầu, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm ngoái. Cùng với đó là nhiều ca nghi mắc và tiếp xúc gần, trong đó đã có 4 ca tử vong. Đáng chú ý, nhóm dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca.
Nguyên nhân và đặc điểm lây lan của bệnh
Theo bác sĩ CK1 Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, thông qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Hiếm hơn, vi khuẩn có thể lây qua đồ vật nhiễm khuẩn.
Bên cạnh các thể bệnh không xâm lấn như viêm họng, viêm phổi, viêm kết mạc, não mô cầu có thể gây ra nhiều tình trạng xâm lấn nguy hiểm như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi do nhiễm khuẩn huyết. Trong đó, thể tối cấp hay còn gọi là nhiễm khuẩn huyết tối cấp, là dạng nguy hiểm nhất, gây sốc nhiễm trùng, xuất huyết da, suy đa tạng chỉ trong vòng 24 - 48 giờ sau khởi phát.
Tình hình phân bố nhóm huyết thanh và khuyến cáo phòng ngừa
Vi khuẩn não mô cầu được chia làm 12 nhóm huyết thanh, với 6 nhóm A, B, C, W, Y, X có khả năng gây bệnh nặng và thành dịch. Tại Việt Nam, nhóm B chiếm tỷ lệ cao, lên đến 93% trong giai đoạn 2012 - 2021, tiếp theo là nhóm C (khoảng 7%) và số ít là các nhóm W, A, Y.
"Do đó, khi phòng ngừa bệnh do não mô cầu, chúng ta cần tiêm đầy đủ các vắc xin phòng ngừa bao phủ các nhóm huyết thanh nêu trên", bác sĩ Nguyễn Tiến Đạo nhấn mạnh.
Đặc điểm đáng lo ngại: người mang vi khuẩn không triệu chứng
Một đặc điểm đáng lo ngại là nhiều người có thể mang vi khuẩn trong mũi họng mà không có triệu chứng. Theo các nghiên cứu dịch tễ, khoảng 10% dân số có thể mang vi khuẩn não mô cầu trong mũi - họng, cao nhất ở thanh thiếu niên và người trẻ với 25 - 32%. Trong gia đình có người mắc bệnh, tỷ lệ này có thể tăng đến 37,8% và kéo dài nhiều tháng.
Đặc biệt, sau khi tiếp xúc, có tới 35% người có thể trở thành người mang vi khuẩn chỉ sau 8 tuần nếu không có biện pháp dự phòng. Một số trường hợp có thể tiến triển thành bệnh xâm lấn chỉ trong vòng 1 - 2 tuần nếu không có miễn dịch bảo vệ kịp thời.
Bệnh khó kiểm soát và khuyến cáo từ chuyên gia
Theo quy định tại Thông tư 54/2015/TT-BYT của Bộ Y tế, viêm màng não do não mô cầu thuộc nhóm B các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tốc độ lây lan nhanh chóng và khó kiểm soát trong cộng đồng. Ngay cả trong giai đoạn giãn cách xã hội thời điểm Covid-19 bùng phát, bệnh vẫn đều đặn ghi nhận 14 ca vào năm 2020, 14 ca vào năm 2021 và 12 ca vào năm 2022, khẳng định mức độ lây lan nhanh chóng, khó phát hiện và kiểm soát.
Trước nguy cơ bệnh diễn tiến nhanh và khó kiểm soát, bác sĩ Nguyễn Tiến Đạo khuyến cáo các gia đình cần chủ động rà soát lịch sử tiêm ngừa, thực hiện tiêm vắc xin phòng não mô cầu đầy đủ, càng sớm càng tốt, đặc biệt cho trẻ nhỏ và thanh thiếu niên.
Bên cạnh việc tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo, người dân cần chú ý theo dõi sát các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, nôn, cổ cứng, phát ban xuất huyết. Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi có triệu chứng, không tự ý điều trị tại nhà; đồng thời giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc gần với người có dấu hiệu nghi nhiễm.
