Ngày 8/5, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) cho biết, theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ đầu năm đến nay, thành phố ghi nhận 4 trường hợp tử vong do bệnh dại, tăng 3 ca so với cùng kỳ năm 2024. Trước đó khoảng 2 tháng, Hà Nội cũng ghi nhận 2 ổ dịch dại trên chó tại xã Hòa Lạc và Hạ Bằng. Ngành Y tế Hà Nội khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống bệnh dại để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.
Tình hình bệnh dại tại Việt Nam
Theo báo cáo của Bộ Y tế, chỉ trong 3 tháng đầu năm 2025, cả nước đã ghi nhận 13 ca tử vong do bệnh dại, tập trung chủ yếu tại khu vực phía Nam. Trong đó, Tây Ninh ghi nhận 7 ca tử vong; An Giang, Đồng Tháp và Vĩnh Long mỗi địa phương ghi nhận 1 ca. Số ca tử vong tăng cao so với cùng kỳ năm trước, báo hiệu một mùa dịch nguy hiểm.
Nguyên nhân gia tăng bệnh dại
Trước tình hình bệnh dại có xu hướng tăng mạnh, Thạc sĩ, Bác sĩ Lê Thị Hồng Linh (Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai) đã có những chia sẻ cần thiết. Theo bác sĩ, thời tiết nắng nóng kéo dài là một yếu tố cộng hưởng đáng lo ngại. Nắng nóng gay gắt khiến động vật, đặc biệt là chó, mèo, dễ bị stress, kích động và thay đổi tính tình, dẫn đến việc dễ tấn công người hơn. Ngoài ra, mùa hè cũng là thời điểm trẻ em nghỉ hè, các hoạt động vui chơi ngoài trời gia tăng, làm tăng xác suất tiếp xúc gần với vật nuôi. Do đó, không thể phủ nhận thời tiết nắng nóng là một trong những nguyên nhân dẫn đến bệnh dại bùng phát.
Biện pháp phòng bệnh cho người nuôi thú cưng
Bác sĩ Linh khuyến cáo người nuôi chó, mèo cần thực hiện nghiêm túc các quy tắc "vàng" để bảo vệ cộng đồng và chính gia đình mình:
- Tiêm phòng đầy đủ: Đây là biện pháp quan trọng nhất. Phải tiêm phòng dại định kỳ cho chó, mèo theo hướng dẫn của cơ quan thú y.
- Quản lý vật nuôi: Không thả rông chó, mèo. Khi đưa chó ra nơi công cộng, bắt buộc phải có rọ mõm và có người dắt.
- Khai báo tạm trú: Đăng ký việc nuôi chó, mèo với chính quyền địa phương để được hỗ trợ kiểm soát dịch bệnh.
Xử trí khi bị chó, mèo cắn
Nếu không may bị chó, mèo cắn, cần thực hiện ngay các bước sau:
- Rửa vết thương: Rửa sạch dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút. Nếu không có xà phòng, có thể rửa bằng nước sạch đơn thuần.
- Sát trùng: Sử dụng cồn 70° hoặc cồn iod (Povidine) để sát khuẩn vết thương.
- Đến cơ sở y tế: Tuyệt đối không tự ý đắp lá thuốc hay đi "lấy nọc". Cần đến ngay trạm y tế hoặc trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn tiêm vắc xin dại hoặc huyết thanh kháng dại.
Triệu chứng cảnh báo bệnh dại
Bác sĩ Linh nhấn mạnh: Bệnh dại một khi đã lên cơn (phát bệnh) thì tỷ lệ tử vong là 100%. Hiện nay trên thế giới vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu khi vi rút đã tấn công vào hệ thần kinh trung ương. Đây là cái chết rất đau đớn và ám ảnh. Vì vậy, người dân không nên chủ quan đợi đến khi có triệu chứng mới đi tiêm phòng. Khi triệu chứng xuất hiện, mọi nỗ lực cứu chữa đều đã quá muộn.
Các triệu chứng cảnh báo gồm:
- Giai đoạn tiền triệu (sớm): Cảm giác đau, tê bì, hoặc ngứa ran tại chính vết cắn dù vết thương đã lành. Kèm theo sốt nhẹ, mệt mỏi, lo âu.
- Giai đoạn toàn phát: Xuất hiện tình trạng sợ nước, sợ gió, sợ ánh sáng. Người bệnh bị co thắt cơ hầu họng, kích động hoặc liệt dần.
Phòng ngừa bệnh dại
Phòng bệnh dại bao gồm các vấn đề chính:
- Cảnh giác với súc vật nghi dại: Nhắc nhở mọi người, nhất là trẻ em, không bao giờ thử tiếp xúc, vuốt ve, ôm các con vật nuôi (chó, mèo) xa lạ hoặc các động vật hoang dại, dù chúng có vẻ thân thiện, bởi chúng có thể bất ngờ cắn người.
- Kiểm soát súc vật nghi dại: Cấm thả chó rông ngoài đường phố, tiêm vắc-xin phòng dại. Đối với súc vật nghi dại cắn người, cần bắt nhốt và theo dõi trong thời gian 10 ngày, nếu thấy triệu chứng dại xuất hiện cần báo cáo cơ quan chức năng xử lý.
- Tiêm vắc xin: Đây là lá chắn an toàn nhất. Vắc-xin dại thế hệ mới hiện nay rất an toàn, không gây hại cho sức khỏe hay suy giảm trí nhớ như các loại vắc-xin cũ trước đây.
- Huyết thanh kháng dại: Sử dụng cho các vết thương nặng, gần thần kinh trung ương để cung cấp kháng thể tức thì.
Đối tượng cần tiêm phòng dại
Có 2 nhóm đối tượng chính:
- Tiêm dự phòng (trước khi bị cắn): Dành cho những người có nguy cơ cao như nhân viên thú y, người làm việc trong phòng thí nghiệm virus, người đi rừng hoặc trẻ em thường xuyên tiếp xúc với động vật.
- Tiêm sau phơi nhiễm (sau khi bị cắn/cào): Tất cả mọi người, bất kể lứa tuổi hay tình trạng sức khỏe, nếu bị động vật nghi dại cắn, cào hoặc bị liếm lên vết thương hở đều phải đi tiêm phòng ngay lập tức.
Hiện nay, người dân có thể đăng ký tư vấn và tiêm chủng tại Bệnh viện Bạch Mai. Địa chỉ: Tầng 1, Tòa nhà F, số 78 Giải Phóng, phường Kim Liên, Hà Nội. Hotline: 0384.190.019 để được tư vấn, đặt lịch và tiêm phòng nhanh chóng.
